Hız göstergesi sorunu (Navigasyon mu doğru araba mı?)

Arkadaşlar hız sabitleyiciyi 100'e ayarladığımda cep telefonumdaki navigasyon programı hızımı 97 km/h gösteriyor.

90'a sabitleyincede navigasyon 87 km/h gösteriyor.

Arabanın göstergesi mi yanlış navigasyon mu doğru anlayamadım.

Arabada kullanım kitapçığında yazan orjinal ebatlardaki lastik takılı (195/65/15).

hemen tüm araçlarda olan bir durum, araç hız göstergeleri genelde gerçek hızdan daha fazla göstermeye kalibre ediliyor nedense. vw grubu araçlarda hata payı %4-6 civarında genelde...kısacası lastik ebatı doğruysa normal bir durum.

göstergenin gerçek hızdan fazla göstermesi Avrupa Birliğinde yasal bir zorunluluk genelde %3 fazla olur. telefon da %100 doğru göstermeyebilir.

Telefon tam doğru gösteriyor. En azından benimki tam net gösteriyor.

Tam kalibrasyonlu digital takografa sahip kamyonda takograf cihazı ve aracın kadranı tam 90 gösterdiği anda telefondaki yandex de tam 90 gösteriyor.

Çok yakın zamanda aynı konuyu açmış, örnekleri de sunmuştum;

https://forum.donanimhaber.com/aracin-hiz-gostergesi-mi-dogru-gps-mi-test-icerir--150891704

Navigasyon doğru

Araçtaki navigasyon ile ibre arasında 3 km lik bi sapma mevcut .

Kışlık lastiklere geçip ebat küçültünce bu fark 10 km ye kadar çıkıyor

Takografın doğru ölçtüğüne dair somut bir veri var mı? Takograf ölçümü nereden alıyor?

Doğrusu telefonlardaki GPS de hata payına sahiptir, onun da %100 doğru ölçtüğüne emin olamayız. %100'e yakın doğru ölçüm ya radarla olur ya da 5th wheel denen ölçüm cihazlarıyla olur ki bu cihazlar bile - radar dahil - yılda 1-2 kere sertifikalı lablarda kalibrasyon gerektirir.

Ticari GPS'lerde hele telefonlarda kullanılan gps çiplerinin hassasiyeti düşüktür, hatalı ölçüm yaptıkları çok yol şartı vardır.

Peiseler GmbH (peiseler-gmbh.de)

Tamemen yanlış, yazdıklarınızın hiç biri doğru değil. Ne telefonlar her şart altında doğru ölçüm yapabilir, ne de hız ölçümünün aktarma güç kaybıyla bir ilişkisi vardır.

göstermez demedim, göstermeyebilir dedim.

telefon kalitesizdir göstermez, yazılım kalitesizdir göstermez, hava kötüdür göstermez vs.

ben sabit giderken bazen telefon sabit göstermiyor mesela 1-2 km oynuyor.

çok yanlış bilgiler var. öncelikle her ölçümde az ya da çok hata vardır, mükemmel ölçüm diye birşey yok.

GPS aslında görece düşük hatalı bir sistem ancak telefondaki dandik alıcı, dandik anten ve yanlış yerleşim ile GPS'i aslında çok kötü kullanırsınız. doğrusu iyi bir anteni tavana, araçtan belli bir yükseklikte yerleştirip, adam gibi bir GPS alıcısıyla kullanırsanız ancak gerçek hıza çok yaklaşırsınız ki bu da 100km/s için atıyorum 1km/s hata yapar (anlıkta).

aracın göstergesi de temelde lastikten tur sayar. bu da oldukça güvenilir olmakla beraber lastik kayması, basıncı vs. gibi etmenlere bağlı olarak hata yapar ki bu da 100km/s için atıyorum 3km/s olur.

özetle her sistem az ya da çok hata yapar, kadran sağması ya da bilerek hatalı gösterme diye birşey yoktur, saçmalıktır, şehir efsanesidir.

Bilerek ve isteyerek arac ureticileri hiz gostergesini farkli sebeplerden dolayi farkli gosterebilmekte. Avrupa'da araba satabilmek icin ornegin linkteki [1] kurallara uyuyor olmasi lazim. Madde 5.3'e gore, gostergede gosterilen hizin gercek hizimiz olan V2 ile 1.1V2 + 4 arasinda olmasi gerekiyor. Alti kesinlikle yasak, fakat ustu icin boyle bir esneklik soz konusu.

[1] https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2010:120:0040:0048:EN:PDF

Şu “kadran hatası” meselesi birkaç ayda bir karşımıza çıkıyor. Oysa forumda arama yapılsa, ayrıntılı açıklamalar veren eski konuları bulacaklar ama kimse arama yapmayıp hemen yeni bir konu açıyor.

Şu konuyu ayrıntılı ele alalım, referans bir konu olsun, sık sık aynı konuda yeni topikler açılmasın.

Önce somut bir tespitte bulunalım. Otomotiv kadranları %100 doğru hız göstermez, zaten istese de gösteremez çünkü ölçüm için aracın lastiğine bağımlıdır ve lastik aşındıkça ya da farklı ebatlarda lastik kullanılırsa, hatta lastik az şişirilirse dahi hatalı sonuç vermesi kaçınılmaz olacaktır.

Bunun yanı sıra yasal yükümlülükler de kadranların doğru sonuç göstermesinin önünde bir engel teşkil etmektedir.

EUR-Lex - 42004X0331(01) - EN - EUR-Lex (europa.eu)

Yukarıdaki link UN/ECE.39 nolu regülasyona aittir. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği bu regülasyonla araçlardaki hız göstergelerine ilişkin esasları düzenlemektedir. Regülasyonun 5.3 maddesi “aracın hız göstergesi gerçek hızdan daha düşük bir hız gösteremez” der. Birleşmiş Milletler regülasyonu olduğu için düzenlemeler pek çok ülkede geçerlidir.

Regulations Section | Federal Motor Carrier Safety Administration (dot.gov)

ABD’de federal bir enstitü olan ve motorlu taşıt güvenliğini düzenleyen FMCSA’nin 393 nolu regülasyonunda “80 km saat gerçek hızda, aracın hız göstergesi +/-8 kms (%10) hızdan daha fazla sapma gösteremez” demektedir.

Yine ABD’de araç sahipleri eğer araçlarındaki hız göstergeleri gerçek hızdan daha düşük bir hız gösterdiği için hız cezası yerlerse, üreticileri dava etmektedirler.

Bu nedenlerle, gerek ABD ve Avrupa Birliğinde ve gerekse dünyanın pek çok ülkesinde araç hız göstergelerinin gerçek hızdan biraz daha yüksek bir hız göstermesine izin vermektedirler.

Üreticiler de, kendilerini korumak için, hız göstergelerini olandan biraz daha yüksek bir hız gösterecek şekilde ayarlamaktadırlar. Ancak hız arttıkça hata payı yükselmektedir. 100 kms gerçek hızı 105 kms olarak gösteren bir kadran, 200 kms gerçek hızı 220 kms olarak gösterebilmektedir.

Üreticilerin neden böyle yaptığını şu örnekle açıklayabiliriz:

205/60R16 ebatlı bir otomobil lastiğinin çevresi 205 cm’dir. Doğru basınçta şişirildiğini varsayarak, bu çevre ebatı ile lastik dakikada 813 devir yaparsa saatte 100 km hıza ulaşılmaktadır. Yeni lastiğimizin diş derinliği 2 cm civarındadır. Lastik aşındıkça ve km yaptıkça diş derinliği azalacaktır. Diş derinliğinin 1 cm’ye düştüğü bir senaryoda, lastiğin çevresi 198,7 cm’ye düşmektedir. Bu durumda aracımızın kadranı hala 100 kms hız gösterirken (aks 813 devirde), gerçek hız 96,9 kms’ye düşecektir. Böyle bir durumda veya lastikler olması gerekenden az şişirilmişse, araç kadranı gerçek hızdan düşük bir hız gösterecektir.

İşte bu nedenle üreticiler kadranlarını olması gerekenden en az %5 yüksek hız gösterecek şekilde ayarlarlar ki araç sahipleri üreticilere eve gelen ceza makbuzları yüzünden dava açamasın. Eskiden bu durum bağımsız otomobil testlerinde ölçülüyor ve okuyucuya sunuluyordu. Orada bu durum rahatça görülüyordu. Ben geçmişten hatırlıyorum, pozitif kadran hatası vermeyen hiç bir model yoktu.

GPS

Peki cep telefonlarımızdaki GPS doğru hızı gösterir mi?

Pek çoğumuzun sandığının aksine yanıtımız “HAYIR” olacaktır. ABD’de GPS yönetiminden sorumlu daireye göre çoğu akıllı telefonun hassasiyeti 4,9m civarındadır.

GPS.gov: GPS Accuracy

Yukarıdaki resmi linkten alıntılarsak:

“For example, GPS-enabled smartphones are typically accurate to within a 4.9 m (16 ft.) radius under open sky (VIEW SOURCE AT ION.ORG). However, their accuracy worsens near buildings, bridges, and trees.”

Aynı kaynağa göre harici anten kullanan askeri ve çok profesyonel GPS cihazlarının hassasiyeti 10-30 cm arasında değişmektedir. Bir başka deyişle bu cihazlar cep telefonlarımızda 20-30 kat daha doğru sonuç üretebilmektedirler. Bunun nedeni böyle cihazlarda çift band GPS çipleri kullanılırken, tüketici navigasyonu ve cep telefonlarında tek band GPS çiplerinin kullanılması, yansıyan GPS sinyallerinin filtre edilmesi, harici anten kullanılması ve ilaveten yazılımların çok daha profesyonel/cihaza özel olmasıdır.

Cep telefonlarında tek frekans bandlı ve düşük güç tüketimli Qualcomm çipleri kullanılıyor. Bu çipler çok hassas değil ve yazılımlar da özelleştirilmiş yazılımlar değil. İlaveten, cep telefonlarımızdaki küçücük çipler şehir içinde yüksek binalardan ve dik yamaçlardan yansıyan GPS sinyallerini filtre etme yeteneğinden genellikle yoksundurlar. Ayrıca cep telefonlarının dahili GPS antenleri çok yetersizdir. Bu nedenle cep telefonlarının GPS lokasyon hassasiyeti 3-7 m arasında değişmektedir ki bu da %1-5 civarında hızda sapma demektir.

Ancak bu durum 2018’de biraz değişmiş görünüyor. Broadcom, cep telefonları için BCM47755 koduyla GNNS tabanlı ve çift-band  yeni bir çip piyasaya sürdü ve Xiaomi Mi8 bu çipi kullanan ilk telefon oldu. Bu çip aracılığıyla cep telefonlarının GPS hassasiyeti açık havalarda ve şehir dışında 30 cm’ye kadar düşebileceği iddiası var (ancak bunu cep telefonun kendi minik anteniyle mi, harici anten kullanarak mı ölçtüler belli değil). Ne var ki cep telefonu piyasasında Qualcomm’un tek-band çipleri hakim ve çift band çipler daha çok elektrik tüketiyor. Bu nedenle GNSS çiplere geçiş yavaş olacaktır. Şimdiye kadar Xiaomi Mi8’e ilave olarak OPPO Find X2, Realme X50 Pro, Samsung Galaxy S20 ve iQOO 3 GNSS kervanına katıldığını biliyorum. 2021’de katılanları bilmiyorum. Bu örneklere rağmen piyasadaki cep telefonlarının ezici çoğunluğunda hala Qualcomm’un tek-band çipleri kullanılıyor. Size bir fikir versin diye cep telefonlarında ve amatör navigasyon cihazlarında GPS performansının test edildiği bir sitenin linkini veriyorum:

GPS Accuracy Test: GPS vs. Smartphone vs. Cyclocomputer (Round 2) - Singletracks Mountain Bike News

Hangi tür cihaz olduğu fark etmeksizin, şehir içinde, yüksek binalar arasında, vadilerde, dik ve uzun yokuş/inişlerde ve yağmurlu/çok bulutlu havalarda GPS hassasiyeti azalmaktadır. Bunun başlıca nedeni enterferans dediğimiz, uydudan gelen sinyalle, binalara ve yüksek objelere çarparak yansıyan gps sinyallerinin alıcıda birbirine karışmasıdır. Kaliteli ve yüksek profesyonellik düzeyindeki gps alıcıları tümleşik filtre devreleriyle ve çift-band gps frekansı kullanarak ve belki de en önemlisi adam gibi anten kullanımıyla bu fenomenin bir yere kadar önüne geçebilmektedirler ama cep telefonları bu konuda maaleef yetersizdir.

Sonuç:

Aracınızın gerçek hızını ne kadrandan ne cep telefonunuzdan ve ne de amatör navigasyon cihazlarından %100 doğrulukta öğrenebiliriniz. Zaten %100 doğruluk teknik olarak mümkün değildir. Ancak %100 doğruluğa çok yaklaşan 2 ölçüm tipi vardır. Bunlar sırasıyla radar tabancaları ve 5. Teker diye tabir edilen "cyclocomputer" adına matuf hız ölçüm cihazlarıdır ki endüstride hız ve mesafe ölçümünde referans cihazlardır. Profesyonel ölçümler ve fabrika ölçümleri bunlarla yapılmaktadır. Ancak bunlar bile yılda 1-2 kez rekalibrasyona ihtiyaç duymakta ve kalibrasyon sertifikalı laboratuvarlar tarafından yapılmaktadır. Yani kalibre edilmezlerse bunlar bile hatalı sonuç üretebilmektedir.

Bir 5. Teker (5th Wheel) üreticisinin linki:

Peiseler GmbH (peiseler-gmbh.de)

Edit: İmla

Araç kadranları hızı her daim tam olması gerektiği gibi göstermez. Gösteremez de zaten. Aslında araç doğru hızı ölçebilir ancak kadrana yansıtırken olduğundan biraz daha yüksek gösterir. Eski aracımda ELM 327 ile okuma yaptığımda araç hızını kadranda 100 km/sa okurken "ODB Speed 94, GPS Speed 94" şeklinde okumalar alıyordum. Yani aracın gerçek hızını hesaplayıp kadrana sapmalı yansıtıyormuş.

Çünkü mevzuata göre kadran aracın hızını olduğundan daha az gösteremez. Üreticiler de güvenli bölgede kalmak için aracın hızını olduğundan birazcık fazla gösterecek şekilde ayarlıyorlar. Bunun bir kaç sebebi olsa da konumuz bu değil.

Telefon GPS'i de gerçek hızı tam gösteremez ama hata payını ihmal edebiliriz. Zira gerçekten 100 km/sa ile gidiyor olmanızla 98 km/sa ile gidiyor olmanız arasında pratikte sizin için bir fark yoktur. GPS özellikle yatay düzlemdeki hızınızı ölçtüğü için rampa çıkış ve inişlerinde hata payı oluşur.

Bence aslolan kadranda yazan hızı doğru kabul edip buna göre sürmek. Farkında olmayacağınız pek çok avantajı oluyor. En önemlisi de bana göre fren mesafesinden kurtarılan bir kaç metre.

hocam o zaman biraz mühendislik yapıp, olayı anlatalım.

gerçekler:

1. her ölçüm bir hata içerir.
2. her hatanın bir modeli vardır, örneğin +-1km/s aralıkta lineer dağılır, gaussian dağılır, ya da %50 CEP gibi hatam %50 olasılıkla bu mesafenin içinde olacak dersin vs.

şimdi aşina olduğum standartlar havacılık-savunma ama bahsi geçen araç sertifikasyon/regüslasyonu diyor ki; elbette kadaranda hata olacak (bkz:yukarıdaki 1.madde), bu hata için de diyor ki;

1. gerçek hızdan fazla gösterme
2. az gösterirsen de şu kadar az olsun

buna göre ben gidip gerçek hızdan en fazla 0.1km/s farklı gösterecek bir ekipman tasarlayabilirim (teoride mümkün, pratikte becerebilirsem). hatta regülasyon tekerlek turunu kullan da demiyor, giderim INS/GPS kullanırım tekerlek turu ile beraber ve 0.01km/s bile yapabilirim hatayı. hatayı da ölçümümden 0.01 çıkarırsam alta yaslarım ki bu da fazla gösterme kuralına uyar. 0.01km/s demek neredeyse yuvarlandığında çok düşük ihtimalle sürücünün digital kadranda görebileceği hız farklılığına tekabul eder ki bu da sürücü gözüyle hatasız bir sistemdir.

dolayısıyla her sistemde olduğu gibi araçlarda da bir regülasyon var hız ölçümü için. regülasyon da illa fazla göster de demiyor, kul yapısı olduğun için hata yapacaksın ama hatanı az değil çok tarafta yap diyor.

GPS hatası için de bu işi yıllarca askeri hava platformlarında kullanmış, sistemi-platformu tasarlamış biri olarak hatanın reciever'ın kullandığı chipset, bant ya da hangi GNSS sistemi kullandığı değil, önemli olan antendir diyorum. bu konuda cep telefonu zaten çok kötü durumda, anteni ufku düzgünce görmüyor. şehir içinde zaten bina, yandaki TIR vs hepsi multipath kaynağı. ön cama koyacağınız bilmemne speed box tipindeki modifiyeci ekipmanları da kötü zira ön kaput, a sütunu vs. multipath kaynağı. en ideali tavanın ortasına üste bir anten koymak. bu konfigrasyonla ancak kırda ovada düzgün ölçümler yapılır. dipnot: bir kra aracında gördüğüm en hassas navigasyon sistemi abd'deki otonom traktörlerdeydi. RTK'lı INS/GPS'lerle adamlar otonom tarla sürüyor cm altı hata ile.

GPS için bir diğer yanlış da military GPS'in doğruluğunun yüksek değil, normal GPS ile benzer olmasıdır. askeri olması daha güvenilir, karıştırmaya-bastırmaya dayanıklı olması demektir diyebiliriz. yüksek doğruluk için en ulaşılabilir cihazlar inşaat/harita işlerinde kullanılan cihazlar. bunlar da genelde bir correction sistemi kullanır( RTK, dGPS, SBAS gibi ). böylece cm altı ölçümler mümkün ancak bunlar da sabit kullanım için, dinamik bir araçta çok uygun olmaz.

çok uzattım ama özetle her ölçümde hata vardır ve bu hata da olması gereken kadardır. dolayısıyla kadranda ne görüyorsanız doğrudur çünkü daha doğrusuna ihtiyacınız yoktur.

Sizin yine azmış. Benim kadranda 7km/h sapma var.