Determinizm Üzerine

quote:

Orijinalden alıntı: Radiohead

sonunda!

2 kere okudum hala anlamadığım bazı yerler var,birkaaç saat sonra tekrar okuycam ama bu ssırada kafama en çok takılan soruyu soriyim.determinizm her şeyin bir neden-sonuç ilişkisi olduğunu savunuyor,banada bu çok mantıklı geliyor ama kuantumla ilgili araştırmaların bunu çürtüyor gibi olması şu anlamamı geliyor yoksa ben mi yanlış yorumluyorum: "bazı olaylar şans eseri meydana gelir."

benim anlamadığım şey şu: evrende fizik kuralları var,her şey makine gibi bu kurallara göre işliyor,her olay gelecek bir olayı tetikliyor.yani biz atomdaki küçük tanecikleri gözlemleyemesek bile bu sadece bizim bunu bilemediğimiz anlamına gelmiyor mu? sonuç olarak makine aynı şekilde çalışmaya devam ediyor.buna ek olarak bilimin son aşamasınada gelmedik,belkide ilerde insan olarak bu taneciklerin hareketlerini bir şekilde bilebilcez.

bence mantıklı olan determinizm ama bu konu üzerine daha önce biriyle ne konuştum ne tartıştım.

quote:

Orijinalden alıntı: 3648

Determinizm insanı sonsuz bir "neden" döngüsüne sokuyor fikri bence yanlış . Neden sorusuyla şu andan başlayıp 13,7 milyar yıl öncesi yani big bange kadar gidilebilir. Ondan öncesi için neden sorusu sorulamaz çünkü henüz zaman kavramı yoktur neden-sonuç ilişkisi zaman kavramıyla beraber var olabilir -önce neden sonra sonuç- peki zaman yoksa "önce" hangisi gelir? ve "önce" ne demek?

quote:

Orijinalden alıntı: nanİHlal
deneyselliğin değişkenliğini kabul ederek başlanıyor determinizmde işe, ötesinde zaten big bang'in henüz bir geçerliliği yok gibi duruyor olsa dahi paralel evrenler sözkonusu olabilir, her halukarda farklı bir evren tasavvuru başka zamanların içine sokulabilir. Yani birden çok big bang düşünülebilir, biri bir diğerinin nedeni olabilir, bu da sonsuza sokuyor yine. zaman kavramı da bağımsız bir kavramdır, mekan zamanın içine doğabilir, mesela 13.7 milyar yıl önce big bang oldu diyorsak 13.9 milyar yıl önce dediğimizde big bangin olmadığı zamanları belirtmiş oluruz, zaman da determinizmdeki nedenler gibi sonsuza kadar gidebilir fakat olgusal bir şeydir, bunu da unutmamak lazım. Son olarak eklemek gerekirse Big bangden öncesinde de var olan şeyler var sonuçta adı üstünde big bang, büyük patlama... olmayan bir şey patlamayacak ya, bu patlamanın nedeni nedir? veya patlamadan önce oluşmuş olan şeyin nedeni nedir? belirli bir ilke belirtmezsek sonsuza kadar gider gidecektir

quote:

Orijinalden alıntı: 3648

quote: Orijinalden alıntı: nanİHlal deneyselliğin değişkenliğini kabul ederek başlanıyor determinizmde işe, ötesinde zaten big bang'in henüz bir geçerliliği yok gibi duruyor olsa dahi paralel evrenler sözkonusu olabilir, her halukarda farklı bir evren tasavvuru başka zamanların içine sokulabilir. Yani birden çok big bang düşünülebilir, biri bir diğerinin nedeni olabilir, bu da sonsuza sokuyor yine. zaman kavramı da bağımsız bir kavramdır, mekan zamanın içine doğabilir, mesela 13.7 milyar yıl önce big bang oldu diyorsak 13.9 milyar yıl önce dediğimizde big bangin olmadığı zamanları belirtmiş oluruz, zaman da determinizmdeki nedenler gibi sonsuza kadar gidebilir fakat olgusal bir şeydir, bunu da unutmamak lazım. Son olarak eklemek gerekirse Big bangden öncesinde de var olan şeyler var sonuçta adı üstünde big bang, büyük patlama... olmayan bir şey patlamayacak ya, bu patlamanın nedeni nedir? veya patlamadan önce oluşmuş olan şeyin nedeni nedir? belirli bir ilke belirtmezsek sonsuza kadar gider gidecektir

Bugün big bang geniş bilim çevrelerinde kabul gören bir teori olduğu için onu bir ön kabul olarak aldım bunu belirteyim öncelikle. Dediğiniz gibi çok sayıda big bang gerçekleşmiş olabilir hatta M(membrane) teorisine göre farklı evrenlerin bir noktada çarpışmasıya da evrenimiz oluşmuş olabilir(big bang). Bence bu konudan bahsederken kavramlar çok önemli: "zaman", "neden"," önce" gibi...burda uzun uzun görüşlerimi açıklarsam sıkılıp okumayacağınızı tahmin ediyorum o sebeple özet geçeceğim;birçok kişi şu an bulunduğumuz 3 uzamsal+1 zamansal boyuta sahip evrenimizdeki kavramları "big bang öncesinde de varmış gibi" kullanıyor.

Zaman denen bir şeyin olmadığını varsayarsak sonsuz ne demektir? Büyük patlamaya kadar belkide tüm ihtimallerin sözkonusu olduğu bir kuantum durumu mevcuttu.Sonsuz ihtimal...ve bir "gözlemci" ihtimallerden birisini tetikledi.(büyük patlamdan önce gibi bir ifade kullanmaktan imtina etsemde yine "kadar" kelimesiyle zamanı işin içine sokmuş oldum sanırım zamansızlığı anlatamayacağım çünkü insan beyni tüm anlayış biçimini zaman ve diğer 3 boyut üzerine kurmuş...)
"Big bangden önce şu oldu o sebeple big bang gerçekleşti" gibi bir cümle bence kesinlikle bizi doğruya götürmeyecek bir ifade...onun yerine sonsuz sayıda ihtimal ve sebebin olduğu zamanın olmadığı bir yapı bize yardımcı olabilir...bir gözlemci ihtimallerden birini tetiklemiş olabilir ya da M teorisinin dediği gibi sonsuz sayıda evren ve bunların çarpışmasından bahsedilebilir.