Şebeke geriliminde laptopımızla çalışırken herhangi bir sorun yok ancak elektrikler kesildiğinde veya dışarda bir işimiz olduğunda pil ömrü bizim için gerçekten önem kazanıyor. Pil ömrünü artırmak için laptopınızda yer alan ve çeşitli seviyelerde güç tüketen parçaların çektiği gücü azaltmanız mümkün. Anlatılan çeşitli yöntemler için buraya bakabilirsiniz. Burada anlatılan yöntemler ne yazık ki gözle görülür farklar sağlamıyor, bir yararı oluyor ancak o kadarda fazla birşey beklememek gerek.
Bu makalede, orada anlatılmayan ve kendimin bulduğu bir yöntemden bahsedeceğim. Benden daha önce belki kullanan vardır bu metodu veya keşfeden ama ben kimseden öğrenmediğim ve laptopımı kullanırken tesadüfen keşfettiğim için böyle diyorum. Bu yöntem; İşlemcinin çalışırken ki voltaj değerini azaltarak çektiği gücü düşürmeye ve dolayısıylada laptopın pil ömrünü artırmayı sağlamaktadır. Bu noktada biraz fizik bilimine girerek konuyu ayrıntılandırmak gerekirse; bilindiği üzere güç = gerilim x akımdır. Formülsel olarak P=V X I diyebiliriz. Kısacası elektronik bir cihazın çektiği güç miktarı, gerilim ve akım değerleriyle doğru orantılıdır. Eğer siz gerilim değerini %10 azaltırsanız o cihazın çektiği akım aynı kalmak şartıyla gücüde %10 azaltmış olursunuz.
Şimdi gelelim bunu laptopımızla yapmaya. Bunu yapmak için öncelikle http://cpu.rightmark.org/ adresine gidiyor ve buradan Download linkine tıklayarak download bölümüne gidiyoruz. Açılan sayfada Rightmark CPU Clock Utility (RMClock) programının olduğu kısmı buluyoruz ve programın son versiyonunu indiriyoruz. Şu anki en son sürüm 2.30.1. Altında Resource project yazanı indirmeyin, o bir işinize yaramaz. Programı indirdikten sonra kurulum yapmadan doğrudan RMClock'a iki kere tıklayarak çalıştırıyoruz ve program Taskbardaki yerini alıyor. Taskbardan iki kere tıklayarak, programın ekranını açıyoruz. Bizi şu ekran karşılıyor.
Programı açtıktan sonra, işlemcimizle ilgili bilgileri CPU Info satırına tıklayarak öğrenebiliyoruz. Örneğin bu benim laptopımın işlemcisi ve işlemcinin kullandığı PM (Power management) özellikleri, çalıştığı hız, çekirdeklerin sıcaklık değeri ve hangi çarpanda hangi gerilim değerinde çalıştığını görebilmek mümkün. Buda programın benim laptopın işlemcisine ait bilgi satırı.
Şimdi gelelim, işlemcimizin çektiği gücü azaltma aşamalarına. Management satırına tıklıyoruz ve bu ekranda yer alan Run HLT Command when OS is idle (restart requiered) seçeneğini işaretliyoruz. Program yeniden başlaması gerektiğini söylüyor ve Tamam diyerek yeniden başlamasını sağlıyoruz. Management satırına yine tıklayarak diğer seçenekleride aşağıdaki gibi ayarlıyoruz.
Bu işlemden sonra Profiles satırına tıklayarak sağ altta yer alan Auto-adjust intermediate states VIDs kutucuğunu işaretliyoruz daha sonra işlemcinin en düşük çarpan değeri için açılır menüden en düşük gerilim değerini seçiyoruz. Bu değer benim işlemcim için 0.937V. sizinkinde de aynı olacak diye bir kaide yok farklıda olabilir. Önceki laptopım HP NX9105 idi ve tek çekirdekli Athlon XP-M 3000+ işlemcisini kullanıyordu ve bu değer onun için 0.800V idi örnek vermek gerekirse. Buda profiles satırında en düşük çarpandaki ayar.
Daha sonra en büyük çarpandaki ayarı 0.987V. olarak seçiyoruz. Bu gerilim değerini ben deneyerek buldum şöyleki, işlemcinin standart gerilim değeri 1.250V. idi bu gerçekten yüksek bir değer, intel neden bu kadar yüksek değer vermiş default olarak işlemciye hiçbir fikrim yok ancak bu değerde işlemcinizi çalıştırmak aşırı ısınması ve güç tüketmesinden başka bir işe yaramıyor bence. 1.250V. değerini kademe kademe azaltarak, stabilite testi yaptım, benchmark programları açtım. Divx izledim felan ve bunları adım adım yaptım. Benim işlemcim 0.987V. değerinden daha aşağı indiğimde Mavi ekran görmeme neden oldu o yüzden 0.987V. değerinde sabitledim ve şimdilerde hiç Mavi ekran görmüyorum, işlemcim çok stabil çalışıyor. İşlemcinizin stabilitesinden emin olmak için kullanabileceğiniz çeşitli yöntemler mevcut bunlardan bazıları orthos ve prime95 programları, bu programlarla da stabilite testi yapabilirsiniz, benim işlemci için prime95 le, son versiyonu, stabilite testi yaptım ve her iki çekirdek içinde hata almadım. Program yaklaşık 2 saat çalıştı.
AMD işlemciler için ise en büyük değeri önceki laptopımda 1.125V. a kadar düşürmüştüm yine kademe kademe azaltarak. AMD işlemcili laptopı olan arkadaşlar direk bu ayarı denemeyle işe başlayabilirler veya benim yöntemim gibi kademe kademe azaltarak kendi işlemcileri için stabil gerilim değerlerini bulabilirler. Buda en büyük çarpan ayarı benim işlemci için.
Daha sonra Profiles satırının solundaki artı işaretine tıklayarak altındaki menüyü açıyoruz ve Power Saving satırına tıklıyoruz ve sağ tarafta açılan bölümden AC Power ve Battery bölümlerinin altında yer alan Use P-State Transitions (PST) satırını işaretliyoruz. Bu bölümlerde işlemcimizin power saving (güç koruma) modunda hangi çarpan değerlerinde çalışacağını seçiyoruz. Ben AC Power için 8 çarpanını, Battery için ise 6 çarpanını seçtim, sizin illa bu değerleri seçmenize gerek yok ama böylelikle laptopınız pilde çalıştığınızda programın taskbardaki simgesine sağ tıklayıp Current Profile'den Power Saving'i seçerek işlemcinizin maximum olarak 6 çarpanını kullanmasını ve dolayısıyla daha az güç çekmesini sağlıyorsunuz ancak bu durumda Laptopınızın eskisi kadar hızlı çalışmayacağınıda belirtmekte fayda var. Power Saving satırındaki ayarlar kısaca aşağıdaki gibi oluyor.
Yeri gelmişken işlemci teknolojisine yabancı arkadaşlar için çarpanın ne demek olduğunu da açıklayayım. Eskiden yani 80 li ve hatta 90 lı yılların başlarında, işlemciler anakart üzerinde yer alan diğer komponentlerle aynı hızda çalışırdı ancak işlemci teknolojisindeki hızlı ilerlemeye rağmen PC üzerindeki diğer parçalar bu hızda gelişemiyordu ve bu sayede çarpan kavramı doğdu. PC üzerindeki ilk olarak işlemcinin ve anakartın üzerindeki diğer bileşenlerin farklı hızlarda çalıştığı ilk işlemci 486 DX2'dir. Bu işlemci 2 çarpanını kullanıyor ve böylece anakart üzerindeki diğer bileşenlerin 2 katı hızında çalışabiliyordu ancak kendisine işlemesi için gönderilecek verileri 2 döngüde bir almak zorundaydı. Daha sonra bu 486 DX4 ile 3 e çıkarıldı. 3 çarpanına rağmen adının neden DX4 olduğunu hala bilen yok. Bu böyle devam ederek zamanla ilerledi ve günümüzde işlemciler daha yüksek çarpan değerlerini kullanmaktalar. Intel daha sonraları mobil işlemciler için Speed-Step adı verilen teknolojiyi geliştirdi, bu teknolojinin AMD'deki karşılığı Cool'n'Quiet tır. Bu teknoloji sayesinde işlemcinin üzerine binen yük miktarı belirlenerek ona uygun hızda çalışması sağlanıyordu. Diyelimki işlemcinizin çarpan aralığı 6 ila 10 arasında değişiyor. İşlemci boştayken 6 çarpanını kullanıyor, tam yükte iken ise yani oyun oynadığınız veya Divx çevirme yada mp3 yapma gibi işlemci ağırlıklı uygulamalarda 10 çarpanını kullanarak tam güçte çalışıyordu, böylelikle tam güçte çalışmasına gerek olmadığı durumlarda güç tasarrufunda bulunuyordu, zekice düşünülmüş bir özellik. Daha sonra bu özellik o kadar tuttu ki, intel ve AMD bunu masaüstü işlemcilerinede uyguladı, önceleri bu teknoloji sadece mobil işlemcilerde kullanılırdı. Kısacası bu programı masaüstü işlemcilerde de kullanabilirsiniz güç tasarrufu yapmak için ancak bu sayede yapacağınız güç tasarrufu elektrik faturanızda gözle görünür bir değişmeye neden olmayacaktır. Yılda 10 belki 20 ytl. tasarruf yapabilirsiniz ancak.
İşlemci teknolojileri konusunda yeni başlayan arkadaşları biraz aydınlattıktan sonra, programımıza devam edelim. Maximal Performance satırına tıklayarak işlemcinin tam güçte çalışmasını istediğimiz değeri belirleyebiliyoruz, burada yine Use P-State Transitions (PST) satırlarını işaretliyoruz, ben değer olarak AC Power için 10 çarpanını, Battery için ise 8 çarpanını işaretledim. Böylece pilde kullanmam durumunda laptopımı, maximum 8 çarpanında kullanacağım laptopımı ve ek hız isteyen uygulamalarda 6 çarpanından 8 çarpanına geçebileceğim. Siz isterseniz farklı bir değerde seçebilirsiniz.
Gelelim Performance on Demand satırına, bu kısım programın en güzel bölümü, burada işlemcimize yük bindikçe hangi çarpan değerlerinde çalışabileceğini belirliyoruz. Bunun için yine AC Power ve Battery kısımlarının altındaki Use P-State Transitions (PST) yi işaretliyor ve AC Power için bütün çarpan değerlerini işaretliyor, Battery için ise ilk üç çarpan değerini işaretliyoruz. Böylece laptopımızı pili ile kullandığımızda bu modu seçtiğimizde, işlemcimiz 6 ila 8 çarpanı arasında oynayabiliyor, 7 dahil, ancak daha yukarılara çıkamıyor. Bizde istediğimiz güç tasarrufumuzu biraz daha artırmış oluyoruz böylelikle. Performance on Demand satırındaki ayarlarımız şu şekilde oluyor.
Advanced CPU Settings satırında ise Enable Enhanced Halt State (C1E) ve Enable Stop Grant State (C2E) satırlarını işaretliyoruz sadece diğer satırlardaki işaretleri kaldırıyoruz. Böylece işlemcimizi tam performansta kullanırken aşırı güç yönetimi seçeneklerini iptal etmiş oluyoruz. Bu satırdaki ayarlarımızda şöyle oluyor.
Son olarak laptoplarında fan kısmına yakın yerden ses gelen arkadaşlar yine Advanced CPU Settings satırında üst tarafta yer alan Platform#1 sekmesine tıkalayarak buradan açılacak olan sayfada Enable Popdown mode ve Enable Popup mode satırlarının önünde yer alan işareti kaldırarak Apply demeleri gerekiyor ve sürpriiiiiiiiiiz o rahatsız edici ses artık yok. Bu satırda yer alan Apply this settings at startup satırının önünde işaret olduğundan emin olarak programı sağ üstte yer alan kapat işaretiyle kapatıyoruz, programımız kapanmıyor tabii ki. kendisi taskbarda çalışmaya devam ediyor. Simgesine sağ tıklayarak, laptopı elektriğe bağlı olarak kullandığımızda Current Profile menüsünden Performance on Demand'ı seçerek, Pilde kullandığımızda ise Power Savingi seçerek pil ömrümüzü uzatıyoruz.
Ben yaptığım denemelerde 2.5 saat olan standart pil ömrümü 3 saat 15 dakikaya çıkarmayı başardım, fazladan 45 dakika. Sizde bu ayarları kullanarak laptopınızın pil ömrünü artırabilirsiniz.
İlave olarak AMD işlemcisini kullanan arkadaşlar için programda Allow Half VIDs diye bir seçenek var onu işaretleyerek işlemci çarpan değerlerinin 4.5, 5.5 gibi yarımlı değerler almasını sağlayabilir ve işlemcilerini daha esnek olarak kullanabilirler.
Programı deneyen arkadaşlar, elde ettikleri kazanımları ve kendi işlemcileri için elde ettikleri ayarları bu konuya girerlerse diğer arkadaşlarımızla tecrübelerimizi paylaşmış ve laptoplarımızın bataryalarını maximum fayda ile kullanmış oluruz.
Son olarak laptopınızı bu programla kullanırsanız pil ömrünüzde artıyor. Sistemin çektiği güç azaldığı için pil daha az güçle kullanılıyor ve çalışma ömrü uzadığı gibi gerçek ömrüde uzuyor. Örneğin ben eski HP NX9105 laptopımda sürekli bu programı kullanarak 3 yıl kullanmama rağmen laptopı 2 saat olan standart batarya ömrünü 3 yılın sonunda 1 saatte korumayı başarmıştım. Laptop kullananlar bilir, çoğu kullanıcı 3 yıl sonra pilini tamamen tüketir ve pili bir işe yaramaz hale gelir. Programın diğer güzel özelliği ise bu.
hocam ellerine sağlık oturup üşenmeden güzel güzel açıklamışsın fakat bunun yerine geçecek başka pratik bir program kullanıyorum ben.Notebook hardware control. çarpan ve voltaj seçip sabitleyebiliyorsunuz.Harddiskin ısısını derece cinsinden görebiliyorsunuz.İşlemci için dilediğiniz çarpan voltaj hikayesi mevcut dilersen son hız dilersen en düşük hız kilitleme seçeneği var.Ekran kartını bile istediğin çalışma güç çekme oranını seçebiliyorsun.Batarya durumu ve bataryanın yüzde kaçı bitik yani nekadar batarya ömrün kalmış(şarj tutma anlamında) gösterebiliyor.Aşağıda görev çubuğunda gözükmesini istediğin işlemci hız sıcaklık yük durumu gibi simgeleri yerleştirebiliyor.Onuda denemeni tavsiye ederim. Notebook hardware control.
Hocam programı incelemeden konuya daldığın belli oluyor. Öncelikle bu program sayesinde de: 1. İşlemci çarpanı ve gerilimleri üzerinde tam hakimiyet sağlıyorsun 2. Hard disk ısısını derece cinsinden görmenin bize güç tasarrufu anlamında bir faydası olmaz. 3. Batarya durumunu bu programda da görebiliyorsun ama ben anlatmadım onu, sadece bilgi veriyor diye. Birazda arkadaşlar karıştırsın programı hem. 4. Bu programda da işlemci sıcaklık ve yük durumu taskbarda mevcut hatta işlemcinin çalıştığı frekansı bile görebiliyorsun.
Geriye bir tek ekran kartı kalıyor ki, onunda çekebileceği güç durumunu yani modunu performansta mı yoksa güç tasarrufu modunda mı çalışacağını windowstan ekran kartı sürücün sayesinde seçebiliyorsun. Ee geriye birşey kaldı mı. Bir ara kurar denerim yine de senin programıda, yararlı gördüğüm özellikleri varsa eklerim buraya merak etme sen.
evet çok çok güzel bir çalışma çok saol bende sizin programın daha kapsamlı ve iyi olduğunu düşünüyorum fakat warsaw ın söylemek istediği bunu beceremiycek olalar için bende bi program kullanıyorum ve ayarlanması daha basit.isteyenlerde onu denesin cinsindendi.
neyse anlatım bilgilendirme fln çok güzeldi.tşk ler tekrar
Konu insanları pek sarmadı galiba, baksanıza neyi nasıl yapacağını hiç soran yok. Forumdaki laptop kullanıcılarının çoğu bilinçsiz kullanıcı anladığım kadarıyla, sistemini en ufak karıştırmaya korkuyor. Halbuki bu programın korkulacak birşeyi yok. Bu konuyu CPU bölümünde açsaydım, millet programın tozunu attırmıştı çoktan ama burda nedense pek ses çıkmadı, enteresan.
Şahsen ben kendi notebook'umda Notebook Hardware Control adlı programı kullanıyorum.Çok detaylı olmasada güç yönetimini ve bilgisayarımın saat hızını değişken olarak ayarlayabildiğim gibi devamlı olarak takip de edebiliyorum.
Bu detaylı çalışma için saygı duyuyorum fakat değinmek istediğim birkaç nokta var:
1- P=V*I'dir fakat bu işlemciler için çok da kullanılabilecek bir ilişki değildir. Konunun detaylarına girmeden işlemcide bir transistör başına harcanan gücü verecek olursam bu P=(f*C*V^2)/2'dir. Burada f işlemcinin saat hızıdır, V işlemciye gelen voltajdır, C'de transistör başına kapasitans değeridir. Yani V'yi değiştirip I'yı sabit tutmak gibi birşey yoktur, güç voltajın karesiyle, frekanslada doğrudan ilişkilidir.
2- Gene detaylara girmeden söyleyebilirim ki, işlemci için belirlenen voltaj değerleri, saat hızlarıyla ilişkilidir. Yüksek saat hızına çıkmak için yüksek voltaj kullanmak gerekir. İşlemci frekansı değiştirilmeden voltaj düşürülürse, sistem stabilitesi olumsuz etkilenecektir.
3- Modern mobil işlemciler, sistemde yük olmadığında frekanslarını otomatik düşürürler. (T7300'ü örnek alırsak, hızı 2000MHz'den 600MHz'ye kadar düşmektedir.) Bu esnada işlemci aynı zamanda voltajını da düşürmektedir. (Gene T7300'ü ele alırsak, 1.4 civarından 0.96 civarına düşürüyor).
Yani kısaca demek istediğim, mobil işlemciler, o anki frekanslarına göre zaten en doğru voltajı kendileri belirliyorlar. Bu voltajları daha da düşürmek, gene tekniğe girmeden söyleyecek olursam, işlemcide beklenmedik hatalar meydana gelmesine neden olacaktır ve sistem kitlenecektir ya da kararsız davranmaya başlayacaktır.
Bana kalırsa, fazladan kazanılacak birkaç dakika için, voltaj ayarlarıyla sistem kararlılığını tehlikeye atmak doğru değil.
_____________________________
The Soul Of BMW. engerek135, Acer Aspire 5920 derneği üyesidir. Acer Aspire 5920g Intel T7300, 2GB DDR2-667, 256MB Nvidia 8600M GT, 160GB 5400 rpm Seagate HDD, 15.4'' Cristal Brite 8ms LCD ve bir de Logitech V450 mouse
Basılabilir versiyon
Tüm forumlar >> [Mobil Cihazlar] >> Notebook - Diz üstü >> Diğer Konu ve Markalar >> Laptop'ınızın Pil Ömrünü Artırmanın Yolları (Resimli) 
30 Eylül 2007; 21:52:57
Bu böyle devam ederek zamanla ilerledi ve günümüzde işlemciler daha yüksek çarpan değerlerini kullanmaktalar. Intel daha sonraları mobil işlemciler için Speed-Step adı verilen teknolojiyi geliştirdi, bu teknolojinin AMD'deki karşılığı Cool'n'Quiet tır. Bu teknoloji sayesinde işlemcinin üzerine binen yük miktarı belirlenerek ona uygun hızda çalışması sağlanıyordu. Diyelimki işlemcinizin çarpan aralığı 6 ila 10 arasında değişiyor. İşlemci boştayken 6 çarpanını kullanıyor, tam yükte iken ise yani oyun oynadığınız veya Divx çevirme yada mp3 yapma gibi işlemci ağırlıklı uygulamalarda 10 çarpanını kullanarak tam güçte çalışıyordu, böylelikle tam güçte çalışmasına gerek olmadığı durumlarda güç tasarrufunda bulunuyordu, zekice düşünülmüş bir özellik. Daha sonra bu özellik o kadar tuttu ki, intel ve AMD bunu masaüstü işlemcilerinede uyguladı, önceleri bu teknoloji sadece mobil işlemcilerde kullanılırdı. Kısacası bu programı masaüstü işlemcilerde de kullanabilirsiniz güç tasarrufu yapmak için ancak bu sayede yapacağınız güç tasarrufu elektrik faturanızda gözle görünür bir değişmeye neden olmayacaktır. Yılda 10 belki 20 ytl. tasarruf yapabilirsiniz ancak. 
Bu satırda yer alan Apply this settings at startup satırının önünde işaret olduğundan emin olarak programı sağ üstte yer alan kapat işaretiyle kapatıyoruz, programımız kapanmıyor tabii ki. kendisi taskbarda çalışmaya devam ediyor. Simgesine sağ tıklayarak, laptopı elektriğe bağlı olarak kullandığımızda Current Profile menüsünden Performance on Demand'ı seçerek, Pilde kullandığımızda ise Power Savingi seçerek pil ömrümüzü uzatıyoruz. 
