Sırbistan'da genel seçimler: İktidardaki Vucic yenilgiyi kabul etti

Öğrenci Listesi'nin zaferinin ardından Belgrad sokaklarında binlerce kişi kutlama yapıyor.

Sırbistan halkı, geleceğine dair bir referandum olarak nitelendirilen erken genel seçim için 25 Ekim Pazar günü sandık başına gitti.

Uzun süredir iktidarda bulunan sağcı popülist lider Aleksandar Vucic, ülkedeki parlamento seçimlerinde öğrencilerin öncülüğündeki protesto hareketi karşısında yenilgiyi kabul etti.

Vucic, Pazar gecesi yaptığı açıklamada, "Hala elimizde nihai sonuçlar yok, ancak bu seçimleri kaybettiğimiz açık" dedi.

Vucic, 2024 yılında bir tren istasyonu sundurmasının çökerek 16 kişinin ölümüne yol açmasının ardından başlayan iki yıllık protestoların ardından erken seçim kararı almıştı. Bu olay, Sırbistan'daki yolsuzluk ve ihmalkarlığın bir sembolü olarak görülüyordu.

Seçime rekor katılım gösterildi. Sırbistan seçim komisyonu tarafından açıklanan ilk rakamlar, yerel saatle 18.00'e kadar seçmenlerin yüzde 64,9'unun oy kullandığını ve bunun sandıkların kapanmasına iki saat kala rekor düzeyde bir katılıma işaret ettiğini gösterdi.

Görünürdeki yüksek katılım, 2012'den bu yana iktidarda bulunan Aleksandar Vučić ve Sırp İlerleme Partisi'ni (SNS) iktidardan uzaklaştırabileceklerine inanan muhalefetteki Öğrenci Listesi partisinin umutlarını artırmıştı.

Popülist lider Aleksandar Vučić'in 12 yıllık iktidarına yönelik en büyük tehdit öğrenci hareketinden doğdu.

Ülkede son iki yıldır öğrenci protestoları yaşanıyordu.

Sırbistan'da 250 sandalyeli bir parlamento var ve nispi temsil sistemine göre sadece bir ulusal seçim bölgesi bulunuyor.

Oylama yerel saatle 07:00'de başladı ve 20:00'de sona erdi.

Buna karşın oylamanın adilliği konusunda endişeler vardı.

Seçimde 18 liste yer aldı ancak bunlardan sadece yedisi 250 aday çıkarttı. Milletvekilleri, oyların % 3'ünden fazlasını alan listelerin aldığı desteğe göre seçiliyor.

Muhalefet partilerinden birkaçı, öğrenci hareketinden ortaya çıkan Öğrenci Listesi lehine adaylıktan çekilmişti.

Öğrenci hareketi neden bu kadar önemli?

Belirgin bir liderleri yok ve siyasete alışkın değiller, ancak "Student List-Students Win" isimli hareket Sırbistan genelinde hükümet karşıtı seçmenleri kendine çekiyor.

Her şey 1 Kasım 2024'te, Sırbistan'ın ikinci büyük şehri Novi Sad'daki tren istasyonunun dışındaki beton pergolanın çökmesi ve 16 kişinin ölmesiyle başladı.

Bu trajedi, Sırbistan'daki yolsuzluk ve ihmalkarlığın sembolü olarak görüldü. Muhalefet, istasyonun ölüme yol açan yenileme çalışmalarını, projeyi kendisiyle özdeşleştiren Devlet Başkanı Vučić'e bağladılar.

Üniversite kampüslerinde ve sokaklarda adalet talebiyle başlayan haftalık öğrenci protestoları, kısa sürede ulusal bir harekete dönüştü.

Hareket çiftçiler, aktörler ve yargıçlar dahil Sırp toplumunun çok daha geniş kesimlerini de yayıldı.

Protestolar sonucu Vučić tarafından kurulan Sırp İlerleme Partisi'nden (SNS) başbakan birkaç hafta içinde istifa etti.

Belgrad, Mart 2025'te tarihindeki en büyük protestolardan birine sahne oldu.

Lideri olmayan öğrenci hareketi, öğrenci meclisleri veya genel kurulları aracılığıyla örgütlendi ve güçlendi.

Vučić'in partisi, 2023'teki son seçimlerde, daha sonra dağılan AB yanlısı partilerden oluşan bir koalisyonla başa baş bir yarış yapmıştı.

Vučić kim ve ne kadar popüler?

Vučić iki dönem devlet başkanlığı yaptı ve üçüncü dönem için adaylığını koyamıyor.

Bu kez amacı 2017'de bıraktığı başbakanlığı elde ederek, ülke yönetiminde kalmaktı.

Vučić 2014'ten beri başbakan veya devlet başkanı olarak görev yapıyor ve bundan önce iki yıl boyunca başbakan yardımcılığı yapmıştı.

Sağcı popülist lider, rakiplerinin öğrenci ve profesörlerden ziyade Sırbistan'ı devirmek isteyen "büyük güçler" olduğu yönündeki iddialarını yineledi ancak bu iddialarının dayanağını açıklamadı. Ayrıca okulların ve üniversitelerin "siyasallaştırılmasına" son vermeye söz verdi.

Vučić, Batı ile ilişkilerinde dikkatli bir yol izleyerek, Sırbistan'ın Avrupa Birliği adaylığını desteklemeye devam etti ancak Rusya'nın Ukrayna'daki savaşına karşı AB yaptırımlarına katılmayı reddetti.

Hükümetinden bakanlar savaş suçlusu Ratko Mladić'in Belgrad'daki cenaze törenine katıldı. Mladić'in Sırbistan'da bu şekilde "yüceltilmesi" AB liderliğinin öfkesine yol açtı.

Dış politika üzerine çalışan düşünce kuruluşu Henry Jackson Society'den Helena Ivanov, öğrencilerin geleneksel muhalefet partilerinin başaramadığı bir şekilde kitleleri harekete geçirebildiklerini ve bunun Vučić'in iktidara geldiğinden beri karşılaştığı en büyük zorluk olduğuna işaret etmişti.

Belgrad'dan BBC'ye konuşan yetkili, "Çok partili seçim sisteminin getirilmesinden bu yana Sırbistan'da yapılan tüm seçimlerde aday oldu. Bu yüzden onu yenmek elbette kolay olmayacak, ancak bu sefer Devlet Başkanı Vučić'in de işi kolay olmayacak" demişti.

Öğrenci liderleri kimler ve neyi savunuyorlar?

Adaylar arasında öğrencilerden ziyade öğretmenler, üniversite profesörleri, aktörler, doktorlar, çiftçiler ve bilim insanları yer alıyor.

Ilija Srdanović (sarı kıyafetli), Öğrenci Listesi adayları arasında listenin başında yer alıyor.

Öğrenci Listesi'nde halen liderlik anlamında bir isim yok. Listedeki en güçlü aday olan Ilija Srdanović Novi Sad'da bir kardiyoloji profesörü.

Eski basketbol yıldızı Dejan Bodiroga, ünlü aktör Tihomir Stanić ve eski Sırbistan Ulusal Bankası yöneticisi Dejan Šoškić de listelerindeki güçlü adaylar arasdında yer alıyordu.

Öğrenci hareketi, 11 maddelik bir program kapsamında şunları hedefliyor:

• Yolsuzluktan sorumlu olanları tutuklamak için bir polis birimi kurarak yolsuzluğu ortadan kaldırın.
• Protestoculara yönelik baskı konusunda kuralları çiğneyen veya organize suçla bağlantılı olan İçişleri Bakanlığı'ndaki herkesi görevden uzaklaştırın.
• Sırbistan'ın çarpık medya ortamını reforme etmek ve kamu yayın kuruluşunu siyasi kontrolden kurtarmak.
• Kamu işletmelerinin başına parti yandaşlarını getirmeyi bırakın.

Vučić ve SNS partisi yolsuzluk ve medyayı etkileme iddialarını reddediyordu.

bbc news türkçe

Sırbistan'da genel seçimler: İktidardaki Vucic yenilgiyi kabul etti - BBC News Türkçe

https://www.bbc.com/turkce/articles/cqdjv8yvw2myo

darısı bize inşallah

400 yıl osmanlı'nın elinde olan, sosyalist dönem geçirmiş olan, 30 yıl önce iç savaşla dağılan yugoslavya'nın ardılı sırbistan'da bile vatandaş kendi aydınlanmasını yaşayıp belli tabulardan kurtularak gerektiğinde birlik olabiliyor.

olayların başlangıcı novi sad'da tren istasyonunun çatısındaki beton bloğun çökerek 16 kişinin ölmesi. ancak olay sadece bu değil, bardağı taşıran son damla oldu. gençlerin öncülüğünde halk ilk etapta 12 yıllık baskıcı yönetimi görevden aldı. alamasalardı belki de gezi dönemi sonrası gibi kırılım yaşayabilirlerdi. gezi de mevcut iktidarın 11. yılında olmuştu.

sağ popülist tüm iktidarların protestolara ya da kendilerine karşı güçlenen rakiplerine karşı ilk bahanesi dıj güçler oluyor. safları sıklaştırma siyaseti bu sefer işe yaramamış.

işte ülkemizdeki muhalif kesimin en büyük sorunu bu. ülkede çoğu sözüm ona muhalif bir lider ortaya çıksın da, onun peşine takılalım, o da mevcut yönetime karşı tüm zorlukları üstlensin istiyor. peki mevcut iktidarın değişmesi gerektiğine inanan insanlar gerçekten bir lidere muhtaç olmalı mı? halkın kendi kendine bilinçlenip isteklerini ve taleplerini dile getirebilmesi gerekiyor.

sırbistan'daki en dikkat çeken şey yıllardır kemikleşmiş muhalif figürlerin de bir çoğunu meclise sokmamaları. buradaki muhalefette de muhalif kalmayı meslek edinenler var, iktidar olmak gibi bir amaçları olmayanların sayısı epey fazla. sırf akp seçilmesin de denilerek mevcut partilerde başkan seçtirilmiş bir çok kişinin kendilerine gelen ilk zorlukta çeşitli bahanelere sığınarak bir anda parti değiştirdiğini ya da "tarafsız" kaldığını gördük. demek oluyor ki muhalefet figürlerinin de siyasi ömrü tıpkı iktidar gibi dolmuş durumda. en az yüzde 90'ını yenilemek zorundayız.

aktrollerin her muhalif liderin çıkışında en büyük çarpıtma cümleleri "ama o da x zamanında kılışdarı destekledi, kaç yıldır y yerinde çöreklenmiş" tarzı cümleler oluyor. bunun çözümü daha önceden hiç siyasete yorum yapmak dışında girmemiş figürlerle argümanlarını boşa çıkarmak. ancak halkın arasından daha önce hiç duyulmamış kişiler popülerleşmeye başladığı anda üzerine atılacak suçlamalar bile hazırdır. hemen bu kişi neden bir anda popülerleşti, arkasında kim var denilecek. geçmişteki tüm söylemleri ve aile bağları didik didik aranacak. geçmişten bir sözü bulunup eğilip bükülerek hangi görevdeyse bir anda alınacak, çıkartılabilecek bütün zorluklar çıkartılacak.

bir de ülkemizde belli başlı tabuları olan "muhalif"ler var. bunlar başta değişimi desteklese de iktidarın manipülasyonlarına çok rahat düşecekler. burada insanlar mucize olup birleşse bile hemen cırlamaya başlayacak gruplar olacak. yok o zamanında şunu demiş, bunu demiş, böyle yapmış o varsa ben yokum yeaaaa diyecekler. ilk olarak birleşip mevcut iktidarı değiştirmek için el ele vermek gereken senaryoda ille de kendi azınlık görüşlerini hakim görüş olarak kabul ettirmeye çalışacaklar. tarihte bütün değişimler ilk etapta farklı görüşleri olan insanların bir şekilde iktidar değişene kadar birleşmesiyle olmuştur. yeri gelmiş komünistle milliyetçi sırt sırta vermiştir, örneğin çin.

yani tarihte ve dünyada tüm gücü elinde tutan iktidarı değiştirmenin tek formülü birleşmek. iktidar değişince tekrar seçim yapmak çok daha kolay. bazıları buna hala ayıkamıyor ille de şöyle olacak, böyle olacak, yoksa ben yokum diyor. bunu bilen mevcut iktidar da el altından olabildiğinde bu kitleyi kolaylıkla manipüle edebiliyor. bu birleşme ille de muhalefetteki x kişisine ya da x partisine de bağımlı olmak zorunda değil.

insanların kendine mevcut "muhalif" partiler ya da kişilerden bağımsız şunu sorması gerekiyor: mevcut iktidarın değişmesi gerektiğine, denetim ve yönetim işinde artık hakimiyeti kaybettiklerine ve politika konusunda yetersiz olduklarına inanıyor musun? artık ülke yönetiminde halkın çıkarından ziyade kendilerinin çıkarlarını gözettiklerine inanıyor musun? mevcut milletvekillerinin halkı temsil ettiğini ve halkın sorunlarına dikkat çektiğini düşünüyor musun? bundan dolayı mevcut iktidar, hatta pörsümüş muhalifler de değişmeli mi? ama şu ama bu demek sadece bahanedir, mevcut iktidar kalsın ya yeter ki konforum bozulmasın demektir.

gayet makul istekler, macaristan'da da aynısı talep edildi.

Sırbistan'da yaşanan olay ülkemizde klişeleşmiş ve içi boşaltılmış olan "Dip dalga" olayının vücut bulmuş halinin bir sonucudur. Halk, öğrencilerin makul taleplerini sahiplendi ve iktidarı muhalefeti hayatlarından söküp attı..Ortak bir amaç oluştu ve "Bunların alayından kurtulalım, sonra bir lider çıkarırız" düşüncesinde hareket edildi. Halka dayatılan isimler kabul edilmedi. Bu açıdan Sırbistan seçimleri çok iyi analiz edilmesi gereken bir konu.

Türkiye'de bu değişim yaşanabilirmi? Yaşanabilir..Ama bunun olması için kişisel çıkarlar ve ideolik saplantılardan kurtulmak gerek. Bu değişimin olabilmesine dair emarelerde var..Mesela çerçeve yasaya herkes evet derken İyi parti karşı çıktı..O süreç sonrası İyi partinin oyları belirgin şekilde arttı..En son örnek ise dün yapılan İstanbul baro seçimleri..Muhalif milliyetçi isim Ümit Kocasakal seçimleri kazandı. Rakibide Özgür Özel'in desteklediği isimdi ve Özel seçimler sonrası Kocasakal'ı tebrik dahi etmedi. Kocasakal ise eski bir CHP'li, KK'ya da karşı..Şimdi bu tabloya bakıldığı zaman muhalefetin kendi içinde bölünmüş durumu zaten muhalefet kanadında duran kesim için çok rahatsızlık veriyor.

Tablo böyleyken iktidar rahat hareket ediyor. Kendi içinde bölünmüş, parçalanmış ve sürekli bir kavga halinde olan muhalefet bloğu iktidar için bulunmaz bir nimet gibi. Ancak alternatif yok değil bu tabloda dahi..

Sırbıstan'daki bu dip dalga Türkiye'de oluşabilir. Bunun için önce bağımsız kalarak doğru karar veren Mansur Yavaş'ın imza toplayarak bağımsız aday olması ve iktidar ile muhalefetin peşinden koştuğu DEM partiye mesafe koyması şart çünkü DEM parti ile aynı masada oturmak iktidar ve muhalefetten farkın olmadığı algısını güçlendiriyor. Türkiye'de seçimlerin dengesini DEM parti bozuyor ve bu dengeyi kırmak gerekiyor. Böylesi bir ortam yaratılırsa o rüzgar büyür. İktidar ve muhalefetten çok ciddi oy devşirileceği gibi kararsız seçmen kitlesinin büyük bir kısmıda bu yeni oluşuma dahil olur.

Bu oluşumu yaratmak imkansız değildir ama dediğim gibi kişisel egolar, çıkarlar ve ideolojik saplantılardan kurtulmak gerek. Parçalanmış muhalefeti yeniden birleştirmek adına yeni bir oluşumun yapılması şart. Zaten halk bu anlamda kapıları kapatmıyor zira çerçeve yasa konusundaki huzursuzluklar ve İyi partinin oy kazanması ciddi bir veri veriyor bizlere. İş sadece o fitili yakacak cesur bir siyasetçiye kalıyor. Yavaş ismi burada semboliktir, belki 1 dönem ülkeyi yönetir ama ondan sonrası içinde yeni bir siyasetçi bu oluşuma liderlik yapmalıdır. Sırbıstan'daki oluşumda hemen hemen bu düzende oluştu ve seçim kazandı şuan.

Ancak mevcut şuanki iç siyaset dinamikleri sürdürülür, saçma sapan muhalefet adımları atılır ve günü kurtarma siyaseti yapılırsa bu iktidarın ekmeğine yağ sürer. Türkiye 2 ayrı kutbun isimlerine mahkum ediliyor. Bu isimler sürekli dayatılıyor. Üçüncü bir isime hem izin verilmiyor hemde afaroz ediliyor iktidar ve muhalefet kanadından."Bizden değilsen düşmanımızsın" politikası güdülüyor.

Türkiye'de halkın iç siyasetteki kaotik durumlardan ve kavgalardan bıktığı çok net ortada. Halkın beklentisi "Kavga etmeden ve iç çekişme yaşamadan, birlik halinde hareket etme" isteği var. Bunu gerçekleştirmenin formülü basit ama kişisel çatışmalar ve çıkar kavgaları bu formülün hayata geçmesine engel. İşte bu döngünün kırılması gerek. Sırbıstan bu döngüyü kırdı, mevcut politikacılara güvenmediğini gösterdi.

neyini aydınlamış?

Adamlar çetnik işaret yapıyorlar.

vuçunic avrupa'ya oynayan biriydi. en son devlet bankalarını komple batıya bağlamaktan söz ediyordu. israilli firmalara ilk defa silah üretmesi için anlaşma yapan kişi de kendisi. lgbtq olaylarına izin veren de kendi partisiydi.

aydınlanma derken bizim solcuların kasıt ettiği aydınlanmadan çok, bizim solcuların kasıt etmediği anlamda faşist(bizim literatürde milliyetçi) kökene geçiş var. ama dün baya karıştırmaya kalktılar. sokakta kar maskeli tipler falan varmış. videoları twitterda geziyordu.

Vucic'e göre kazanan taraf hükümet kuramayacak ve ülke tekrar seçime gidecek. Görünen tabloda yeni seçilenlere hükümet kurdurmamak için bir mücadele yapacaklar.

Siz Putin yanlıların gerçekten iktidarı başkalarına bırakacağını mı sanıyorsunuz?

Gürcistan örneği hala gözümüzün önünde duruyor. Kobakhidze denilen Putin yanlısı kaybettiğinde bırakıp gitmek yerine koltuk için halka çatışmaya girdi.

Karadağ bile bunlardan boşuna ayrılmadı. Yakında da AB'ye girecekler. İkiz kardeşi Sırbistan da öyle bakakalacak.

Aynı olay da Kafkasya'da da olacak. Ermenistan 2 sene sorna AB'ye girdiğinde Gürcistan da öyle bakacak