Fransa’daki protestolarda internetsiz mesajlaşma uygulaması Bitchat kullanıldı

Twitter’ın kurucu ortağı ve Block CEO’su Jack Dorsey tarafından geliştirilen Bitchat, Fransa’da App Store’un en çok indirilen sosyal ağ uygulaması oldu. İnternet bağlantısı veya telefon numarası gerektirmeden yakındaki cihazlar arasında mesajlaşma imkanı sunan uygulama, ülkede yaşanan protestolar, sosyal medya kısıtlamalarına yönelik tartışmalar ve uzun süreli mobil şebeke kesintisinin ardından popülerlik kazandı. Bitchat ayrıca Fransa’daki tüm kategoriler arasında en çok indirilen ücretsiz uygulamalar listesinde ilk 10’a girdi.

Uygulamaya yönelik ilginin artmasında 17 Ekim’de hayat pahalılığına karşı düzenlenen ülke çapındaki protestoların etkili olduğu değerlendiriliyor. Yüz binlerce kişinin katıldığı gösterilerde yağma olayları yaşanırken 1.800’den fazla kişinin gözaltına alındığı bildirildi. Eski Fransa Başbakanı ve cumhurbaşkanı adayı Gabriel Attal’ın olayların yaşandığı bölgelerde sosyal medyaya geçici erişim engelleri getirilmesini gündeme taşıması da kullanıcıların alternatif iletişim araçlarına yönelmesine zemin hazırladı.

Bitchat nasıl çalışıyor?

Jack Dorsey, Bitchat’i ilk olarak geçen yıl 6 Temmuz’da Bluetooth mesh ağları, mesaj aktarma sistemleri, çevrimdışı mesaj saklama ve şifreleme teknolojilerini öğrenmek amacıyla geliştirdiği bir hafta sonu projesi olarak duyurdu. Dorsey, uygulamanın yaklaşımını internetin ilk dönemlerinde kullanılan IRC protokolünü hatırlatan bir yapıyla tanımladı.

Bitchat, temel olarak Bluetooth mesh ağı üzerinden çalışıyor ve yakındaki telefonların internet bağlantısı olmadan birbirlerine mesaj iletmesini sağlıyor. Sisteme katılmak için hesap oluşturmak veya telefon numarası paylaşmak gerekmiyor. Uygulamayı kullanan cihazlar hem mesaj gönderen istemciler hem de diğer cihazlara mesaj aktaran röleler olarak görev yapabiliyor.

Mesajların birden fazla cihaz üzerinden aktarılmasıyla bağlantı mesafesi genişletilebiliyor. Teorik olarak yaklaşık 300 metreye ulaşabilen çok atlamalı iletişim mesafesi, cihazların daha yoğun bulunduğu ortamlarda avantaj sağlayabiliyor. Özel mesajlar Noise Protocol Framework üzerinden uçtan uca şifreleniyor. Uygulamada ayrıca yakındaki kullanıcıların okuyabildiği herkese açık bir #mesh kanalı bulunuyor.

Ayrıca Bkz.Apple Music’in yeni logosu tanıtıldı: Ses dalgalarıyla oluşturuldu

Bitchat’in Android sürümü de internet bağlantısına veya uygulama mağazasına ihtiyaç duyulmadan cihazdan cihaza paylaşılabiliyor. İnternet erişimi mevcut olduğunda ise daha uzak mesafelerdeki veya belirli coğrafi bölgelerdeki kanallar için Nostr protokolünden yararlanılabiliyor.

Kesintiler kullanımı artırdı

Fransa’da Orange ve Sosh kullanıcıları ise 21 Ekim’de yaklaşık 11.20’den 21.00’e kadar süren mobil şebeke kesintisinden etkilendi. Fransız basınına göre bu, operatörün yıl içindeki üçüncü ülke çapındaki kesintisiydi. Protesto dönemlerinde yetkililerden platformların erişime engellenebileceğine yönelik açıklamalar da geldi. Bu gelişmeler, internet erişiminin kısıtlanması ihtimaline karşı Bitchat gibi çevrimdışı iletişim araçlarına ilgiyi artırdı. Öyle ki uygulamanın Fransa’daki coğrafi kanalında yoğunluk oluştu ve  performans sorunlarına yol açtı.

Bitchat daha önce de protestolar sırasında öne çıktı

Bitchat’in indirme sayıları, geçen yıl kullanıma sunulmasından bu yana internet kısıtlamalarının ve protestoların gündeme geldiği farklı ülkelerde yükseldi. Uganda’da muhalefet lideri Bobi Wine, bu yıl seçimler öncesinde olası internet kesintilerine karşı vatandaşlara Bitchat’i indirme çağrısı yaptı. İran’da ocak ayında yaşanan protestolar ve internet kısıtlamaları sırasında da uygulamaya yönelik ilgi arttı. Nepal’de 2025 yılında sosyal medya platformlarına yönelik kısıtlamalar ve sonrasında yaşanan olaylar sırasında da yine Bitchat’e ilgi yükseldi.

Ancak Bitchat sadece bu tür olaylarda kullanılmak için tasarlanmadı. Örneğin Jamaika’da Melissa Kasırgası’nın ardından da uygulamanın daha fazla gündeme geldiği görüldü. Afetlerde şebekeler kullanım dışı kaldığında arama kurtarma operasyonlarında Bitchat ciddi fayda sağlayabiliyor.

Öte yandan Bitchat’in merkeziyetsiz yapısı bazı ülkelerde erişim kısıtlamalarıyla da karşılaştı. Apple, ilkbaharda Çin Siber Uzay İdaresi’nin talebi üzerine uygulamayı Çin App Store’undan kaldırdı. Daha yakın bir tarihte Hindistan da yaz aylarında protestolar sırasında uygulamaya yönelik ilginin artmasının ardından Bitchat’in hem App Store hem de Google Play’den kaldırılmasını talep etti.