Günümüzde düzenli ordular için en büyük tehditlerden biri olarak görülen dronlar, düşük maliyetleri ile her türlü aktör için oldukça erişilebilir durumda. Çoğu modern ordu ise bu dronları etkisiz hale getirmek için geleneksel füze tabanlı sistemleri kullanıyor. Ancak bu sistemlerin yüksek maliyeti, dronlar etkisiz hale getirilse bile sürdürülebilirlik sınırlarını aşıyor. Bu dengesizliği çözmek amacıyla savunma uzmanları yıllardır düşük maliyetli karşı önlemler öneriyordu ve Leonidas AGV, bu vizyonu somutlaştıran otonom bir çözüm olarak öne çıkıyor.

Leonidas AGV nedir?

Leonidas AGV, Ford F-600 şasisine dayanarak geliştirilmiş ve üzerine sensörler, güç dağıtım sistemleri ile mikrodalga silahını destekleyecek diğer tüm bileşenler entegre edilmiş bir araç.

Araç, sürücüsüz çalışabilecek şekilde tasarlanmış olup, gerektiğinde uzaktan kontrol ile yönlendirilebiliyor. Bu sayede araç, personel düşman ateşine maruz kalmadan kritik bölgelerde devriye gezebilir veya çeşitli müdahale noktalarına taşınabilir.

Ayrıca Bkz.Alman füzyon girişimi gelişmiş lazer teknolojisini savunmaya taşıyor

Leonidas AGV, ABD merkezli Epirus, General Dynamics Land Systems (GDLS) ve Kodiak AI şirketlerinin ortak çalışmasıyla geliştirildi. GDLS entegrasyon lideri olarak projeyi yönetti. Araç, özel bir askeri araç tasarlamadan, mevcut Ford F-600 şasisi üzerine kuruldu. Bu da hem geliştirme sürecini hızlandırdı hem de ölçeklendirmeyi kolaylaştırdı.

Bununla birlikte mikrodalga silah sistemi modüler bir yapıya sahip ve farklı araçlara entegre edilebiliyor. Fiziksel mühimmat kullanmadığı için stok sınırlamaları veya yeniden yükleme döngüleri gibi kısıtlamalar yok, bu da sistemin sürekli görev yapabilmesini sağlıyor. Araç, daha geniş anti-dron altyapısında yakın savunma katmanı olarak görev alabiliyor ve kapsama boşluklarını kapatmayı hedefliyor.

Kodiak AI Driver’ın sistemi ise sensörler, kameralar ve çevresel algılayıcılarla aracın karayolu ve arazi koşullarında kendi kendine sürüş yapabilmesini sağlıyor. Sistem, gerçek zamanlı verileri kullanarak güzergah planlaması yapıyor, engellerden kaçınıyor ve tehditlere göre konum değiştirebiliyor. Gerektiğinde insan operatörler araca müdahale edebiliyor.

Leonidas AGV’nin AUSA 2026’da sergilenen modeli tam ölçekli bir prototip olmakla birlikte, henüz operasyonel koşullarda test edilmedi veya otonom hareket halindeyken gerçek dron etkileşim kapasitesi gösterilmedi. İlerleyen dönemlerde test görüntülerinin de yayınlanması bekleniyor. Öte yandan Epirus, Leonidas platformunun 66 dronun tamamını başarıyla düşürdüğünü duyurmuştu.

Dron teknolojileri alanında faaliyet gösteren girişim BRINC, emniyet birimlerine yönelik en yeni dron modeli Guardian’ı tanıttı. Guardian, her bir birimde Starlink bağlantısı bulunan ilk ticari dron olma özelliği taşıyor ve böylece şehir içi operasyonlarda sinyal sınırlamalarını tamamen ortadan kaldırıyor.

Emniyet kuvvetlerine yeni nesil polis dronu

Yıl sonunda üretime girmesi planlanan Guardian, bir saatten uzun uçuş süresine sahip ve saatte yaklaşık 100 km/s üzerinde hızla araç takibi yapabiliyor. BRINC, Guardian’ı “ilk araç takip edebilen dron” olarak nitelendiriyor. Ayrıca dron, şarj yuvasından otomatik olarak batarya değiştirebiliyor ve sadece dakikalar içinde görevine geri dönebiliyor.

Bu sistem, Guardian’ın farklı acil durum ekipmanlarını da taşımasına olanak tanıyor. Bunlar arasında can simidi, defibrilatör, epipen ve aşırı doz tedavisinde kullanılan Narcan gibi malzemeler duruma göre hızla görev noktasına ulaştırılabiliyor.

Ayrıca Bkz.Havacılıkta devrimsel gelişme: Hareketli parça olmadan uçabilen dron

Şirketin açıkladığı verilere göre dronun menzili ise yaklaşık 13 km (mevcut sistemler 5 km). Dron, gece operasyonlarında ise 1.000 lümen gücünde SkyBeam projektör ile çevreyi aydınlatabiliyor. Ayrıca çift HD termal zoom kamera ve lazer mesafe ölçer donanımıyla düşük ışıkta kişileri de tespit edebiliyor.

Çin ve SMIC sessiz

İki üst düzey ABD’li yetkiliye göre SMIC, İran’a söz konusu ekipmanları yaklaşık bir yıl önce göndermeye başladı. Yetkililer, bu sevkiyatların durduğuna dair herhangi bir işaret bulunmadığını vurguladı. Ayrıca iş birliğinin yalnızca ekipman tedarikiyle sınırlı kalmadığı, büyük olasılıkla SMIC’in yarı iletken teknolojisine ilişkin teknik eğitimleri de kapsadığı ifade edildi.

Ancak yetkililer, gönderilen ekipmanların ABD menşeli olup olmadığı konusunda net bir bilgi paylaşmadı. Bu detay, olası bir yaptırım ihlali açısından kritik önem taşıyor.

Konuyla ilgili olarak SMIC, Çin’in Washington Büyükelçiliği ve İran’ın Birleşmiş Milletler temsilciliği henüz resmi bir açıklama yapmadı. Çin hükümeti ise genel tutumunu koruyarak İran ile yürütülen ticari faaliyetlerin “normal ekonomik ilişkiler” çerçevesinde olduğunu savunuyor. Öte yandan, geçtiğimiz ay ortaya çıkan başka bir rapor da İran’ın Çin’den gemi savar seyir füzeleri satın almaya yakın olduğunu göstermişti.

Kara listeye alınmıştı

Ayrıca Bkz.İran savaşı nedeniyle helyum krizi şiddetleniyor: Birçok sektör etkileniyor

ABD’li yetkililer, gönderilen ekipmanların İran’ın “askeri endüstriyel kompleksine” ulaştığını belirtiyor. Bu tür çip üretim teknolojileri füze sistemlerinden radar ve iletişim altyapılarına kadar pek çok askeri elektronik sistemde kullanılabiliyor. Ancak söz konusu ekipmanların mevcut çatışmalarda doğrudan kullanılıp kullanılmadığı henüz netlik kazanmış değil.

ABD-Çin gerilimi tırmanabilir

Bu iddialar, Washington ile Pekin arasında zaten hassas olan ilişkileri daha da gergin hale getirebilir. ABD, son yıllarda Çin’in ileri seviye yarı iletken üretim kapasitesini sınırlamak amacıyla Lam Research, KLA ve Applied Materials gibi şirketler üzerinden kritik ekipman erişimini kısıtlayan yaptırımlar uyguluyor.

Özellikle 2024 yılında SMIC’in Huawei’nin Mate 60 Pro modelinde kullanılan gelişmiş bir çip üretmesinin ardından ABD yönetimi, şirket üzerindeki baskıyı daha da artırarak en ileri üretim tesislerine yönelik ihracat kısıtlamalarını genişletmişti.

Katı hal ornithopter olarak bilinen bu konsept klasik aktüatör sistemlerini tamamen ortadan kaldırarak elektrikle şekil değiştirebilen akıllı malzemelere dayanıyor. Projenin arkasındaki mühendisler ise Xin Shan ve Onur Bilgen.

Kanatlar elektrikle şekil değiştiriyor

Bu yenilikçi dron tasarımında en dikkat çekici unsur, kanat hareketinin tamamen piezoelektrik malzemeler aracılığıyla sağlanması. Uygulanan elektrik voltajı sayesinde bu malzemeler doğrudan şekil değiştiriyor ve kanat yüzeyinin bükülmesini, esnemesini sağlıyor. Böylece herhangi bir motor, dişli ya da mekanik bağlantıya ihtiyaç kalmadan uçuş hareketi elde ediliyor.

Onur Bilgen, sistemi şu sözlerle açıklıyor; “Piezoelektrik malzemelere elektrik uyguladığımızda, bunlar ekstra eklemler, bağlantılar veya motorlar olmadan yüzeyi doğrudan hareket ettiriyor. Kanat, piezoelektrik malzeme tabakası ve karbon fiber tabakasını içeren bir kompozit malzemeden oluşuyor. Piezoelektrik tabakaya voltaj uygulandığında, tüm kompozit esniyor.”

Ayrıca Bkz.96 dron aynı anda yönetiliyor: Çin’in sürü dron sistemi Atlas sahada

Geliştirilen esnek kanat yapısı, özellikle dar ve karmaşık ortamlarda önemli avantajlar sunuyor. Kanatların aynı anda hem bükülüp hem de yön değiştirebilmesi, bu tür dronların yüksek manevra kabiliyeti gerektiren görevlerde kullanılabileceğini gösteriyor. Araştırmacılara göre bu teknoloji çevresel izleme, arama-kurtarma operasyonları ve şehir içi teslimat gibi hassasiyet ve çeviklik gerektiren alanlarda önemli bir rol oynayabilir.

Fiziksel sınırları aşan simülasyon modeli

Ekip, yalnızca fiziksel prototiplerle sınırlı kalmayarak oldukça kapsamlı bir hesaplamalı model de geliştirdi. Bu model sayesinde aerodinamik davranıştan elektriksel kontrol mekanizmalarına kadar pek çok parametre simüle edilebiliyor.

Bilgen, bu yaklaşımın önemini vurgularken, “Henüz fiziksel olarak mümkün olmayan tasarımların uygulanabilirliğini gösterebiliyoruz.” ifadelerini kullanıyor. Bu sayede gelecekte üretilebilecek sistemlerin performansı şimdiden analiz edilebiliyor.

Her ne kadar konsept başarılı şekilde ortaya konmuş olsa da mevcut teknoloji henüz bu sistemin tam anlamıyla hayata geçirilmesine izin vermiyor. Özellikle günümüzde kullanılan piezoelektrik malzemelerin yeterli performansa sahip olmaması projenin önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor.

İlham doğa ama hedef daha ilerisi

Bu yapı sayesinde karbon fiber katmanlar kuşların kemik ve tüy yapısını taklit ederken, MFC katmanları kas ve sinir işlevi görüyor. Ortaya çıkan sistem ise tamamen “mekanizmasız” bir hava aracı olarak tanımlanıyor. Yani hareket, mekanik bileşenlerden değil doğrudan malzemenin elektriksel tepkisinden kaynaklanıyor.

Öte yandan teknolojinin etkisi yalnızca dron ve havacılık alanıyla sınırlı kalmayabilir. Araştırmacılar, aynı prensiplerin rüzgar türbini kanatlarına uygulanması üzerinde de çalışıyor. Türbin kanatlarının gerçek zamanlı olarak şekil değiştirebilmesi, rüzgar enerjisinden daha yüksek verim elde edilmesini sağlayabilir.

Helyum çoğu sektör için kritik

Helyum, doğal gaz işleme süreçlerinin bir yan ürünü olarak ortaya çıkıyor ve arzı coğrafi olarak oldukça sınırlı. Öte yandan küresel ölçekte helyum üretiminin yaklaşık üçte biri Katar’dan sağlanıyor. Bilindiği üzere İran, Katar’daki Ras Laffan doğalgaz merkezine saldırı düzenlemişti. Tedarikteki daralma, şirketleri üretimi yavaşlatmaya ve öncelikli ürünlere odaklanmaya yönlendiriyor.

Ayrıca Bkz.Doğal gazda kademeli fatura Nisan’da başlayacak: İşte tüm detaylar

İsrail ile ABD’nin İran’a yönelik saldırıları sonucunda bölge coğrafyasını etkisi altına alan savaş durumu, sadece bölgedeki ülkeleri etkilemiyor. Stratejik ticaret bölgelerinin buralarda olması küresel ölçekte enerji, otomotiv, yarı iletken ve sağlık gibi birçok sektörü olumsuz etkilemeye devam ediyor.

2029 itibariyle 2G’ye elveda denecek

Dünya genelinde eski nesil mobil şebekelerin kademeli olarak devre dışı bırakılması sürerken İngiltere, 2G altyapısının 2029 ile 2033 yılları arasında tamamen kapatılmasını planlıyor. Türkiye’de ise 5G hizmetinin 1 Nisan 2026'da başlaması beklenirken kullanıcılar bir süre daha 2G, 3G ve 4,5G'den yararlanmaya devam edecek.

Türkiye’de ilk olarak 1998 yılında operatörlere 25 yıllık imtiyaz verilmesiyle başlayan 2G süreci, 2023'te alınan kararla Nisan 2029'a kadar uzatılmıştı. Operatörlere 2009 itibarıyla tanınan 20 yıllık 3G imtiyazı da yine Nisan 2029'da sonlanacak. Son olarak 2015'te gerçekleşen ihalede operatörlere 14 yıllık 4,5G imtiyazı tanındı. Buna göre Türkiye'de kullanıcılara hizmet sunan operatörlerin 30 Nisan 2029'a kadar 2G, 3G ve 4,5G hizmeti sunma imtiyazı bulunuyor.

Ayrıca Bkz.5G Türkiye'de aktif edilmeye başladı! İşte 5G'yi açmanın yolları

Öte yandan İngiltere’de mobil operatörler 3G hizmetlerini büyük ölçüde sonlandırmış durumda. Yeni yayımlanan resmi rehberde, sıradaki adımın 2G şebekelerinin kapatılması olduğu açıkça belirtiliyor.

İngiltere ve Türkiye haricinde diğer ülkeler de 2G ve 3G hizmetlerini benzer tarih aralıklarında sonlandıracak. Almanya, 3G’yi 2021’de kapatmıştı. 2G’nin ise 2028’e kadar kapatılması planlanıyor. Fransa'da ise 2026 sonuna kadar 2G, 2029 sonuna kadar ise 3G hizmetlerinin tamamlanması hedefleniyor. Avrupa’da birçok ülke halihazırda 3G şebekelerinin büyük kısmını kapatmış durumdayken 2G’yi de 2030’ kadar kapatmayı planlıyor.

Japonya ise 2012’de 2G’yi ilk kapatan ülke olmuştu. ABD de 3G hizmetlerini 2022’de sonlandırdı. Ülkedeki 2G hizmetleri ise geçtiğimiz yıl sonlandı.

Eski telefonlar kullanılmaz hale gelecek

Günümüzde piyasadaki akıllı telefonların büyük çoğunluğu zaten 4G veya 5G desteğine sahip olduğu için birçok kullanıcı bu geçişi fark etmeyebilir. Ancak daha eski telefonlar ve düşük teknolojili cihazlar için aynı durum geçerli değil.

Sadece telefonlar değil, eski araç takip sistemleri, pos cihazları, eski akıllı sayaçlar, asansör acil çağrı butonları ve yangın alarmları gibi çok uzun süre dayanması beklenen sistemler de telefonlarla benzer kaderi yaşayacak.

2G ve 3G ağları kapandığında Nokia 3310, a 5110, 6310i ve 8110 (Matrix telefonu) gibi tüm zamanların en çok satan 2G modelleri de artık sadece koleksiyon objesi olacak. Benzer şekilde Steve Jobs'un 2007'de tanıttığı ilk iPhone da sadece 2G desteklediği için işlevsiz olacak.

BYD, Song Ultra modeli için ön siparişleri 5 Mart tarihinde 22.470 dolar fiyat etiketiyle başlatmıştı. Bu süreçte, araçta 270 kW gücünde motor ve 710 km’ye varan menzil sunan versiyonlar öne çıkmıştı. Resmi lansman sonrasında ise fiyat, ön sipariş fiyatının da altına çekilmiş oldu. Ön sipariş döneminde ise 21.586 adet sipariş alındı.

Tasarım ve dış donanım

Song Ultra, minimalist bir ön tasarıma sahip. Siyah ızgara ve entegre farlar, aracın modern çizgilerini vurguluyor. Ön kısımda tam genişlikte gündüz farları bulunuyor. Yan profilde, siyah D direği ile yaratılmış yüzen tavan etkisi ve üç bölümlü bel çizgisi dikkat çekiyor. Araç 19 inç düşük dirençli jantlarla donatılmış. Arkada ise tam genişlikte bir aydınlatma ve entegre tavan spoyleri yer alıyor.

İç mekan tasarımında ise ilk dikkat çeken 15,6 inç dönebilen merkezi ekran, 10,25 inç dijital gösterge paneli ve 26 inç head-up display oluyor.  Tüm sistem BYD’nin UI 7.0 yazılımı üzerinden çalışıyor. İç mekanda yüksek temas noktalarında yumuşak dokunuşlu malzemeler ve 3D ortam aydınlatması kullanılmış. Araç ayrıca dört bölgeli sesli etkileşim desteği sunuyor.

Performans ve şarj

Song Ultra, RWD tek motor konfigürasyonu ile geliyor. Motor seçenekleri 240 kW ve 270 kW güç üretirken, 305 Nm tork ve maksimum 210 km/s hız sağlıyor. Tüm versiyonlarda BYD’nin Short Blade Battery 2.0 adı verilen ikinci nesil Blade batarya kullanılıyor. Batarya kapasitesi 68,4 kWh ve 82,7 kWh, CLTC menzilleri ise sırasıyla 620 km ve 710 km.

Şarj tarafında ise batarya yüzde 10’dan yüzde 70’e 5 dakikada, yüzde 10’dan yüzde 97’ye ise sadece 9 dakikada dolabiliyor. Düşük sıcaklıklarda, örneğin -30°C’de bu süre yaklaşık 3 dakika artıyor.

Ayrıca Bkz.9500 dolarlık Leapmotor A10 satışa çıktı: BYD Atto 2'ye dişli rakip

Öte yandan tüm versiyonlarda DiSus-C akıllı amortisör sistemi, ön McPherson ve arka beş bağlantılı süspansiyon konfigürasyonu standart olarak bulunuyor. Araç yedi hava yastığı, ön orta hava yastığı ve lastik patlaması durumunda denge sistemi ile donatılmış. Opsiyonel olarak sunulan DiPilot 300 sistemi de lidar ve 27 sensör ile destekleniyor. Bu sistem şehir içi ve otoyol navigasyon yardımı ile otomatik park fonksiyonlarını sağlıyor.

Resim Galerisi

Galeri9 Görsel

Kurulum süreci kısalıyor

Yeni V4 dolaplar, her bir şarj noktası için 500 kW’a kadar güç sağlayabiliyor ve prefabrik üniteler sayesinde kurulum süreci çok daha hızlı ilerliyor. “Folding Unit (FU) Superchargers” olarak adlandırılan bu önceden monte edilmiş üniteler, 8 şarj noktası ve bir V4 dolabı metal bir taban üzerinde birleştiriyor. Ortadaki menteşeli taban sayesinde, iki katlanabilir ünite tek kamyona yüklenebiliyor ve sahada alan koşullarına göre kolayca yeniden konumlandırılabiliyor.

Ayrıca Bkz.Tesla’nın ilk çeyrek teslimat beklentisi zayıf sinyaller veriyor

Önceki prefabrik Supercharger üniteleri (PSU) yalnızca dört şarj noktası ve bir güç dolabı içeriyor, beton taban üzerinde kuruluyordu ve bir kamyon treylerine en fazla üç ünite yüklenebiliyordu. Yani tek seferde en fazla 12 şarj noktası taşınabiliyordu. Yeni sistemde ise her bir güç dolabı maksimum 1,2 MW güç sağlayabiliyor ve dolaplar tek başına 500 kW’a kadar enerji verebiliyor. Tesla’nın dünya genelinde halihazırda 75 binden fazla Supercharger istasyonu bulunuyor.

Türkiye’de gösterilen ücretler ise şöyle Temel; 65,63 TL, Premium 175 TL ve Premium+ 1.691,67 TL.

TweetDeck, Elon Musk’ın Twitter’ı satın alıp platformun adını X olarak değiştirmesinin ardından 2023 yılında X Pro adıyla yeniden konumlandırılmıştı. Bu dönüşümün hemen sonrasında araç ücretsiz olmaktan çıkarılarak abonelik sistemine dahil edilmişti. X Pro, özellikle yoğun kullanıcılar için aynı ekranda birden fazla zaman akışı, liste ve içerik akışını takip etme imkanı sunan gelişmiş bir arayüz olarak öne çıkıyordu.

Kullanıcılara önceden bildirim yapılmadı

Son değişiklik ise kullanıcı deneyimini daha da baltalıyor. Üstelik X, halihazırda Premium aboneliğe sahip X Pro kullanıcılarına herhangi bir ön uyarı yapmadan erişimi kısıtladı. Erişim kısıtlamasının, kullanıcıların en son ne zaman ödeme yaptığına bakılmaksızın uygulanması dikkat çekiyor.

Ayrıca Bkz.WhatsApp'a dev güncelleme: Yeni özellikler duyuruldu

X’in destek sayfalarında yapılan güncellemeler de dikkat çekici. Yardım merkezinde X Pro’nun yalnızca Premium+ planına dahil olduğu açıkça belirtilirken, doğrudan X Pro’ya ait sayfada bu sınırlamaya dair herhangi bir bilginin yer almaması kafa karışıklığı yaratıyor.

X: “Daha güçlü özellikler yolda”

X’in ürün başkanı Nikita Bier, konuya ilişkin yaptığı açıklamada dikkat çekici ifadeler kullandı. Bier, önümüzdeki bir veya iki hafta içinde X Pro’dan çok daha güçlü yeni araçların platforma ekleneceğini belirtti. Mevcut X Pro’nun ise yalnızca “çok spesifik iş akışlarına ihtiyaç duyan” kullanıcılar için korunacağı ifade edildi.

Bu yıl çıkacak olan oyun, klasik seri öğelerini çok oyunculu ve roguelite yapısıyla harmanlayacak. PC, PlayStation 5 ve Xbox Series X|S için 2026’da çıkması planlanan oyun co-op deneyimini öne taşıyacak.

Evrenler arası kaos ve yenilikçi oynanış

Serious Sam: Shatterverse, oyuncuları farklı boyutlardan gelen beş Sam karakteriyle bir araya getirecek. Oyuncular, kötü karakter Mental’in parçaladığı çoklu evrenlerde ilerlerken hem yeni hem de eski düşmanlarla karşılaşacak. Roguelite unsurları, oyuncuların farklı "boon"ları üst üste ekleyerek oyun tarzlarını çeşitlendirmesine olanak tanıyacak. El yapımı arenalarda prosedürel olarak değişen seviyeler, dengesiz anomaliler, gizli portallar ve yüksek riskli fırsatlar ile oyuncuların hem ödülleri maksimize etmesi hem de anında başarısız olma riski taşımasını sağlayacak.

Bu arada orijinal Serious Sam seslendirmesi yapan John J. Dick, karakterine geri dönüyor. Öte yandan Behaviour Interactive stüdyosu özellikle Dead by Daylight ile tanınsa da Shatterverse’te hedeflerinin Serious Sam mirasını saygıyla korurken, seride daha önce görülmemiş bir deneyim sunmak olduğunu belirtiyor.