Türkiye ile Fransa arasında buzlar eriyor: Kritik savunma anlaşması ne anlama geliyor?

Türkiye ile Fransa arasında uzun süredir gerilimli seyreden savunma ilişkilerinde yeni bir dönem başlıyor. İki ülke, 3 Ekim 2026'da “Savunma İş Birliği Yol Haritası” imzaladı. Anlaşma doğrudan bir silah satış sözleşmesi niteliği taşımıyor ancak özellikle Türkiye'nin Eurofighter Typhoon tedariki kapsamında gündemde olan Meteor hava-hava füzelerinin önündeki siyasi engellerin aşılması açısından kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre görüşmelerde ikili savunma ve askeri ilişkiler, stratejik diyalog ve mevcut iş birliğinin geliştirilmesi için atılabilecek adımlar ele alındı. Taraflar, düzenli ve sonuç odaklı temasların sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı. Yol haritasının temel amacı ise savunma alanındaki ilişkileri geliştirmek ve stratejik diyaloğu güçlendirmek olarak açıklandı.

Görüşmeler, Milli Savunma Bakanlığı Savunma ve Güvenlik Genel Müdürü Korgeneral İlkay Altındağ ile Fransa Savunma Bakanlığı yetkilileri arasında gerçekleştirildi. Altındağ ayrıca Fransa Savunma Bakanlığı nezdinde Devlet Bakanı Alice Rufo ve Fransa Cumhurbaşkanı Askeri Özel Kalem Başkanı Orgeneral Vincent Giraud ile görüştü. Rufo, görüşmelerde Fransa ve Türkiye'nin Yakın ve Orta Doğu'daki istikrar çabaları, Ukrayna'daki durum, gönüllüler koalisyonu ve iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinin güçlendirilmesinin ele alındığını belirtti.

Meteor füzesinin önündeki engeller kalktı

Bilindiği üzere Türkiye'nin İngiltere ile yürüttüğü Eurofighter Typhoon sürecinde Meteor mühimmatının önemi büyük. Eurofighter'ın uzun menzilli hava-hava muharebesindeki en önemli mühimmatlarından biri olan Meteor, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve İsveç'in oluşturduğu MBDA konsorsiyumu tarafından geliştiriliyor. Bu nedenle füzenin üçüncü ülkelere ihracatında ortak ülkelerin tutumu önem taşıyor.

Türkiye ile Fransa arasındaki savunma diyaloğunun yeniden başlaması bu açıdan Meteor tedarik sürecinde siyasi zemini değiştirebilir. Yol haritası, Fransa'nın Türkiye'ye yönelik savunma alanındaki yaklaşımının yumuşadığını gösteren somut bir adım niteliğinde. Ancak Fransa'nın Meteor satışına resmi olarak onay verdiği sonucunu çıkarmak için henüz erken. Mevcut gelişme daha çok böyle bir satışın önündeki siyasi sorunların azaldığını gösteriyor.

Meteor neden Eurofighter için bu kadar önemli?

Meteor, Eurofighter'ın uzun menzilli hava muharebesi kapasitesinin temel unsurlarından biri. Füzenin en önemli özelliği, geleneksel katı yakıtlı roketlerden farklı olarak ramjet tabanlı tahrik sistemi kullanması. Bu sistem, füzenin uçuşunun daha uzun bölümünde itki sağlayabilmesine ve hedefe yaklaşırken yüksek hızını korumasına imkan veriyor.

Meteor'un azami hızı Mach 4'ün üzerinde, menzili ise 200 kilometrenin üzerinde. Füze ayrıca iki yönlü veri bağlantısı sayesinde fırlatıldıktan sonra taşıyıcı uçaktan veya bölgedeki başka bir platformdan gelen bilgilerle hedef verisini güncelleyebiliyor. Son aşamada aktif radar arayıcı başlığını kullanarak hedefe yöneliyor.

Meteor'un bir başka öne çıkan özelliği ise geniş kaçışsız bölgesi. Bu alanın rakip sistemlere kıyasla daha büyük olduğu ve yaklaşık 60-100 kilometre veya üzerindeki bir bölgeyi kapsayabildiği aktarılıyor.

Türkiye mevcut F-16 filosunda AIM-120 AMRAAM füzelerine yer veriyor. Türkiye aynı zamanda GÖKHAN hava-hava füzesini geliştiriyor. Eurofighter'ın Meteor ile birlikte tedarik edilmesi ise Türk Hava Kuvvetleri'nin görüş ötesi hava muharebesindeki kapasitesini önemli ölçüde artırabilir.

Fransa ile SAMP/T görüşmeleri de yeniden hareketlenebilir

Türkiye ile Fransa ve İtalya arasındaki ortaklık üzerinden yürüyen EUROSAM SAMP/T hava ve füze savunma sistemi görüşmeleri de uzun süredir siyasi ve teknik engeller nedeniyle ilerlemekte zorlanıyordu. Yeni anlaşma, iki ülke arasındaki savunma diyaloğunun yeniden kurulması nedeniyle bu projeye de yeni bir zemin sağlayabilir. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de haziran ayında Reuters'a yaptığı açıklamada ABD üretimi Patriot ile SAMP/T seçeneklerinin değerlendirildiğini teknoloji transferi ve ortak üretimi içeren iş birliklerine açık olduklarını söylemişti.

SAMP/T (Mamba), MBDA France, MBDA Italy ve Thales'in ortak olduğu Eurosam konsorsiyumu tarafından geliştiriliyor. Aynı anda çok sayıda hedefi takip edip farklı tehditleri eş zamanlı önleyebilen sistem, balistik füzeleri önleyebildiğini açıklayan Avrupa üretimi tek hava savunma sistemi olarak öne çıkıyor. Bu nedenle Patriot'un Avrupa'daki en yakın muadili olarak görülüyor.

Fransa ile ilişkiler düzeliyor mu?

Türkiye ve Fransa'nın savunma ilişkileri son yıllarda Libya, Suriye, Doğu Akdeniz ve Azerbaycan-Ermenistan savaşı gibi başlıklarda farklı politikalar izlemesi nedeniyle ciddi biçimde gerilmişti. Çoğu cephede iki ülke sahada rakip konumuna düşmüştü. Bu gerginlikler neticesinde 2018 yılında LORAMIDS projesi kapsamında EUROSAM ile imzalanan SAMP/T uzun menzilli hava savunma sisteminin ortak üretimine dair mutabakat askıya alınmış, teknik görüşmeler tamamen durdurulmuştu.

Ayrıca Bkz.Azerbaycan, Türkiye’den HÜRKUŞ-II, BARBAROS, Mızrak ve dahasını alacak

Son dönemde ise iki ülke arasında daha olumlu bir tablo ortaya çıkıyor. Fransa'nın 2020'deki Courbet Fırkateyni krizinin ardından gemisini 2024 yılında İstanbul'a göndermesi ve son olarak savunma iş birliği yol haritasının imzalanması ilişkilerdeki değişimin somut örnekleri arasında gösterilebilir.

Öte yandan bu gelişmelere sadece iki ülke arasında da bakmamak gerekiyor. ABD politikalarındaki belirsizlikler ve Transatlantik eksendeki olası kaymalar nedeniyle Avrupa'nın kendi "stratejik özerkliğini" inşa etmeye çalıştığı bu dönemde Türkiye’nin operasyonel saha tecrübesi, nitelikli ordusu ve genişleyen savunma sanayisi Avrupa açısından kritik bir ortak haline geliyor. Almanya’nın ihracat kısıtlamalarını esnetmesi, İngiltere, İtalya ve İspanya’nın stratejik projelerde Ankara ile vites artırması ve son olarak Fransa'nın diyalog kanallarını yeniden açması bu daha geniş yapbozun bir parçası durumunda.

Yunanistan tarafı tedirgin ve öfkeli

Türkiye ile Fransa arasındaki savunma iş birliği anlaşması Yunanistan'da özellikle Meteor füzeleri üzerinden sert biçimde tartışılıyor. Yunanistan merkezli Pentapostagma, gelişmeyi “Yunanistan sırtından bıçaklandı” şeklinde nitelendirirken Fransa'nın Türkiye ile savunma ilişkilerini geliştirmesinin Atina açısından ciddi soru işaretleri oluşturduğunu yazdı. Yayında yer alan bir değerlendirmede, “Fransız hükümetinin sadakati işte böyle işliyor. En iyi müttefiklerini bile sırtından bıçaklamaya her zaman hazır” ifadeleri kullanıldı.

Yunan basınındaki rahatsızlığın merkezinde ise Fransa'nın Meteor satışına veto koyup koymayacağı bulunuyor. Pentapostagma, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Yunanistan'ın Türkiye'ye Meteor satışının veto edilmesi yönündeki talebini reddettiğini öne sürüyor. Haberde Paris'in, Eurofighter ve beraberindeki Meteor mühimmatının İngiltere liderliğinde yürütülen devletlerarası bir tedarik programı olduğunu ve Fransa'nın İngiliz ihracatını tek başına durduramayacağını savunduğu aktarılıyor.

Bu yaklaşım Yunanistan'daki diğer savunma yayınlarında da sert başlıklarla karşılık buldu. DefenceNet, gelişmeyi “Yunanistan için Meteor şoku” şeklinde duyururken Pronews ise Fransa'nın Türkiye ile savunma anlaşması imzalamasını Yunanistan açısından “korkunç bir gelişme” olarak nitelendirdi. Bazı Yunan yayınları ise bu durumu açık şekilde “Fransa bizi sattı” şeklinde yorumladı.