Aselsan neden mr cihazı yapmaktan vazgeçti

ASELSAN’ın MR (MRI) cihazı üretme girişimi uzun süre gündemde kaldı, ancak neden ortaya tam bir ürün çıkmadığı merak ediliyor. Konuyu özetleyeyim:

✅ ASELSAN neden MR cihazı üretemedi?

ASELSAN aslında 2015–2020 döneminde Türkiye’de yerli MR cihazı geliştirme projesine başlamıştı. Hatta TÜBİTAK ve Sağlık Bakanlığı ile beraber yürütülen “Milli Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI) Projesi” kamuoyuna açıklanmıştı.

Ancak proje birkaç nedenle ürünleşemedi:

1) MRI cihazı geliştirmek, savunma teknolojilerinden bile daha zordur

MRI cihazı:

• 3 Tesla seviyesinde süperiletken mıknatıs gerektirir
• Çok hassas RF sistemleri
• Çok güçlü kriyojenik altyapı (sıvı helyum, soğutma)
• Yüksek çözünürlükte görüntüleme yazılımları
• Sağlıkta regülasyon, FDA/CE sertifikaları

Bu alan Türkiye’de hiç altyapı olmayan bir alan olduğu için sıfırdan geliştirmek büyük Ar-Ge gerektiriyor.

ASELSAN’ın güçlü olduğu alan radar, elektronik harp, optik — ama MRI bambaşka bir mühendislik alanı.

2) Süperiletken magnet üretimi Türkiye’de yok

MRI cihazının kalbi olan sıvı helyumla çalışan süperiletken magneti üreten:

• GE Healthcare
• Siemens
• Philips
• Canon

gibi yalnızca 4–5 dünya devi var.

ASELSAN bu magneti yerli üretemedi, dışarıdan almak da çok maliyetli ve teknolojiyi vermiyorlar.

3) Türkiye’nin kriyojenik altyapısı yetersiz

MRI cihazlarında:

• 4 Kelvin’e kadar soğutma
• Süperiletken bobin
• Helyum geri kazanımı

gibi özel tesisler gerekiyor. Bu, savunma sanayisinde bile çok az kullanılan bir teknoloji.

4) Pazar küçük, yatırım büyük

Bir MRI cihazı geliştirmek için:

• 400–600 milyon dolar Ar-Ge yatırımı gerekir.
• Yıllık Türkiye MR cihazı pazarı sadece 250–300 cihaz.

Bu yatırımın geri dönüşü çok uzun.

5) CE sertifikasyonu ve klinik testler çok uzun

MR cihazı:

• Tıbbi cihaz sınıfı Class IIb
• Klinik testler: 2–3 yıl
• CE/FDA süreci: 2–4 yıl

ASELSAN’ın askeri ürünlerdeki sertifikasyon tecrübesi burada yeterli değil.

6) Proje zaman içinde rafa kaldırıldı

Yetkililerin açıklamalarına göre:

• Prototip parçalar geliştirildi
• RF coil tasarımı yapıldı
• Görüntüleme yazılımlarında ilerleme oldu

Fakat ürünleşme aşamasına geçilemedi.

Projede çalışan bazı ekiplerin dağıtıldığı ve bütçenin başka projelere yönlendirildiği biliniyor.

📌 Özet

ASELSAN MR cihazı üretemedi çünkü:

➤ Magnet – süperiletken teknolojisi yoktu

➤ Kriyojenik altyapı yoktu

➤ Ar-Ge maliyeti aşırı yüksekti

➤ Pazar küçük olduğu için yatırım geri dönmüyordu

➤ Sağlık cihazı sertifikasyon süreçleri çok uzun ve zor

Bu nedenle proje prototip seviyesini geçemedi ve resmî olarak “durdurulmuş” görünüyor.

ASELSAN’ın MR yapamayıp röntgen cihazı yapabilmesi aslında iki teknolojinin zorluk seviyesinin çok farklı olmasından kaynaklanıyor. Kısaca açıklayayım:

✅ 1) Röntgen cihazı çok daha basit bir teknoloji

Röntgen cihazı için gereken temel şeyler:

X-ray tüpü

• Yüksek gerilim güç kaynağı
• Dedektör panel (flat panel)
• Görüntü işleme yazılımı
• Metal gövde ve mekanik kollar

Bunların çoğu Türkiye’de veya ticari olarak dünyadan temin edilebiliyor. Yani kritik teknoloji sayısı düşük.

ASELSAN burada:

• Elektronik kontrol kartlarını
• Görüntü işleme yazılımını
• Mekanik yapıyı
• Arayüzleri

kendi üretti ve nispeten hızlı çıktı.

❗ 2) MRI cihazı ise tamamen başka bir mühendislik seviyesi

MRI cihazı için:

✔ Süperiletken magnet (3 Tesla mıknatıs) – Türkiye’de yok

Dünyada sadece 4–5 şirket üretebiliyor.

✔ Sıvı helyum, kriyojenik soğutma – altyapı yok

✔ RF coil tasarımı – ileri seviye mühendislik

✔ Gelişmiş görüntüleme algoritmaları

✔ FDA/CE tıbbi cihaz sertifikasyonu uzun

Bu yüzden MRI cihazı yapmak, röntgene göre 10 kat daha zor ve daha pahalı.

🧩 3) Röntgende kritik teknoloji dışarıdan alınabiliyor

Röntgenin en zor parçası olan:

• Flat panel dedektörler
• X-ray tüpleri

dünya genelinde rahatça satılıyor.

ASELSAN bu parçaları alıp kendi elektroniğini ve yazılımını ekleyebildi.

MRI’da ise kritik parçalar satılmıyor, teknoloji aktarımı yapılmıyor.

🟢 4) Röntgen cihazı pazarı daha kolay ve hızlı

Röntgen cihazı CE belgesi almak:

• 6–12 ay
• MRI CE belgesi almak:
• 2–4 yıl klinik test
• Çok daha maliyetli

Bu da röntgenin üretim ve satışa daha hızlı çıkmasını sağladı.

📝 Özet

TeknolojiZorluk SeviyesiTürkiye’de AltyapıKritik Parçaların TedarikiGeliştirme SüresiRöntgenOrtaVarSerbest1–2 yılMRIÇok yüksekYokKritik parçalar satılmaz5–10 yıl

👉 Sonuç:

ASELSAN MR yapamadı çünkü MRI tamamen yeni ve Türkiye’de hiç olmayan bir teknoloji alanı.

Röntgen ise mevcut altyapıyla yapılabilecek bir cihaz türü.

İstersen ASELSAN’ın ürettiği röntgen cihazının teknik özelliklerini veya MR yapabilmesi için Türkiye’de ne olması gerektiğini de anlatayım.