Ani Frende Abs' den Önceki Kademe

quote:

Orijinalden alıntı: stasi

Elinize sağlık hocam. Anladığım kadarıyla optimum frenleme noktası mevcut. Abs ve diğer fren destek ünitelerinin esas amacı da bunu sağlamaktan öte, aracı düz çizgide tutmak. Biraz araştırdığımda eşik fren denilen bir frenleme tekniğiyle, abs devreye sokulmadan daha kısa sürede aracın durdurulabileceğine ilişkin paylaşımlar buldum. Ancak pratik isteyen ve riskli sayılabilecek bir teknik. Bunu elektronik fren kontrol sistemlerinin yapması gerektiğini düşünüyorum. Mevcut fren destek sistemleri, ani frenleme sonrası kontrol kaybını önlemeye yönelik çalışıyor. Esasında dip frende tekerleri direkt kilitlemek yerine, fren basıncını buna göre ayarlaması gerekir. Ebd/bas sistemleri olayı yaşadığım araçta mevcut. Ancak çat diye tekerleri kilitliyor. Ya bu sistemler belli sınıf araçlarda kağıt üzerinde var, yeterli işlemci gücüne sahip değil ya da fazlasını beklememek lazım.

quote:

Orijinalden alıntı: stasi

Geçenlerde iki defa, aynı hızlarda seyir halindeyken ani frenleme yapmak durumunda kaldım. Birinde var gücümle frene bastığımda, abs devreye girip taka taka sesiyle hiç durmayacakmış gibi hissettirdi. Bir diğer durumda ise dip fren noktasına hemen gelmeyip, sona doğru kademeli kuvvet uyguladığımda abs devreye girmedi ancak, daha fazla öne yığılmayla daha çabuk durdu. İki durumda da dip noktaya geldim ancak ikincisinde ilkinden daha yavaş.

Ani frenlemede fren pedalına uygulanan kuvveti 1 ile 5 arasında derecelendirirsek:

1 ..... 5 çabuk kilitlenme (abs), daha uzun durma mesafesi
1 .....4..5 kilitlenme yok, öne yığılma, daha kısa durma mesafesi

Tam anlatamadım ancak, ikinci durumda fren pedalı sertleşene kadar ilkindeki gibi kuvvet uygulayıp; dip noktaya daha yumuşak bir bitiriş daha çabuk durma sağlıyor. Tecrübe eden oldu mu, bana mı öyle geldi? Mevcut durum böyleyse, abs/bas (fren yardım sistemi) neden buna göre dizayn edilmiyor?

quote:

Orijinalden alıntı: Kerosen

quote: Orijinalden alıntı: stasi Geçenlerde iki defa, aynı hızlarda seyir halindeyken ani frenleme yapmak durumunda kaldım. Birinde var gücümle frene bastığımda, abs devreye girip taka taka sesiyle hiç durmayacakmış gibi hissettirdi. Bir diğer durumda ise dip fren noktasına hemen gelmeyip, sona doğru kademeli kuvvet uyguladığımda abs devreye girmedi ancak, daha fazla öne yığılmayla daha çabuk durdu. İki durumda da dip noktaya geldim ancak ikincisinde ilkinden daha yavaş. Ani frenlemede fren pedalına uygulanan kuvveti 1 ile 5 arasında derecelendirirsek: 1 ..... 5 çabuk kilitlenme (abs), daha uzun durma mesafesi 1 .....4..5 kilitlenme yok, öne yığılma, daha kısa durma mesafesi Tam anlatamadım ancak, ikinci durumda fren pedalı sertleşene kadar ilkindeki gibi kuvvet uygulayıp; dip noktaya daha yumuşak bir bitiriş daha çabuk durma sağlıyor. Tecrübe eden oldu mu, bana mı öyle geldi? Mevcut durum böyleyse, abs/bas (fren yardım sistemi) neden buna göre dizayn edilmiyor?

Araç içindeki durumunuza ve trafiğe bağlı olarak hisleriniz yanıltmış olabilir. ABS fren sisteminin basit bir çalışma mantığı vardır, fizikte statik ve dinamik olmak üzere iki farklı sürtünme katsayısı tanımlanmıştır. Statik olan sürtünme katsayısı dinamik olandan daha büyüktür.

Örneğin, ev içerisinde dolap, beyaz eşya, kanepe vb. ağır eşyaları sürükleyerek hareket ettirdiğiniz olmuştur. Dikkatinizi çektiyse yerinden kıpırdadığı anda hareketini devam ettirmek çok daha kolaydır hatta hızlandırabilirsiniz. Burada eşya hareket etmeden hemen önceki sürtünme kuvveti statik, hareket ettikten sonraki ise dinamiktir.

Aracınızda da lastikler zeminle normal şekilde kızaklamadan ilerlerken bu statik sürtünme durumu vardır. Lastikler kızakladığı anda dinamik sürtünme söz konusu olur. ABS sisteminin görevi frenleme esnasında lastikleri statik sürtünme durumunda tutarak minimum fren mesafesini sağlamaktır.

Kısacası size öyle gelmiş.

Saygılar....

quote:

Orijinalden alıntı: goodorevil

quote: Orijinalden alıntı: Kerosen quote: Orijinalden alıntı: stasi Geçenlerde iki defa, aynı hızlarda seyir halindeyken ani frenleme yapmak durumunda kaldım. Birinde var gücümle frene bastığımda, abs devreye girip taka taka sesiyle hiç durmayacakmış gibi hissettirdi. Bir diğer durumda ise dip fren noktasına hemen gelmeyip, sona doğru kademeli kuvvet uyguladığımda abs devreye girmedi ancak, daha fazla öne yığılmayla daha çabuk durdu. İki durumda da dip noktaya geldim ancak ikincisinde ilkinden daha yavaş. Ani frenlemede fren pedalına uygulanan kuvveti 1 ile 5 arasında derecelendirirsek: 1 ..... 5 çabuk kilitlenme (abs), daha uzun durma mesafesi 1 .....4..5 kilitlenme yok, öne yığılma, daha kısa durma mesafesi Tam anlatamadım ancak, ikinci durumda fren pedalı sertleşene kadar ilkindeki gibi kuvvet uygulayıp; dip noktaya daha yumuşak bir bitiriş daha çabuk durma sağlıyor. Tecrübe eden oldu mu, bana mı öyle geldi? Mevcut durum böyleyse, abs/bas (fren yardım sistemi) neden buna göre dizayn edilmiyor? Araç içindeki durumunuza ve trafiğe bağlı olarak hisleriniz yanıltmış olabilir. ABS fren sisteminin basit bir çalışma mantığı vardır, fizikte statik ve dinamik olmak üzere iki farklı sürtünme katsayısı tanımlanmıştır. Statik olan sürtünme katsayısı dinamik olandan daha büyüktür. Örneğin, ev içerisinde dolap, beyaz eşya, kanepe vb. ağır eşyaları sürükleyerek hareket ettirdiğiniz olmuştur. Dikkatinizi çektiyse yerinden kıpırdadığı anda hareketini devam ettirmek çok daha kolaydır hatta hızlandırabilirsiniz. Burada eşya hareket etmeden hemen önceki sürtünme kuvveti statik, hareket ettikten sonraki ise dinamiktir. Aracınızda da lastikler zeminle normal şekilde kızaklamadan ilerlerken bu statik sürtünme durumu vardır. Lastikler kızakladığı anda dinamik sürtünme söz konusu olur. ABS sisteminin görevi frenleme esnasında lastikleri statik sürtünme durumunda tutarak minimum fren mesafesini sağlamaktır. Kısacası size öyle gelmiş. Saygılar....

Hocam ufak bir düzeltme yapmak istiyorum; ABS'nin amacı daha kısa fren mesafesi temin etmek değildir. Fren esnasında manevra yapabilmektir.

Aracın doğrultusunu değiştirmek için direksiyon ile lastiklerin yuvarlanma yönünü değiştiririz. Lastikler nereye yuvarlanırsa aracın kendilerine ait kısmını da (Ön/arka) o tarafa çekerler ve diğer akstaki tekerlere göre bir doğrultu değişikliği olur. Eğer dönüşü yapan tekerlekler yuvarlanmıyorsa haliyle bir dönüş kuvveti de yoktur. Araç momentumunun yönünde gitmeye devam eder.
ABS'nin amacı da ön tekerleklerin kilitlenmesini önlemek, en sert fren anında dahi tekerleklerin yuvarlanmasına devam etmesi ve aracın direksiyona cevap verebilmesidir. Hatta ilk nesil ABS sistemleri sadece ön frenleri hedef almışken, daha sonra sistemin çalışmasının aynı zamanda aracı düz bir çizgide tutabildiği de görülmüş ve arka tekerle de sisteme dahil edilmiştir.
Statik sürtünme ve dinamik sürtünme arasındaki geçişin yeri değişkendir. Saptamanın matematiksel bir yolu olsa da pratikte bu imkansızdır (aslında mümkün olsa da uygulamada sorunlar olur). Dolayısı ile ABS'nin yaptığı sadece kızaklama durumuna geçen, yani dinamik sürtünmeye başlayan tekerleğin frenini bırakmaktır.
ABS sistemi araçta bulunan 4 tekerleğin de devrini anlık olarak izler. Fren esnasında tekerleklerden herhangi birisinin hızı diğerlerine göre düşerse o tekerleğin frenini keser. O tekerleğin hızı diğerlerine eşitlenene kadar da fren yaptırmaz. Araç 3 tekerlek ile frenliyor olur. Ne zaman ki o tekerleğin hızı diğerlerine eşitlenir o zaman o tekerleğe tekrar fren uygulamaya başlar. ABS sisteminin referans alabileceği tek şey 4 tekerlektir ki 4 tekerleğin de hızı değişebilir. Bu yüzden ABS sistemi daha kısa bir fren mesafesi değil sadece kilitlenmeyen tekerler vaat eder. Peki mesela 4 tekerlekte de farklı hız değerleri okuyorsa? O zaman da en yüksek hızı hangi tekerlekte okuyorsa aracın hızını o şekilde kabul eder ve diğer 3 tekerleğin frenini keserek 4. tekerleğin hızına eşitlemeye çalışır.
Hatta 4 tekerleği aynı anda kilitlemeyi başarırsanız ABS sistemi aracın tamamen durduğunu varsayıp devreden çıkacaktır. Yani araç 4 tekerleği de kızaklar vaziyette hareketine devam edebilir, tıpkı ABS'siz bir araç gibi.

Ancak dediğim gibi aracın gerçek hızını mutlak olarak ölçebilen bir sistem ile entegre ederseniz ABS sistemi bahsettiğiniz daha kısa fren mesafesini vaat edebilir. Referans olarak aracın gerçek hızını alabilirse, misal veriyorum 4 tekerleğin hızını da araç hızının 3/4'ü bir hıza düşürmeye çalışabilir (Ya da araç için ideal fren miktarı ne kadarsa o değere, ya da mesela teker hızını araç hızının 3/4'üne düşürmeyi denediğinde tutunma çok azsa ve kızaklama başlarsa teker hızını 3/4 seviyesine çıkana kadar freni azaltıp istenilen değere gelince o değerde sabit tutabilir) ve böylece dinamik sürtünmenin hemen öncesinde statik sürtünmenin en üst değerlerinde kalabilir.
Ancak aracın mutlak hızını anlık ve %100 kesinlikle ölçebilmek burada sorun.