Varis Nedir? Prof. Dr. Hasan Berat CİHAN

Varis nedir?

Tüm vücudumuzda olduğu gibi bacaklarınmızda da kalbimizin pompaladığı temiz kanı doku ve organlarımızın beslenmesi için taşıyan arterler (atan damarlar) ve doku ve organlarımızın oluşturduğu kirli kanı temizlenmek üzere kalbimize taşıyan venler (toplardamarlar) bulunmaktadır.

Bacaklarımızdaki kirli kan taşıyan yüzeyel venlerin (toplardamarların) genişlemiş, uzamış, ve kıvrımlı olmuş haline varis denir. Varis vücudumuzdaki tüm yüzeyel venlerde olabilir, ancak varis tanımlaması sadece bacak toplardamarları için kullanılmaktadır.

Bacak toplardamarları yüzeyel ve derin toplardamar sistemleri ve bu iki sistemi birleştiren ve kirli kanın yüzeyel den derin toplar damar sistemine akmasını sağlayan birleştirici (kominikan) toplardamarlardan oluşur. Derin toplardamarlarımızı gölerimizle göremez ve ellerimizle hissedemeyiz ve bu damarlar bacaklarımızda kaslarımızın arasında atan damarlar ve sinirlerle birlikte seyreder ve kirli kan dolaşımımızın %80-90 ını sağlar. Yüzeyel toplar damarlarımız (safen venleri) ise kirli kanın %10-20 sini taşır. Safen venleri vücudumuzun yedek damarları olarak bilinir ve bypass (köprüleme) ameliyatlarında (kalp, karotis bacak atar damar hastalıklarının tedavisinde) greft olarak kullanılabilir ancak varis oluşmuş toplardamar ın kullanılma şansı yoktur.

Temiz kan kalbimizin pompa etkisi ile atardamarlar aracılığı ile vücuda kolayca yayılır, ancak kirli kanın toplanması daha pasif şekilde ancak bacak baldır kaslarımızın kasılması ile olur. Bacak toplardamarlarımızda ki kapakçıklar da bacaklarımızdan kalbimize gönderilen kirli kanın geriye kaçmasını engeller. Bu nedenle hareketli yaşam şekli ve egzersizler bacak kaslarını çalıştırarak kirli kanın devridaim yapmasını kolaylaştırır.

Varis Çeşitleri

Varis neden oluşur?

Yaş; Yaşlanmayla birlikte özellikle 40 yaşın üstünde, toplardamarların ve kapakçıklarının zayıflamasına bağlı olarak varis sıklığı artar.

Cins: Kadınlarda %50 daha fazla varis görülmesinin sebepleri arasında kadnlarda alt karın içi organlarının ve toplardamarlarının yapısının farklı olması ve adet dönemlerinde kanın geri dönüşündeki artış bulunmaktadır.

Kalıtım: Varisli anne ya da babanın çocuğunda varis görülmesi olasılığı %50 daha yüksektir. Bu toplardamarın doğuştan zayıf geliştiğini düşündürmektedir.

Gebelik: Gebeliğin özellikle ilk aylarında ortaya çıkmaktadır ve oluşan hormonal değişiklikler ve anne rahminin büyümesi ile kirli kanın toplardamarlardan aşırı geri dönüşü ve bacak venlerinde göllenmesi ile oluşmaktadır.

Meslek: Günde üç saatten fazla oturarak ya da ayakta sabit kalarak çalışılan mesleklerde daha sık görülmektedir.

Tüm bu primer sebeplerin yanı sıra, sekonder dediğimiz sebeplerle derin ana toplar damarların pıhtı ile tıkanmasını (derin ven trombozu) takip eden yıllarda bacaklarımızda ileri ve hızlı ilerleyen varis oluşumu da sözkonusu olabilir.

Varis hastalarında sık rastlanan şikayetler:

-Deri altında çeşitli büyüklüklerde kıvrılmış, uzamış solucan tarzı toplardamaların görünümü nedeniyle varisleri tanımak kolaydır. Çoğunlukla hastalarda örümcek ağı tarzında mavi, kırmızı renkli çok ince damar genişlemeleri şeklinde ortaya çıkabilir.

- Bacaklarda ağırlık hissi: İleri derecede genişlemiş varisleri olan kişilerde kanın varisli damarlar içinde birikmesi sonucu oluşur. Bacakta bölgesel ağrılar, küçük toplar damarların gerilmesine bağlı olabilir. Başka türdeki ağrılarda altta yatan başka nedenler mutlaka araştırılmalıdır.(Atardamar problemleri, romatizma,bel fıtığı, menisküs v.s.)

- Gece krampları: Toplardamarlardaki kirli kanın birikmesine bağlı, bazı maddelerin dokulardan salınması ve kas dokusunda yeterli temiz kanın dolaşamaması sonucu olduğu düşünülmektedir.

- Ödem: Genelde bacaklarda varise bağlı hafif bir ödem ve şişlik olur. Gün boyu ayakta kalanlarda ya da oturarak çalışanlarda akşama doğru ortaya çıkar, bacaklar yukarı kaldırılıp dinlenince kaybolur.

- Bacaklarda kaşıntı, yanma hissi, alerji gibi bacaklarda kırmızı döküntüler, lekeler ve kaşıntılı lezyonlar olabilir.

- Varis kanaması; ileri derecede genişlemiş varisler hemen cilt altında olduğundan ve cidarları çok zayıf olduğundan basit çarpmalar, kaşıma ile hatta gece uyurken bile kanama oluşabilir. Farkına varılmazsa ciddi kan kaybına yol açabilir.

-İyileşmeyen ülser yaraları; Özellikle ayak bileği bölgesinde bir travma, darbe sonrası ya da ileri toplardamar yetersizliğinde kendiliğinden açılan yaraların, varisli bacaklarda iyileşmesi çok zor olabilir ve özel çok zahmetli tedaviler gerektirir.

Variste tedavi yöntemleri nelerdir?

1-Hirudoterapi; halk arasında sülük tedavisi olarak bilinir ve temeli sülüklerle varisli damarın içindeki kanın emilerek boşaltılması esasına dayanır. Geçmişi milattan önceki yıllara dayanır. Maalesef çağdaş varis tedavilerinin geliştiği günümüzde hala bu tedavileri uygulayanlar vardır.

2- İlaç tedavisi; Varise bağlı oluşan bacaklarda şişlik, gece krampları, ağrı, gece krampları olan hastalarda, semptomları azaltmak amacıyla ağızdan alınarak kullanılan tablet türü ilaçlardır. Bu ilaçların oluşmuş varisleri tedavi edici özelliği bulunmamaktadır.

3- Cerrahi tedavi; Yaklaşık 100 yıllık bir geçmişi olan ve günümüzde yerini modern yöntemlere bırakmış bir yöntem olup günümüzde mümkün olduğunca küçük cerrahi kesiler yapılarak varisli damarların çıkarılması esasına dayanır. Narkoz gerektirmesi, uzun iyileşme dönemine gereksinim duyulması, nüks oranının yüksek olması dezavantajıdır.

4- Radyofrekans ve Lazer; Her ikisinde de ileri yetmezlik saptanmış yüzeyel ana damarlar dediğimiz safen venlere amaliyathane ortamında bazen spinal anestezi altında ancak mutlak tümesan anestezi altında (bacakta işlem bölgesine yaklaşık 500-1000 ml ilaç-serum karışımının enjekte edilmesi) lazer ya da radiofrekans enerjisi verebilen özel kateterlerin yerleştirilmesi ve yaklaşık 80-120 derecelik yüksek ısı oluşturularak damarların içeriden yakılması esasına dayanır. 10-15 gün mutlak bandaj ve yüksek basınçlı varis çorabı kullanımı gerektirir. Sonrasında kalan varisli damarlara köpük tedavisi ve skleroterapi gerektirir.

5- Son yıllarda Amerika Birleşik Devletlerinde geliştirilen bu yöntem kısaca MOKA (Mekanik Kimyasal Kateter Ablasyon) olarak bilinmektedir. Bacakta genişlemiş ve ileri derecede yetmezlik gelişmiş yüzeyel safen ana damarına, diz ya da diz altı bölgeden lokal uyuşturma yapılarak ultrasonografi rehberliğinde kateter yerleştirilir. Bu kateterin uç kısmı özel bataryası sayesinde bir yandan ven duvarına titreşim yaparken, aynı anda kimyasal ilaç verilerek damarın kalıcı olarak kapatılması sağlanır.

Bu işlemin avantajları, işlem küçük bir alanda lokal uyuşturma ile yapılabildiğinden, muayenehane şartlarında bile kolayca yapılabilmesi, hasta tarafından çok iyi tolere edilebilmesi, işlemin deneyimli ellerde yaklaşık 20 dakika da tamamlanabilmesi, ve hastanın işlemden sonra işine dönebilmesidir. işlemden sonraki birkaç ay sonra bacağın ön ve arka kısmında kalan varisli damarlar için tekrar köpük tedavisi ya da skleroterapi gereksinimi vardır.

6- Kimyasal ablasyon: (Köpük tedavisi ve skleroterapi); Ameliyatsız varis tedavisi olarak bilinen bu yöntemler; sklerozan ilacın belirli oranda hava ile karıştırılarak oluşturulan köpük maddesinin geniş varisli damarlar içine enjekte edilmesi ile köpük (foam) tedavisi, sklerozan ilacın direkt ince varisli damarların içine enjekte edilmesi ile skleroterapi gerçekleştirilir. Oluşan kimyasal etki ile varisli damarlar kapatılarak fibröz bir bant haline dönmesi sağlanır. Tedavinin ameliyathane gerektirmemesi, ucuz ve hasta açısından kolay olması, uyuşturma gerektirmemesi, tekrarlanılabilr olması en büyük avantajlarıdır.

Kaynak:http://www.hasanberatcihan.com.tr

_____________________________

Varis Nedir? Prof. Dr. Hasan Berat CİHAN

Benzer içerikler