9800X3D Ana Konu (229. sayfa)

"Son yaptığınız ayarları da kopyaladım; sadece FCLK değerinden korkuyorum. Bende de 2200'de ses gidiyordu; gerçi bir kere oldu, hemen düşürdüm. Bir de VDDIO voltajı sizde düşük, ben o kadar düşüremedim. Geriye kalan her şey aynı; Latency Killer bende açık değil. Yaptığım uzun test sorunsuz geçti; AIDA64 ile yarım saat test yaptım, bir sorun çıkmadı. Uzun bir y-cruncher testi daha yaparım, ondan sonra bence sistem stabildir. =)"

Merhaba, benimde anakart msi b850 . İşlemci oyunlarda 75-85w takılıyor. Msi Bios da işlemci voltajını yükselten ayar hangisi yardımcı olabilirmisiniz

Yukarıdaki ram timinglerinizi denedim şuanda bir sorun görünmüyor. Diğer ayarlanızıda deniyorum birkaç saattir sadece,

Curve optimizer negavi -20 denedim

Cpu boost clock override +200 mhz ile işlemci 5400mhz'de bf6 oyununda dalgalanma oldu arada düştü frekanslar bu sebeple +200 mhz degerini geri çektim şuanda stabil 5200 MHz takılıyor tüm çekirdekler.

Cpu VIDDIO 1.25 ayarını henüz yapmadım biosta bulamadim o ayarı tekrar bakicam şimdi

Çok teşekkür ederim

9800X3D yi satın aldık ve ana kartımıza taktık diyelim. Bu şekilde sorunsuz çalışır mı? İllaki önerilen ayarları yapmak gerekir mi?

soğutma çözümü yeterliyse ekstra bir ayara gerek yok zamanla kurcalamaya vaktiniz olur merakınız varsa.

anakartınızın tam modelini ve güncel bios sürümünü söylerseniz daha rahat yorum yapılabilir.

Henüz alınmadı. Alınması durumunda nasıl bir senaryo karşımıza çıkar diye sormak istedim.

aldığınız anakartın geleceği bios önemli. güncel biosla gelirse sorun olmaz ama eski biosla gelirse usbden güncelleme yapmak gerekiyor.

Ryzen 7 9800X3D üzerinde per-core Curve Optimizer optimizasyonunu klasik “all core -30 / -35” yaklaşımı yerine Voltage Harmony mantığıyla yaptım. Süreci kısaca ve teknik olarak özetlemek istiyorum.

Başlangıç noktası olarak all core -35 ile başladım. Sistem stabil çalıştı, WHEA hatası yoktu, boost değerleri düzgündü. Ancak HWiNFO loglarında yük altında core VID değerlerinin farklı bantlarda dolaştığını ve rail voltaj ile VID arasında tam bir senkronizasyon olmadığını gördüm. Bu noktada aynı CO değerinin her çekirdeğe uygun olmadığını net şekilde fark ettim.

Buradan sonra hedef belirledim. Hedefim belirli bir sayıyı rastgele seçmek değildi. OCCT CoreCycler SSE testleri sırasında SVI3 TFN (CPU VDDCR_VDD) değerinin doğal olarak hangi bantta kararlı çalıştığını gözlemledim. Sistem, bu yük altında çoğunlukla 1.14–1.16 V aralığında dengeli çalışıyordu. Bu nedenle 1.15 V civarını referans bant olarak aldım.

Buradaki mantık şu:

1. Bu değer BIOS’ta zorla sabitlenen bir voltaj değil.
2. CPU’nun kendi boost algoritması altında, SSE yükte doğal olarak oturduğu ortalama rail voltajı.
3. Bu bantta hem spike artmıyor hem de boost ceiling korunuyor.

Yani 1.15 V seçimi keyfi değil; test sırasında oluşan ortalama rail voltaj davranışına dayalı bir referans değerdir.

Sonraki aşamada HWiNFO loglarını analiz ederek şu sorulara baktım:

• Hangi core diğerlerinden daha yüksek VID talep ediyor?
• Hangi core gereğinden fazla agresif ve spike üretiyor?
• Rail voltaj ile core VID arasındaki sapma nerede artıyor?
• Effective clock hangi ayarda kırpılmaya başlıyor?

Bu analiz sonrası per-core CO değerleri kademeli olarak ayarlandı. Mevcut dağılımdan -2 ve -1 daha agresif senaryolar denendi. -1 testinde en yüksek effective clock elde edildi ancak voltaj spike sayısı belirgin şekilde arttı ve uzun süreli testte rail-VID senkronizasyonu zayıfladı. Bu aşamada maksimum boost’un optimum profil anlamına gelmediği netleşti.

Son aşamada per-core değerler, her çekirdeğin SSE altındaki ortalama VID davranışı dikkate alınarak ayarlandı. Amaç rail voltajı 1.15 V civarında tutarken core VID spread’ini minimize etmekti. Son profilde:

• Rail voltaj 1.14–1.16 V bandında kaldı.
• Core VID spread çoğu yükte 0–5 mV civarında seyretti.
• Spike sadece core-switch anlarında görüldü.
• Boost ceiling korunmaya devam etti.
• Prime95 SSE, CoreCycler uzun döngü, Y-Cruncher ve oyun testleri temiz geçti.
• WHEA hatası oluşmadı.

Özetle, 1.15 V bir “hedef voltaj” olarak zorla seçilmiş bir sayı değil; sistemin doğal boost davranışı altında stabil ve harmonik çalıştığı rail bandının ortalama değeridir. CO ayarları da bu bandı koruyarak core’lar arası voltaj talebini dengelemek amacıyla yapılmıştır.

Bu yaklaşımda odak noktası en yüksek boost değil, en stabil ve en dengeli boost karakteridir.

Bu tabloda görülen değerler, Voltage Harmony yaklaşımının doğru çalıştığını gösteriyor.

SVI3 VDD ortalamaları tüm çekirdeklerde 1.145–1.156 V aralığında ve 1.15 V bandında toplanmış durumda. Bu değer manuel sabitlenmiş bir voltaj değil, SSE yük altında işlemcinin doğal olarak oturduğu stabil rail bandıdır. CO ayarları bu bandı koruyacak şekilde optimize edilmiştir.

Core VID spread p50 / p95 değerlerinin 5 / 15 mV seviyesinde olması, çekirdeklerin voltaj talebinin dar bantta olduğunu gösterir. Bu, rail ile core VID arasında güçlü bir senkronizasyon olduğu ve çekirdekler arası kopma yaşanmadığı anlamına gelir.

Core VID ortalamaları arasındaki toplam fark yaklaşık 10–12 mV civarındadır. Bu fark per-core CO dağılımına rağmen oldukça düşüktür ve harmonik bir voltaj karakterine işaret eder. Eğer harmony zayıf olsaydı bu fark 20–30 mV seviyelerine çıkardı.

Effective clock değerleri 5420–5436 MHz bandında ve çekirdekler arasında anlamlı bir sapma yoktur. Boost ceiling korunmuş, herhangi bir çekirdek frekans kırpması yaşamamıştır.

Core 6 (-40) en yüksek sıcaklık ve PPT değerini üretmiş olsa da hata üretmemiştir. Bu çekirdeğin sınırda ama stabil çalıştığını gösterir. WHEA ve Prime95 hatası olmaması uzun süreli stabiliteyi doğrular.

Özetle bu tablo:

• Rail voltajın doğru bantta tutulduğunu,
• Core VID taleplerinin harmonize edildiğini,
• Boost karakterinin korunarak spike’ın minimuma indirildiğini,
• Per-core CO optimizasyonunun başarılı olduğunu

teknik olarak göstermektedir. Şimdilik bu kadar, umarım birilerinin işine yarar...  

Dostlar sizce 1:1 için 6000 MHZ mi 6400 MHZ mi 9800X3D - X870E Carbon için

hocam öyle bir farkı görmekte başka bir seviyedir ha :D

9700x ile 6400 mhz 1:1 de X870E Edge TI ile bir sorun yaşamadım. Ama genelde 6000 mhz swap spot tavsiye ediliyor bunun sebebi Fclk 2000 mhz de senkronize çalışması.

BIOS ve Chipset sürücüleriniz güncelse limitleri zorlayın  Expo ile 6400 mhz açtıktan sonra mclk=uclk ve fclk 2133 mhz ayarlayın. Çoklu işlemci performansında %5 civarında artış yakaladım.

"Sizin en son düzenlediğiniz ayarlarla biraz daha oynadım. Ayarları daha fazla zorlamanın eksi bir getirisi olur mu? Şu an sistemim stabil ancak FPS düşüşlerine veya mikro takılmalara (micro stutter) sebep olur mu? Son verdiğiniz ayarlara dönmek gerekir mi yoksa böyle kalsın mı?"

Merhabalar,

Daha önce de konuştuğumuz gibi, RAM zamanlamalarını aşırı sıkılaştırmanın belirli bir seviyeden sonra performansa kayda değer bir katkısı olmuyor. Aksine, stabiliteyi riske atmış oluyorsunuz. Üstelik bir problem çıktığında sorunun kaynağını tespit etmek de zorlaşıyor.

RAM’i agresif şekilde zorlamak yerine CPU tarafına odaklanmak çoğu senaryoda daha verimli sonuç veriyor. Özellikle IMC kalitesi ve FCLK değerinin ne kadar stabil taşınabildiği Zen mimarisinde ciddi fark oluşturabiliyor. FCLK’i sağlıklı ve hatasız şekilde yükseltebiliyorsanız, gerçek dünya performansında daha anlamlı kazanım elde ediliyor.

Burada önemli soru şu:

Günlük stabil bir sistem mi istiyorsunuz, yoksa benchmark skorları mı kovalanacak? Skorlar gelip geçicidir; önemli olan günlük kullanımda maksimum verimi, stabiliteyi bozmadan alabilmektir.

Şu anki ayarlarınız biraz fazla sıkı görünüyor. Bir miktar gevşeterek stabiliteyi sağlamanız, CPU tarafında da ince ayar yapmanız daha dengeli olacaktır. Benim tabirimle bu sizi “daily king” bir sisteme taşır.

DDR5 özelinde temel kuralları tablo hâlinde hazırlamıştım ancak şu an bulamadım, muhtemelen laptopta kaldı. Sabah kontrol edip mesajı düzenleyerek eklerim.

RAM tarafına gelirsek önemli bir detay var (bunu daha önce de yazmıştım, tekrar hatırlatmak isterim):

Yalnızca şu zamanlamalar manuel ayarlanıp (6000 MHz CL30):

tRC

tREFI

tRFC

tRFC2

tRFCsb

diğer değerler stok bırakıldığında bile, standart ayarlara kıyasla ciddi fark oluşabiliyor.

Ölçülen kazanımlar:

%1 düşük FPS → %23,2 artış

%0,1 düşük FPS → %42,5 artış

Yani her şeyi agresif şekilde sıkılaştırmak yerine, doğru parametrelere odaklanmak çok daha verimli sonuç verebiliyor.

En son, per-core çalışma modunda ve Dengeli Güç Planı aktifken; işlemci güç yönetiminde “Minimum İşlemci Durumu” %5 olarak ayarlanmış şekilde şimdi aldığım görüntü ve test sonuçları aşağıdadır:

valid.x86.fr

AMD Ryzen 7 9800X3D @ 5423.77 MHz - CPU-Z VALIDATOR

https://valid.x86.fr/dpue8g

EDIT:

Kod 
Yığını:
| Zamanlama | Ne İşe Yarar? | Kural / Uyumluluk (M-die 6000 CL30 için) |
| :--- | :--- | :--- |
| **tCL** | CAS gecikmesi. Temel performans belirleyicisi. | Çift sayı olmalı. 6000 MHz'de 30-32 idealdir. |
| **tRCDWR** | Satır sütun adres gecikmesi (yazma). | 34-38 arası normal. Genelde tRCDRD ile eşlenir. |
| **tRCDRD** | Satır sütun adres gecikmesi (okuma). | tRCDWR ile aynı olması tercih edilir. 34-38. |
| **tRP** | Satır ön yükleme süresi. Satır kapatma/açma süresi. | tCL + 4 (tCL 30 ise 34 ideal). |
| **tRAS** | Satır aktif süresi. Minimum aktif kalma süresi. | tRCD + tRTP + 4. 6000 MHz'de 48-54 idealdir. |
| **tRC** | Satır döngü süresi. Toplam açılıp kapanma süresi. | tRAS + tRP. Düşük olması kararsızlık yapar. |
| **tRRDS** | Farklı bank satır gecikmesi (aynı bank grubu). | 4-8 arası. tFAW = tRRDS x 4 kuralına uyun. |
| **tRRDL** | Farklı bank grupları arası satır gecikmesi. | 8 veya 12 yaygındır. 8 daha sıkıdır. |
| **tFAW** | Dört aktif bank penceresi. | tRRDS x 4 (Örn: tRRDS 6 ise tFAW 24). |
| **tWTRS** | Yazmadan okumaya gecikme (aynı bank grubu). | tRRDS / 2 (Örn: tRRDS 6 ise tWTRS 3). |
| **tWTRL** | Yazmadan okumaya gecikme (farklı bank grubu). | tRRDL x 2 (Örn: tRRDL 8 ise tWTRL 16). |
| **tWR** | Yazma kurtarma süresi. | Minimum 48. 6'nın katları (48, 54, 60) önerilir. |
| **tRFC** | Satır yenileme döngü süresi. | M-die için 160ns x MCLK. 6000 MHz için 480. |
| **tRFC2** | İkincil yenileme zamanlaması. | Genelde Auto. tRFC ile aynı veya yüksek olabilir. |
| **tRFCsb** | Alt blok yenileme zamanlaması. | Genelde Auto. |
| **tRTP** | Okumadan ön yüklemeye gecikme. | Minimum 12 olmalıdır. 12 idealdir. |
| **tRDWR** | Okumadan yazmaya gecikme. | SR modüllerde 15, DR modüllerde 16 idealdir. |
| **tWRRD** | Yazmadan okumaya gecikme (bus dönüş). | SR modüllerde 1, DR modüllerde 2 idealdir. |
| **tRDRDscl** | Aynı bank grubunda okuma-okuma gecikmesi (kısa). | 4-8 arası. 5-7 yaygındır. |
| **tWRWRscl** | Aynı bank grubunda yazma-yazma gecikmesi (kısa). | tRDRDscl ile eşit olması tercih edilir. |
| **tRDRDSC** | Aynı bankta okuma-okuma gecikmesi. | Genelde 1'dir, değiştirilmez. |
| **tRDRDSD** | Farklı bank okuma-okuma (aynı bank grubu). | Tek taraflı (SR) modüllerde 4-6 arasıdır. |
| **tRDRDDD** | Farklı bank grupları arası okuma-okuma. | Tek taraflı (SR) modüllerde 4-6 arasıdır. |
| **tWRWRSC** | Aynı bankta yazma-yazma gecikmesi. | Genelde 1'dir. |
| **tWRWRSD** | Farklı bank yazma-yazma (aynı bank grubu). | tRDRDSD + 1 formülü (Örn: 4 ise 5 olur). |
| **tWRWRDD** | Farklı bank grupları arası yazma-yazma. | tRDRDDD + 1 formülü. |
| **tCWL** | Yazma CAS gecikmesi. | Genelde tCL - 2 (Örn: tCL 30 ise tCWL 28). |
| **tCKE** | Saat sinyali etkinleştirme süresi. | Power Down kapalıysa 0 olmalıdır. |
| **tREFI** | Yenileme aralığı. | 8192'nin katları (Örn: 65535). Sıcaklığa duyarlı. |
| **tMOD** | Modül sinyali kurulum süresi. | Genelde Auto veya 42. |
| **tMRD** | Modül komut gecikmesi. | Genelde Auto veya 42. |
| **tMODPDA** | PDA modu için tMOD. | Genelde Auto. |
| **tMRDPDA** | PDA modu için tMRD. | Genelde Auto. |
| **tPHYWRD** | Fiziksel katman yazma gecikmesi. | Genelde Auto. |
| **tPHYWRL** | Fiziksel katman yazma gecikmesi (uzun). | Genelde Auto. |
| **tPHYRDL** | Fiziksel katman okuma gecikmesi. | Genelde Auto. |
| **tRDPRE** | Okuma ön yükleme süresi. | Genelde Auto. |
| **tWRPRE** | Yazma ön yükleme süresi. | Genelde Auto. |
| **tSTAG** | Sıralama gecikmesi. | Genelde Auto. |

Mevcut Değer Analizi:

Kod 
Yığını:
## DDR5 6000 CL30 (Hynix M-die / 2x16 SR)
| Timing      | Mevcut | Kural / Formül                                   | Hedef (tRAS=48) | Durum / Not |
|------------|:------:|--------------------------------------------------|:---------------:|-------------|
| tCL        |  30    | 6000’de 30-32 ideal                              | 30              | ✅ Uygun |
| tRCDWR     |  36    | tRCDRD ile eşit                                  | 36              | ✅ Uygun |
| tRCDRD     |  36    | tRCDWR ile eşit                                  | 36              | ✅ Uygun |
| tRP        |  36    | tRP ≈ tCL + 4                                    | 36 (34)         | ✅ Formülde 34 çıksa da 36 güvenli değiştirme hata alırsın|
| tRAS       |  44    | tRCD + tRTP + 4 ≈ 52 (ama pratik 48 iyi)         | 48              | ❌ 48 yap |
| tRC        |  80    | tRC = tRAS + tRP                                 | 84              | ❌ 48+36=84 olmalı |
| tRRDS      |   4    | 4-8; tFAW = tRRDS x 4                            | 4               | ✅ Uygun |
| tRRDL      |   8    | 8 agresif / 12 gevşek                            | 8               | ✅ Uygun |
| tFAW       |  16    | tRRDS x 4                                        | 16              | ✅ Uygun |
| tWTRS      |   4    | tWTRS ≈ tRRDS / 2                                | 2-3             | ❌ 4 gevşek |
| tWTRL      |  12    | tWTRL ≈ tRRDL x 2                                | 16              | ❌ 12 agresif |
| tWR        |  48    | Min 48 (6’nın katı)                              | 48              | ✅ Uygun |
| tRTP       |  12    | Min 12                                           | 12              | ✅ Uygun |
| tRDWR      |  14    | SR için 15 önerilir                              | 15              | ⚠ 14 agresif |
| tWRRD      |   2    | SR için 1 önerilir                               | 1-2             | ⚠ 2 güvenli |
| tCWL       |  28    | tCL - 2                                          | 28              | ✅ Uygun |
| tRDRDscl   |   4    | 4-8                                              | 4-6             | ✅ Sıkı |
| tWRWRscl   |   4    | tRDRDscl ile eşit                                | 4               | ✅ Uygun |
| tRDRDSC    |   1    | Genelde 1                                        | 1               | ✅ |
| tRDRDSD    |   4    | SR’de 4-6                                        | 4-6             | ✅ |
| tRDRDDD    |   4    | SR’de 4-6                                        | 4-6             | ✅ |
| tWRWRSC    |   1    | Genelde 1                                        | 1               | ✅ |
| tWRWRSD    |   8    | tRDRDSD + 1                                      | 5               | ❌ 8 fazla gevşek |
| tWRWRDD    |   8    | tRDRDDD + 1                                      | 5               | ❌ 8 fazla gevşek |
| tCKE       |   0    | PowerDown kapalıysa 0                            | 0               | ✅ |
| tREFI      | 65535  | Max performans (ısıya dikkat)                    | 65535           | ✅ |
| tRFC       |  440   | Rehber: ~460-500 (daha güvenli)                  | 460-480         | ⚠ 440 sıkı |
| tRFC2      |  340   | Genelde Auto                                     | Auto            | ✅ |
| tRFCsb     |  300   | Genelde Auto                                     | Auto            | ✅ |

 Aşağıdaki düzenlemeyi yaptığın takdirde RAM için bir daha ayar yapmayı unutabilirsin, Hem formüle en yakın en stabil ve en güvenli değerler bu şekilde olacaktır. 

Kod 
Yığını:
30-36-36-36
tRAS 48
tRC 84
tRRDS 6
tRRDL 8
tFAW 24
tWTRS 4
tWTRL 16
tWR 48
tRTP 12
tRDWR 16
tWRRD 2
tRFC 480
tREFI 65535
tRDRDscl 5
tWRWRscl 5

"Tamamdır, sizin ince ayarlarınıza geri döneceğim; zaten aralarında atla deve bir fark hissetmedim. Bizim gibi amatörler için belli sınırlarda kurcalamak zevkli oluyor. Tekrar çok teşekkürler."

Merhabalar, Gerçekten dediğiniz gibi ayar değiştirip sonucu görmek, hata alınca sebebini kurcalamak işin en keyifli kısmı. Ben de yaklaşık üç haftadır bayağı uğraştım ama artık tamam bu iş oldu noktasına geldim. Sistem oturdu, stabilite içime sindi. Bundan sonra kolay kolay ne BIOS’u güncellerim nede girip kurcalamam diye düşünüyorum.

Konuyu güncelledim ama önemli bir detay var. Sizdeki AX5U8000C3816G-BLARBK aslında Hynix A-die. 8000 CL38 olarak satılıyor ama 6000 CL30’a çekildiğinde oldukça sıkı zamanlamalara izin verebiliyor. A-die genelde daha düşük tRFC kaldırabiliyor ve secondary ile tertiary zamanlamalarda M-die’ye göre biraz daha esnek davranıyor. Yani yüksek frekans ve agresif alt zamanlama tarafında avantajlı.

Benim kullandığım KF560C30-16 Kingston Fury 6000 CL30 ise çoğunlukla Hynix M-die çıkıyor. 6000 CL30 için gayet verimli ve stabil ama tRFC ve bazı alt zamanlamalarda A-die kadar rahat inmiyor. Bu yüzden birebir aynı değerleri beklemek çok doğru olmaz, çünkü silikon karakteri farklı.

Özetle işin matematiği aynı, sadece limitler farklı. Zamanlama mantığı değişmiyor ama her kitin sınırı başka yerde başlıyor.

Konu dışı olacak kusura bakmayın. Unc 6-32 35mm vida nereden bulabilirim acaba? İnternette satan yer bulamadım. Fan 30mm olduğu için vida boyu kurtarmıyor uzun vida arıyorum.

Kod 
Yığını:
Kod Yığını:
30-36-36-36
tRAS 48
tRC 84
tRRDS 6
tRRDL 8
tFAW 24
tWTRS 4
tWTRL 16
tWR 48
tRTP 12
tRDWR 16
tWRRD 2
tRFC 480
tREFI 65535
tRDRDscl 5
tWRWRscl 5

"Evet, zaten bu ayarlardayım. FCLK 2200 bende ses bozuyor, bazen ses komple gidiyor ve y-cruncher donuyor. Bu hızdaki stabiliteyi nasıl sağlarım? Bu bir sınır mıdır yoksa yapabileceğimiz bir şey var mı?"

Bence zorlamaya gerek yok. Ufak bir VSOC ve VDDG IOD ayarıyla belki toparlanır ama açıkçası çok tavsiye etmem.

Altın oran 2133. 2133’e sabitle, taş gibi kullan. Günlük kullanımda 2200 ile arasında hissedilir bir fark yok zaten.

AIDA testlerine de bak; eski değerlerin zaten gayet iyiydi. Biraz CO ayarıyla L3 latency’yi geri çektiğinde CPU-RAM tarafını tamamen toparlamış olursun.

Zaten 2133 FCLK + iyi bir CO ayarı çoğu zaman 2200 zorlama + instabil sistemden daha iyi gerçek performans verir.

SoC 1.20V civarında genel FCLK skalası kabaca şöyle:

2000 MHz → Neredeyse hepsi yapar, garanti bölge

2067 MHz → %99 stabil

*2133 MHz* → Çoğu işlemci yapar, tatlı nokta

2167 MHz → İyi örnekler yapar

2200 MHz → Silikon işi, kaliteli CPU ister

2267 MHz → Çok nadir, seçilmiş örnek