NASA, 25 milyar km uzaktaki Voyager 1’in kritik aygıtını devre dışı bıraktı

Yaklaşık 49 yıldır görevde olan Voyager 1, 1977’deki fırlatılışından bu yana neredeyse kesintisiz çalışan LECP sayesinde Güneş Sistemi’nin ötesindeki parçacık ortamına dair kritik veriler sağlıyordu. Ancak uzay aracının güç üretim kapasitesi görev süresi uzadıkça kaçınılmaz şekilde düşüyor.

49 yıllık bilimsel görev ve eşsiz veri kaynağı

LECP, Voyager 1’in en uzun ömürlü bilimsel bileşenlerinden biri olarak dikkat çekiyor. Sistem iyonlar, elektronlar ve kozmik ışınlar gibi düşük enerjili yüklü parçacıkları ölçerek heliosferin ötesindeki yıldızlararası ortamın yapısını anlamada kilit rol oynadı.

Bu ölçümler sayesinde Güneş Sistemi’nin sınırlarının dışında kalan bölgelerdeki basınç değişimleri ve parçacık yoğunluğu farklılıkları ilk kez doğrudan gözlemlenebildi. Voyager ikilisi, bu uzak bölgeden veri gönderebilen tek insan yapımı araçlar olmayı sürdürüyor.

Voyager 1 ve kardeşi Voyager 2, radyoizotop termoelektrik jeneratör (RTG) ile enerji üretiyor. Bu sistem, plütonyumun doğal bozunmasından açığa çıkan ısıyı elektriğe çeviriyor. Ancak bu enerji kaynağı da zamanla zayıflıyor ve her yıl yaklaşık 4 watt’lık bir güç kaybı yaşanıyor.

Aracın uzun süredir uzayda bulunması, mühendisleri giderek daha sert enerji tasarrufu önlemleri almaya zorluyor. Voyager 1, halihazırda yalnızca plazma dalgalarını dinleyen bir sistem ve manyetik alan ölçümü yapan bir enstrüman ile görevine devam ediyor. Bu iki sistem, insanlığın daha önce hiç ulaşmadığı bir bölgeden veri göndermeyi sürdürüyor.

Kapatma işlemi çok uzun sürüyor

Ayrıca Bkz.NASA, Ay’da ateş yakmayı deneyecek

Öte yandan LECP’nin tüm bileşenleri kapatılmadı. Sistemin parçacık sensörünü döndürerek farklı yönlerden veri toplayan küçük motoru, yalnızca 0,5 watt güç tükettiği için aktif bırakıldı. Bu tercih, gelecekte enerji bulunması durumunda sistemin yeniden devreye alınabilmesini mümkün kılmayı amaçlıyor.

“Büyük Patlama” planı devreye alınacak

Voyager görev ekibi, hangi sistemlerin hangi sırayla kapatılacağını yıllar öncesinden planlamış durumda. Her iki uzay aracında toplam 10 set bilimsel sistem bulunuyordu ve bugüne kadar bunların yedisi devre dışı bırakıldı.

Voyager 1 için LECP, kapatılması planlanan sıradaki sistemdi. Benzer şekilde Voyager 2’de de aynı cihaz Mart 2025’te kapatılmıştı.

NASA mühendisleri, mevcut yakıt ve enerji kısıtlarını daha verimli yönetebilmek için daha kapsamlı bir strateji üzerinde de çalışıyor. “Büyük Patlama” olarak adlandırılan bu plan, birden fazla sistemin aynı anda yeniden yapılandırılarak düşük güç tüketimli alternatiflerle değiştirilmesini hedefliyor. Amaç, aracın sıcaklık dengesini koruyarak bilimsel veri üretimini mümkün olduğunca uzun süre devam ettirmek.

Ayrıca Bkz.Blue Origin’in New Glenn hamlesi: Yeniden kullanım var, tam başarı yok

Planın ilk test aşaması Voyager 2 üzerinde gerçekleştirilecek. Dünya’ya daha yakın konumda bulunan bu araç, aynı zamanda daha fazla enerji rezervine sahip olduğu için daha güvenli bir test platformu olarak değerlendiriliyor. Denemelerin Mayıs ve Haziran 2026 döneminde yapılması planlanıyor.

Eğer sonuçlar başarılı olursa aynı sistem Voyager 1’e en erken Temmuz 2026’dan itibaren uygulanacak. Bu senaryonun başarıyla tamamlanması durumunda LECP’nin yeniden aktif hale getirilmesi dahi ihtimaller arasında yer alıyor.