Arşimet

kaotika

Yarbay

5456 Mesaj

Tüm Başarılarını Gör

Arkadaşlar, bu yazıyı dün akşam bir topikteki istek üzerine ansiklopediden scan ederek hazırlamıştım. Ama her nedense kaynadı gitti. Şimdi buraya tekrar koyuyorum herkes okusun diye.
---------------
Archimedes
ARŞİMET
İ.Ö. 287-212

Bir matematikçi ve mucit olan Arşimet, Antik Çağ'in belki de en büyük bilim adamıydı. Bugün "Arşimet İlkeleri" olarak bilinen, cisimlerin yüzme kurallarını denklemleştirmesi, kaldıraç ve makaralar üzerine çalışmaları, temel bilimsel buluşlara önemli katkılardır.
Sicilya adasındaki bir Yunan kolonisi olan Siraküza'da doğdu. İskenderiye'deki birkaç yıllık eğitim süresi dışında hep burada yaşadı ve çalıştı. Siraküza Kralı II. Hieron'la dostluğu sonucu cisimlerin yüzmesi üzerine olan çok tanınmış buluşunu yaptı. Kral, sık sık matematikçiye akıl danışır, öğütlerini isterdi. Yine böyle bir olayda, kendine bir taç satm alan Hieron ona danıştı. tacı satan kuyumcunun dürüstlüğünden kuşkulanan kral, tacın saf altından olup olmadığım öğrenmek istedi. Arşimet'ten, taca hiç zarar vermeden, içine başka bir metalin karıştırılıp kanştınlmadığını bulmasını istedi. Arşimet günlerce bu sorunla uğraştı ama, çözümü bulamıyordu. Derken bir akşamüstü, dolu bir banyo küvetine girerken, küvetten taşan sular dikkatini çekti. Düşüne düşüne küvetten taşan suların hacminin küvete giren gövdesinin hacmine eşit olduğunu gördü. Problemin cevabı işte buydu. Hieron'un tacmı suya batırdığı zaman taşan suyun hacmini ölçecek olursa, tacın hacmini bulmuş olacaktı. Bu hacimdeki altının ağırlığı ise tacın ağırlığını karşılaştıracak olursa, tacın içinde altından başka bir metalin olup olmadığım bulacaktı.

Söylentilere göre Arşimet bu buluşuyla Öyle heyecanlandı ki, çırılçıplak hamamdan fırlayıp "EUREKA" (Buldum!) çığlıklarıyla Siraküza sokaklarında koşmaya başladı. Bu çığlık yüzyıllar boyu yankılandı durdu; bugün bile beklenmedik bir anda yapılan bir buluşu belirtmek için kullanılır. Arşimet'in bu üstün buluşu kuyumcunun sonu oldu. Altın diye sattığı tacın içinde önemli ölçüde değersiz metal bulununca, Hieron adamı öldürttü.
Sonraları Arşimet, ünlü ilkesini geliştirerek sudaki bir cismin, yerini aldığı suyun ağırlığına eşit bir kuvvetle yukarı doğru itildiğini gösterdi.Bu, ağır cisimlerin nasıl suyun üstünde kaldığını açıklar. İnce bir metal çubuk suda hemen batarken, çelikten yapılmış büyük bir gemi, sudayken çok büyük bir su hacmiyle yer değiştirdiği için, su üstünde kalır.Arşimet'in daha soyut buluşları çoğunlukla geometri ile ilgilidir. Aklı zorlayan matematikle uğraşmaktan her zaman mutluluk duymuştu.İskenderiye'de, Öklid'in öğrencisi olan bir bilginle çok yararlı çalışmalar yaptı. Arşimet'in günümüze kalan yazıları, yalnızca matematikle ilgili bilimsel çalışmalarıdır.

"Dairenin Ölçümlenmesi" adlı kitabında, Yunan alfabesindeki (pi) harfi ile gösterilen, dairenin çevresinin uzunluğunun çapına bölümünden elde edilen sayıyı, daha önce hiç elde edilmemiş bir yaklaşımla bulmuştur. Bunu başarırken, uyguladığı teknik, 2000 yıl sonra Newton'un bulduğu 'diferansiyel hesap' yöntemlerini anımsatır.
Yaşamı boyunca Arşimet soyut felsefe çalışmalarını mekanik dalına olan derin ilgisiyle dengelemiştir. Mekaniğe olan tutkusu, kaldıracı bulmasına yol açtı. Bir kaldıraç yardımıyla büyük bir ağırlığın küçük bir kuvvet kullanılarak nasıl kaldırılabileceğini gösterdi. Bir gün, her zamanki coşkulu haliyle arkadaşlarına: "Bana yeteri kadar uzun bir kaldıraç ve uygun bir dayanak noktası verin, size dünyayı kaldırayım" demişti.
Arşimet'in son yılları, işgalci Roma ordularına karşı Siraküza'yı savunmakla geçmiştir. Üç yıl boyunca Romalılar kenti kuşattılar. Sürekli saldırıları, Arşimet'in yaptığı, o güne dek görülmemiş ve korkunç "savaş makinalan" karşısında sonuçsuz kalıyordu. Çok büyük mercekler yardımıyla güneş ışınılarını Roma savaş filosu üzerinde yoğunlaştırıp gemilerin ateşe verildiği ve birliklerin kavrulduğu söylentileri vardır. Düşman gemilerinin vinçlerle kaldırılıp ters çevrildikleri de söylenir. O çağlarda bulunan katapultun da Arşimet'in buluşu olduğu ileri sürülür.
Bütün bunlara karşın, İ.Ö. 212'de Sirakuza düşer ve kent yağmalanır. Romalı komutan Marcellus, Arşimet'in yanına getirilmesini, ona saygılı ve iyi davranılmasını buyurur. Ne var ki, sonuç başka türlü olur. Romalı bir asker, Arşimet'i gördüğünde, yaşlı adam dalgın dalgın bir matematik problemiyle meşguldür. Belki de Arşimet'in savunmadaki katkısını hatırlayan asker, kendisini hemen Marcellus'a götürmekte diretir. Yalnızca problemini düşünmekte olan Arşimet, sabırsızlıkla elini sallayıp: "Git, beni rahatsız etme!" der. işte, bunlar onun son sözleri oldu. öfke içindeki asker, kılıcım çektiği gibi Arşimet'e saplayarak onu öldürür.
--------------------------------

Üstte Pompeideki bir villada arşimed çevrimi ile su çıkarmayı anlatan eski bir fresk görülüyor. Bir silindirin çevresine sarmal sarılmış biçimindeki bir borudan oluşan aletin bir parçası suya batınlır ve döndürülünce su sarmal boyunca hareket eder.
--------------------------------

Arşimet çevriminin bir modeli. Alet döndürüldükçe fildişinden küçük bir top içi boş sarmal borunun içinde hareket eder. (Üstte)
--------------------------------

Askerin, kendisini Marcellus'a götürme önerisine karşı koyan Arşimet kılıçlanarak öldürülür. (Üstte)
--------------------------------

Siraküza'nın kuşatılması sırasında kentin savunmasında yardım amacıyla birçok makina geliştirdi. (Üstte)

_____________________________

İmzanız kural dışıdır! || Uymanız gereken imza kurallarını okumak için tıklayınız.

kaotika

Yarbay

5456 Mesaj

Tüm Başarılarını Gör

ARŞİMED
"Arşimed, Sicilya'da saray çevresinde MÖ. 200 yıllarında doğmuş büyümüş bir matematikçidir. Babası da kralın matematikçisiydi ve bu yüzden Kral Hieron ile Arşimed dosttu. Arşimed'in Sicilya'daki mutlu günleri uzun sürmez. Bir süre sonra Kral Hieron ölür. Yerine genç ve tecrübesiz oğlu kral olur. Dünya'nın o sıradaki politik dengelerini gözardı eden oğlu Kartaca'nın tarafını tutar. Roma bunu cezalandırmak için bir donanmayı Sicilya Adasına gönderir. O sırada Kartaca ile savaşta olan Roma için bu kaçırılmaz bir fırsattır. Küçük bir adayı fethedecek ve askerlerine moral verecektir. Fakat donanma komutana Marcellius'u bir sürpriz bekliyordu. Çünkü Sicilya adasını askerler değil, matematikçi Arşimed koruyordu."

Roma donanması ilk önce karşısında Arşimed'in düzenlediği mancınıkları buldu. Bu uzun menzilli mancınıklarla gemilerinin dövüldüğünü gören Marcellius bu sefer karaya asker çıkararak yakın menzilli savaşı tercih etti, çünkü o zamanlar bu çeşit silahlar yerlerinde sabit dururdu ve uzun menzilli bir mancınık yakın dövüşte işe yaramazdı. Sicilya'nın silahlarının özelliğini tespit edip saldırı planını ona göre değiştirerek Marcellius yetkin bir komutan olduğunu gösteriyordu. Fakat bu mancınıkları Arşimed tasarlamıştı ve küçük değişikliklerle yakın dövüşte de kullanılabiliyordu.

Marcellius bu ilk saldırıda uğradığı şaşkınlıkla askerlerini geri çekmek zorunda kaldı. Bu Arşimed'in ilk sürprizi idi. İlerleyen günlerde surlara yaklaşan gemileri iplerle bağlayıp makara sistemleri ile denizin üzerinde kaldırıp kaldırıp suya vurmaktan, aynalarla gemilerin yelkenlerini yakmaya kadar pek çok "cinlik" uyguladı. Hatta Sicilyalı askerlerin Arşimed'in yarattığı etkiyi kullanarak savaşın yoğunlaştığı sıralarda surlardan aşağıya bir ip sarkıttığı ve Roma Donanmasının da Arşimed'in yine bir oyun peşinde olduğunu sanıp geri çekildiği kayıtlardadır.

Bir süre sonra bu bir tek adamın savunması karşısında donanmasının çaresiz kaldığını gören Marcellius komutanlarını toplar ve "bu ihtiyar matematikçiyi ne zaman yeneceksiniz?" diye sorar. Onun için Sicilya savunması, Sicilya askerleri yoktu. Karşısında bir tek matematikçi vardır.

Ve tek başına koskoca bir donanmayı parmağında oynatmaktadır. Marcellius şehre saldırarak alamayacağını anlayınca şehrin açlıktan teslim olmasını beklemeye başladı. Artık buna Arşimed'in yapabileceği bir şey yoktu. Sonunda şehir teslim oldu. Ve şehre dalan askerlerden birisi Arşimedi küllerin üzerinde bazı geometri problemleri ile uğraşırken buldu.
"O yaşlı matematikçi sen misin? Marcellius seni istiyor" dedi.
Arşimed 'de "Problemimi çözdükten sonra gelirim" diye askere diklenince asker de kılıcını çekti ve koskoca Roma askerine diklenen bu adamı öldürdü.

Anlatıldığına göre olaya çok üzülen Marcellius, Arşimed'e vasiyetine uygun bir mezar yapar. Ve onu saygın bir tören ile defneder. "

_____________________________

İmzanız kural dışıdır! || Uymanız gereken imza kurallarını okumak için tıklayınız.

selsan

Yüzbaşı

640 Mesaj

Tüm Başarılarını Gör

_____________________________

kaotika

Yarbay

5456 Mesaj

Tüm Başarılarını Gör

_____________________________

İmzanız kural dışıdır! || Uymanız gereken imza kurallarını okumak için tıklayınız.

kaotika

Yarbay

5456 Mesaj

Tüm Başarılarını Gör

İlginç bir hayat !!!
Arşimed, belki de suyun kaldırma kuvvetine ilişkin ilk fizik yasasını bulduğu için hepimizin tanıdığı bir matematikçi. Arşimed hakkında günümüze kalan bilgiler hiçbir Eski Çağ bilim adamınınkiyle karşılaştırılamayacak kadar çoktur. Ancak bu bilgilerin yanı sıra onun hakkındaki yakıştırma öykülerce de bolcadır ; kimilerine göre bir hamamda yıkanırken suyun kaldırma kuvvetini bulup Eureka (buldum) nidalarıyla hamamdan yarı çıplak fırlamıştır. Başkalarına göre ise bu, Arşimed'in Kral Hieron'un tacındaki altın oranını saptamak için bir yöntem bulduğunda gerçekleşmiş bir olaydır.

Asla böyle bir olay olmamasına rağmen savaşta Roma'lıların gemilerini dev aynalarla yakma fikri yine onun kafasından çıktığı söylenir. Arşimed gençliğinin bir kısmını o zamanların bilim merkezi İskenderiye'de geçirmiş, daha sonra hayatının geri kalan kısmını yaşadığı, doğduğu Yunan kenti olan Syrakusa'ya dönmüştür. Syrakusa kentinin kralı II.Hieron'un yakın dostu olduğu biliniyor. Arşimed, MÖ 213'te başlayan Roma kuşatmasında,ilginç bazı savaş araçları yaparak Syrakusa'nın düşmesini uzun süre engellemiş ancak kent Roma'lıların eline geçtiğinde ise Roma'lı bir asker tarafından öldürülmüştür. Bu konuda anlatılan hikaye şudur : Roma'lı asker Arşimed'i kumlara matematiksel bir diyagram çizerken bulur. Askerin teslim ol ikazına karşın Arşimed diyagramıyla ilgilenmeyi sürdürür ve "beni rahatsız etme" der ancak bu davranışını canıyla öder. Tabii bu hikaye bir matematiksever olarak beni etkilemiş,'ne yiğit adammış be' diyerek göz yaşlarına boğulmama sebep olmuştur. Arşimed'in silindir içindeki küreyle, ki bu onunla özdeşleşmiş bir problemdi, işaretli mezarı ölümünden yaklaşık 150 yıl sonra Cicero tarafından bulundu.

Eserleri

Arşimed'in yapıtlarının çoğu Samoslu Konon ve Kyreneli Erastosthenes gibi dönemin ünlü matematikçileriyle yazışma biçiminde ve tamamen kuramsal içeriktedir. Yapıtlarının dokuz tanesinin Yunanca asılları günümüze kadar ulaşmıştır. Arşimed, Küre ve Silindir Yüzeyi Üzerine adlı yapıtında kürenin hacminin kendisini çevreleyen silindirin hacminin üçte ikisine, kürenin yüzey alanının ise en büyük dairesel kesitin alanının dört katına eşit olduğunu gösterdi. Dairenin Ölçümü'nde ise Pİ sayısının 3 1/7 ile 3 10/71 arasında olduğunu gösterdi. Düzlemlerin Dengesi Üzerine adlı yapıtında ortaya koyduğu özgün katkıları yüzünden mekaniğin kurucusu olarak gösterilir.

Arşimed mekanik, astronomi, matematik gibi alanlarda bir kısmı orijinal yazımıyla günümüze dahi ulaşan çok önemli yapıtlar sundu. Örneğin küçük bir bölümü Yunanca aslıyla diğer kısmı da Latince çevirisiyle günümüze ulaşan iki ciltlik Yüzen Cisimler Üzerine, hidrostatik dalında yazılmış bilinen ilk eserdir. Bu kitabın en önemli yanı Arşimed ilkesi olarak bilinen, 'Katı bir cismin kendisinden daha düşük yoğunlukta bir sıvıya daldırıldığında, katı cismin ağırlığının, yerini aldığı sıvının ağırlığı kadar azalacağını belirten' ilkeyi ilk kez açıklamasıdır. Daha sonraki çağlardan yapılan göndermelerle Arşimed'in, ışığın kırılmasını inceleyen yapıtı, yüzleri çokgenlerden oluşan ve küre içine yerleştirilebilen yarı düzgün 13 çokyüzlü (Arşimed çok yüzlüleri) ile ilgili çalışmaları olduğu anlaşılıyor.

Arşimed özellikle sıvı içine atılan bir katı cisme taşan sıvının hacmiyle doğru orantılı olarak bir kaldırma kuvveti uygulanması prensibi, kendi adını taşıyan ve suyu yükseltmek için kullanılan burgu, Güneş ve Ay'ın ve gezegenlerin hareketini gösteren iki astronomi küresi gibi buluşlarıyla kendi çağında önemli bir ün edinmişti.

Arşimed neden bu kadar önemlidir?

Arşimed'in matematikte kullandığı ispatlar ve problemleri sunuş biçimi son derece çarpıcı ve özgündür. Onun eserlerinde kullandığı biçimin günümüz geometrisinin en yüksek standartlarında olduğu söylenmektedir. Ayrıca astronomi konusunda da ilkçağda önemli bir bilgin sayılmıştır. Bütün bunlara rağmen Arşimed'in ilk çağda matematiğin gelişimi üzerine etkisi, çalışmalarının çapı ve özgünlüğüyle eşdeğer bir boyuta ulaşamamıştır.

Onun sunduğu bilgiler örneğin Pi sayısı için gösterdiği 22/7 sayısı ilk çağ ve ortaçağ boyunca kullanılmış, ancak yapıtlarının uzun yıllar karanlıkta kalması nedeniyle matematiğe katkısı yapıtlarının 8. yada 9. yüzyılda Arapçaya çevrilmesine kadar gerçekleşememiştir. Örneğin Arşimed'in başka matematikçilere katkı sağlaması amacıyla yazdığı "Yöntem" isimli çok önemli bir eseri 19. yüzyıla kadar karanlıkta kalmıştır. Keza Arap matematikçilerin 9. yüzyıldan sonra yaptığı bazı matematiksel katkılara değin Arşimed'in matematikteki özgün buluşlarına herhangi bir katkı yapılamamıştır. Arşimed'in başka buluşlarınin değeri, kullanım alanları daha sonraki çağlarda anlaşılmış,örneğin matematik konusundaki yapıtları, 16 ve 17.yüzyıllarda yeniden çevrilip basılmaları sebebiyle Kepler, Fermat, Galilei, Descartes gibi matematikçileri derinden etkilemiştir.Bu da onun yeniden keşfedilmesi demekti ki 1550-1650 yılları arasında Avrupa'da matematik hızla ilerledi.

Son olarak, sizlerinde gördüğü gibi Arşimed binlerce yıl önce verdiği eserleriyle kendisinden sonraki bilimsel çalışmalara yön vermiş ve etkilemiş, günümüz biliminin oluşmasında kendisinden binlerce yıl sonra konuşulan ve dünya varoldukça da konuşulacak olan, özgün ve yeri doldurulamaz katkılar yapmıştır.

Kaynak : Aylık e-dergi -http://www.circumspice.com

_____________________________

İmzanız kural dışıdır! || Uymanız gereken imza kurallarını okumak için tıklayınız.

zargana

Yüzbaşı

809 Mesaj

Tüm Başarılarını Gör

_____________________________

Forum, medenice söyleneni dinlemek, karşıt fikre saygı duyup, bilgi ve yorum sunma sanat ve ortamıdır.
Bunun aksini yapanlar çağdışı kalmaya mahkumdur.

Hare Krişna Hare Krişna *** Hare Rama Hare Rama
Krişna Krişna Hare Hare *** Rama Rama Hare Hare

Benzer içerikler