AI Günlükleri: Yapay zeka dünyasında bu hafta (22 Eylül 2025)

Lost in the Shell · 2025-09-22T22:00:42.0000000+03:00

[html] Son dönemde gündelik hayatta çok daha yaygın biçimde kullanılmaya başlanan yapay zeka teknolojileri hızla gelişmeye devam ediyor. Neredeyse her gün bu alanda dikkat çekici bir gelişme yaşanırken, önemli eşikler de bir bir aşılıyor. "AI Günlükleri" serimizde, önümüzdeki dönemde dünyadaki hayatı kayda değer ölçüde değiştirme potansiyeline sahip olan bu teknolojik devrimin gelişimini düzenli olarak kayıt altına almaya devam ediyoruz. Yapay Zeka Dünyasında Bu Hafta Neler Yaşandı? Yapay zeka dünyası için durgun geçen birkaç haftanın ardından bu hafta yeni modeller üst üste geldi. OpenAI, Google ve xAI'ın yeni yapay zeka modelleri çıkardığı bu hafta da üretken yapay zekalar konusunda da önemli gelişmeler yaşandı. Diğer yandan bu teknolojinin yasal çerçeveler içinde düzenlenmesi konusunda da önemli adımların atıldığı bir hafta oldu. İşte yapay zeka dünyasında bu haftanın öne çıkan gelişmeleri: Grok 4 Fast Tanıtıldı: Daha Hızlı, Daha Düşük Maliyetli Elon Musk'ın yapay zeka şirketi xAI , bu hafta Grok 4 Fast adını taşıyan yeni bir model yayınladı. Grok 4 Fast modeli, xAI’nin önceki nesil yapay zeka modeliyle benzer performansı daha az işlem gücüyle sunmasıyla dikkat çekiyor. xAI, Grok 4 Fast’in gerek kodlama, gerek hızlı yanıtlar için internet tarama konusunda önceki modellerle eşdeğer bir performans sunduğunu ama bunları çok daha hızlı ve düşük maliyete yaptığını vurguluyor. Grok 4 Fast, ortalama %40 daha az düşünme jetonu kullanırken Grok 4 ile aynı seviyede sonuç üretebiliyor. Ray3, "Akıl Yürütebilen İlk Video Modeli" Olarak Kullanıma Sunuldu Bu hafta, dikkat çekici bir yapay zeka aracı kullanıcılarla buluşturdu. Luma AI t arafından geliştirilen Ray3 , "akıl yürütebilen ilk video modeli" olarak kullanıma sunuldu . Şimdiden Adobe ve Nvidia gibi şirketlerin ilgisini çekmeyi başaran Ray3, sahneler üzerinde kendi yaptığı üretimleri eleştirerek revizyon notları bırakabiliyor ve bu notlara dayanarak yeni versiyonlar üretebiliyor. Yani video üretirken akıl yürütüp buna göre hareket edebiliyor. Ray3'ü rakiplerinden ayıran bir diğer özellik de çalışmaların kaydedilip kaldığı yerden devam edilebilmesi. Ayrıca sunulan “taslak modu” sayesinde kullanıcılar düşük maliyetli ve hızlı denemeler yapabiliyor; beğenilen sonuçlar daha sonra 4K yüksek dinamik aralıkta (HDR) işlenebiliyor. Yalnızca sosyal medya ya da kısa içerikler için değil, yüksek bütçeli reklam ve film prodüksiyonları için de kullanılabilecek bir araç olarak görülen Ray3, DreamMachine platformu üzerinden kullanıma açıldı. OpenAI, İnsanların ChatGPT'yi Ne İçin Kullandığını Gösteren Bir Rapor Yayınladı OpenAI , ChatGPT kullanıcı alışkanlıklarına dair bugüne kadar yapılmış en kapsamlı araştırmalardan birini yayımladı . Harvard Üniversitesi’nden ekonomist David Denning ile birlikte hazırlanan ve doğrudan OpenAI verilerine dayanan bu rapora göre ChatGPT kullanıcılarının yüzde 46’sı 18–25 yaş aralığında . 18 yaş altının resmi verilere dahil edilmediği düşünülürse, gençlerin bu teknolojiyi sahiplenme oranının daha da yüksek olduğu düşünülüyor. Diğer yandan kadınların ChatGPT kullanımının da giderek arttığı görülüyor. 2022 sonunda kullanıcıların yaklaşık yüzde 80’i erkekti; bugün ise ChatGPT kullanıcılarının yüzde 52,4’ü kadınlardan oluşuyor. Raporun en dikkat çekici bulgularından biri de ChatGPT’nin çoğunlukla iş dışı amaçlarla kullanılması . 2024 Haziran’ında mesajların yüzde 53’ü kişisel amaçlı iken, bu oran 2025 Haziran’ında yüzde 72,2’ye yükseldi. İinsanların internette arama yapmak için ChatGPT'yi giderek daha fazla kullanıyor olması da öne çıkan bir diğer bulgu oldu. İtalya, Yapay Zekaya Yönelik Yasa Çıkaran İlk Avrupa Ülkesi Oldu Devletlerin yapay zekaya yönelik düzenlemeleri giderek daha somut bir hâl almaya başlıyor. Amerika'dan sonra Avrupa'da benzer düzenlemelerin hayata geçirilmeye başladığını görüyoruz. İtalya, yapay zeka teknolojilerinin denetimi için yasa çıkaran ilk Avrupa ülkesi oldu. İtalya Parlamentosu, bu hafta aldığı kararla Avrupa Birliği’nin yapay zeka düzenlemelerini temel alan kapsamlı bir yasayı kabul etti. Yasanın en dikkat çeken maddelerinden biri, 14 yaş altındaki çocukların yapay zeka araçlarını kullanabilmesi için ebeveyn onayı şartını getiriyor . Yeni yasa, özellikle deepfake içeriklerin kötüye kullanımına karşı da sert cezalar öngörüyor Yapay zeka ile sahte içerik üretip bunu zarara yol açacak şekilde yayan kişiler, 1 ila 5 yıl arasında hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecek. Ayrıca dolandırıcılık, kimlik hırsızlığı, piyasa manipülasyonu ve kara para aklama gibi suçlarda yapay zekadan yararlanılması, cezaların üçte bir oranında artırılmasına neden olacak . İtalya'da çıkarılan bu yasanın benzerlerini önümüzdeki dönemde farklı ülkelerde de görebiliriz. Ayrıca Bkz. Denizaltıların çağı kapanıyor mu; Yapay zeka, denizaltıları kolaylıkla tespit ediyor ChatGPT'nin Çocuk ve Ergenlere Yönelik Bir Versiyonu Geliyor ChatGPT'nin bir gencin intiharı ile ilişkilendirilmesi üzerine bu konuda daha ciddi önlemler alacağının sözünü veren OpenAI, ChatGPT'nin çocuk ve ergenlere yönelik yeni bir versiyonun yolda olduğunu duyurdu . 18 yaş altı kullanıcılara yönelik olarak geliştirilen bu özel sürüm, ebeveyn kontrolleriyle desteklenecek . Yeni ebeveyn kontrolleri sayesinde anne babalar, kendi hesaplarını çocuklarının ChatGPT profiline bağlayabilecek, kullanım saatlerini sınırlayabilecek, belirli özellikleri devre dışı bırakabilecek ve acil durumlarda bildirim alabilecek. Ayrıca bu sürümde müstehcen ve şiddet içerikli veriler engellenmiş olacak . Alibaba'dan OpenAI Deep Research'e Rakip Geldi Yapay zeka alanında dikkat çekci işler ortaya koyan Alibaba , OpenAI'ın Deep Research modeliyle benzer bir performans sunan Tongyi DeepResearch AI modelini yayınladı. OpenAI'ın en etkileyici modellerinden biri olan Deep Research gibi Tongyi DeepResearch de özellikle kapsamlı araştırmalar için ideal bir araç olarak görülüyor. ChatGPT gibi sohbet botlarından farklı olarak bu model, karmaşık araştırma süreçlerini çok adımlı bir şekilde yürütebiliyor. Yani yalnızca bir soruya doğrudan cevap vermek yerine, interneti tarayarak kaynakları topluyor, bu kaynakları bir araya getiriyor ve sonrasında analiz ederek kullanıcıya çok daha kapsamlı bir çıktı sunuyor. Alibaba'nın açıklamasına göre Tongyi, yalnızca 30 milyar parametreye sahip olmasına rağmen OpenAI’ın Deep Research aracına rakip olacak bir performans sergiliyor. Üstelik kullanılan Mixture of Experts (MoE) mimarisi sayesinde, her işlemde bu parametrelerin yalnızca 3 ila 3,3 milyarı aktif hâle geliyor. Bu da modele hem hız hem de verimlilik kazandırıyor. OpenAI, Yazılım Odaklı Yeni Modeli GPT‑5-Codex’i Tanıttı OpenAI, yapay zeka destekle kodlama aracı Codex'in yeni versiyonu olan GPT-5 Codex' i tanıttı. Yeni model sıfırdan proje oluşturma, mevcut projelere özellik ve test ekleme, büyük ölçekli kod düzenleme işleri ve benzeri görevlerde öncekine kıyasla önemli avantajlar sunuyor. Yapılan testlerde GPT‑5-Codex, SWE-bench Verified puanını 74,5’e çıkararak GPT-5 High’ın 72,8’lik skorunu geçti. Kod yeniden yapılandırma görevlerinde ise fark daha belirgin. Yeni model yüzde 51,3 skor alırken, GPT-5 yalnızca yüzde 33,9 performans gösterdi Google’dan Gizlilik Odaklı İlk Büyük Dil Modeli: VaultGemma Google Research , yapay zeka alanında önemli bir adım atarak kullanıcı verilerini korumayı hedefleyen yeni bir büyük dil modeli (LLM) geliştirdi . VaultGemma adı verilen model, eğitim verilerini “hafızasında tutma” olasılığını azaltan diferansiyel gizlilik (differential privacy) tekniği kullanılarak geliştirildi. Bu teknik, modelin öğrenme sürecine kontrollü gürültü ekleyerek bireysel kullanıcı verilerinin ayırt edilemez hâle gelmesini sağlıyor. VaultGemma, Google’ın Gemma 2 temel modeli üzerine inşa edildi ve yaklaşık 1 milyar parametreye sahip. Modelin boyutu büyük olmasa da benzer boyuttaki gizlilik uygulanmamış modellerle karşılaştırıldığında performans açısından rekabetçi olduğu belirtiliyor. Araştırma ekibi, diferansiyel gizlilik uygulamasının daha küçük, özel amaçlı LLM’lerde daha verimli çalıştığını vurguluyor. Microsoft 365’e Copilot Chat Desteği Geldi Microsoft 365 uygulamalarına Copilot Chat eklendi : Yapay zeka artık Word, Excel, PowerPoint, Outlook ve OneNote ’ta sorularınızı yanıtlayarak içerik üretimini hızlandırıyor. Yeni Copilot Chat özelliği, klasik bir sohbet robotundan çok daha fazlasını sunuyor. İçerik odaklı olması, üzerinde çalıştığınız dosyayı anlamasına ve yanıtlarını buna göre şekillendirmesine olanak tanıyor . Örneğin PowerPoint sunumu hazırlarken Copilot Chat’e “Kullanıcılar sunumumu izlerken hangi soruları sorabilir?” diye sorabilir ve öneriler alabilirsiniz. Bu Hafta Tanıtılan Üretken Yapay Zeka Araçları: Alibaba'nın yeni üretken yapay zekası Wan-Animate , referans olarak verdiğini bir videodaki kişilerin jest ve mimiklerinin birebir taklit ederek, aynı videoyu farklı karakter ve arka planlarla yeniden oluşturabiliyor: Tamamen ücretsiz ve açık kaynak kodlu olarak yayınlanan Lucy Edit , sadece yazılı komutlar girerek hem yeni videolar üretmenize, hem de videolar üzerinde düzenlemeler yapmanıza olanak sağlıyor. Lucy Edit'i geliştiren DecArt, bu yeni aracı "nano banana'nın video versiyonu" olarak tanımlıyor. Tencent, çok daha gerçekçi görseller üretebilen yeni modeli Flux-1-SRPO 'yu tanıttı. Yeni bir yaklaşım kullanan SRPO versiyonu, orijinal Flux'a kıyasla çok daha gerçekçi ve kaliteli görseller üretebiliyor. Metinleri analiz edip, doğru duygu ve tonlama ile seslendirebilen yapay zekalara bu hafta bir yenisi daha eklendi: VoxCPM Yapay Zeka Dünyasından Kısa Kısa: Çin , yerli teknoloji şirketlerinin Nvidia ’nın bölgeye özel olarak geliştirdiği en yeni yapay zeka çiplerini satın almasını yasakladı . Microsoft , dünyanın en güçlü yapay zeka veri merkezini kuracağını duyurdu . ABD'nin Wisconsin eyaletinde 315 dönümlük bir arazi üzerine kurulan tesis, içinde yüz binlerce Nvidia GB200 ile GB300 GPU barındıracak. Tesla , yeni nesil AI çipleri için Intel ile ortaklık kurmayı planlıyor . Intel'in 18A üretim süreciyle ABD'de üretilecek çipler, Tesla'nın çip stratejisini değiştirebilir. Microsoft’un yapay zeka destekli oyun asistanı Xbox Copilot , tüm Windows 11 kullanıcılarıan sunulmaya başladı . Copilot, Game Bar üzerinden rehberlik, sesli komut ve kişisel öneriler sunuyor. Son dönemde yapay zeka alanında epey iddialı hâle gelen Alibaba , kurucusu Jack Ma 'ya yeniden kavuştu . Son dönemde şirkette çok daha aktif bir rol üstlenmeyen başlayan Ma, yapay zeka alanındaki yatırımlara da öncülük ediyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, vatandaşlara sunulan hizmetlerde yapay zeka destekli teknolojileri devreye alacağını açıkladı . Yapay zeka destekli yeni uygulamalar ile mevcut hizmetlerin hızlanması ve geleceğe yönelik politikaların daha etkin planlanması sağlanacak. [/html]

Lost in the Shell

Haber Editörü

2291 Mesaj

Tüm Başarılarını Gör

ANASAYFA GÖRÜNÜMÜNE GEÇ

Son dönemde gündelik hayatta çok daha yaygın biçimde kullanılmaya başlanan yapay zeka teknolojileri hızla gelişmeye devam ediyor. Neredeyse her gün bu alanda dikkat çekici bir gelişme yaşanırken, önemli eşikler de bir bir aşılıyor. "AI Günlükleri" serimizde, önümüzdeki dönemde dünyadaki hayatı kayda değer ölçüde değiştirme potansiyeline sahip olan bu teknolojik devrimin gelişimini düzenli olarak kayıt altına almaya devam ediyoruz.

Yapay Zeka Dünyasında Bu Hafta Neler Yaşandı?

Yapay zeka dünyası için durgun geçen birkaç haftanın ardından bu hafta yeni modeller üst üste geldi. OpenAI, Google ve xAI'ın yeni yapay zeka modelleri çıkardığı bu hafta da üretken yapay zekalar konusunda da önemli gelişmeler yaşandı. Diğer yandan bu teknolojinin yasal çerçeveler içinde düzenlenmesi konusunda da önemli adımların atıldığı bir hafta oldu. İşte yapay zeka dünyasında bu haftanın öne çıkan gelişmeleri:

Grok 4 Fast Tanıtıldı: Daha Hızlı, Daha Düşük Maliyetli

AI Günlükleri: Yapay zeka dünyasında bu hafta (22 Eylül 2025) — **Elon Musk'ın yapay zeka şirketi xAI**, bu hafta Grok 4 Fast adını taşıyan yeni bir model yayınladı. Grok 4 Fast modeli, xAI’nin önceki nesil yapay zeka modeliyle benzer performansı daha az işlem gücüyle sunmasıyla dikkat çekiyor. xAI, Grok 4 Fast’in gerek kodlama, gerek hızlı yanıtlar için internet tarama konusunda önceki modellerle eşdeğer bir performans sunduğunu ama bunları çok daha hızlı ve düşük maliyete yaptığını vurguluyor. Grok 4 Fast, ortalama **%40 daha az düşünme jetonu** kullanırken Grok 4 ile aynı seviyede sonuç üretebiliyor.

Ray3, "Akıl Yürütebilen İlk Video Modeli" Olarak Kullanıma Sunuldu

Bu hafta, dikkat çekici bir yapay zeka aracı kullanıcılarla buluşturdu. Luma AI tarafından geliştirilen Ray3, "akıl yürütebilen ilk video modeli" olarak kullanıma sunuldu. Şimdiden Adobe ve Nvidia gibi şirketlerin ilgisini çekmeyi başaran Ray3, sahneler üzerinde kendi yaptığı üretimleri eleştirerek revizyon notları bırakabiliyor ve bu notlara dayanarak yeni versiyonlar üretebiliyor. Yani video üretirken akıl yürütüp buna göre hareket edebiliyor. Ray3'ü rakiplerinden ayıran bir diğer özellik de çalışmaların kaydedilip kaldığı yerden devam edilebilmesi. Ayrıca sunulan “taslak modu” sayesinde kullanıcılar düşük maliyetli ve hızlı denemeler yapabiliyor; beğenilen sonuçlar daha sonra 4K yüksek dinamik aralıkta (HDR) işlenebiliyor.

Yalnızca sosyal medya ya da kısa içerikler için değil, yüksek bütçeli reklam ve film prodüksiyonları için de kullanılabilecek bir araç olarak görülen Ray3, DreamMachine platformu üzerinden kullanıma açıldı.

OpenAI, İnsanların ChatGPT'yi Ne İçin Kullandığını Gösteren Bir Rapor Yayınladı

Raporun en dikkat çekici bulgularından biri de ChatGPT’nin çoğunlukla iş dışı amaçlarla kullanılması. 2024 Haziran’ında mesajların yüzde 53’ü kişisel amaçlı iken, bu oran 2025 Haziran’ında yüzde 72,2’ye yükseldi. İinsanların internette arama yapmak için ChatGPT'yi giderek daha fazla kullanıyor olması da öne çıkan bir diğer bulgu oldu.

İtalya, Yapay Zekaya Yönelik Yasa Çıkaran İlk Avrupa Ülkesi Oldu

İtalya Parlamentosu, bu hafta aldığı kararla Avrupa Birliği’nin yapay zeka düzenlemelerini temel alan kapsamlı bir yasayı kabul etti. Yasanın en dikkat çeken maddelerinden biri, 14 yaş altındaki çocukların yapay zeka araçlarını kullanabilmesi için ebeveyn onayı şartını getiriyor. Yeni yasa, özellikle deepfake içeriklerin kötüye kullanımına karşı da sert cezalar öngörüyor Yapay zeka ile sahte içerik üretip bunu zarara yol açacak şekilde yayan kişiler, 1 ila 5 yıl arasında hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecek. Ayrıca dolandırıcılık, kimlik hırsızlığı, piyasa manipülasyonu ve kara para aklama gibi suçlarda yapay zekadan yararlanılması, cezaların üçte bir oranında artırılmasına neden olacak. İtalya'da çıkarılan bu yasanın benzerlerini önümüzdeki dönemde farklı ülkelerde de görebiliriz.

Ayrıca Bkz.Denizaltıların çağı kapanıyor mu; Yapay zeka, denizaltıları kolaylıkla tespit ediyor

ChatGPT'nin Çocuk ve Ergenlere Yönelik Bir Versiyonu Geliyor

Alibaba'dan OpenAI Deep Research'e Rakip Geldi

Alibaba'nın açıklamasına göre Tongyi, yalnızca 30 milyar parametreye sahip olmasına rağmen OpenAI’ın Deep Research aracına rakip olacak bir performans sergiliyor. Üstelik kullanılan Mixture of Experts (MoE) mimarisi sayesinde, her işlemde bu parametrelerin yalnızca 3 ila 3,3 milyarı aktif hâle geliyor. Bu da modele hem hız hem de verimlilik kazandırıyor.

OpenAI, Yazılım Odaklı Yeni Modeli GPT‑5-Codex’i Tanıttı

Google’dan Gizlilik Odaklı İlk Büyük Dil Modeli: VaultGemma

VaultGemma, Google’ın Gemma 2 temel modeli üzerine inşa edildi ve yaklaşık 1 milyar parametreye sahip. Modelin boyutu büyük olmasa da benzer boyuttaki gizlilik uygulanmamış modellerle karşılaştırıldığında performans açısından rekabetçi olduğu belirtiliyor. Araştırma ekibi, diferansiyel gizlilik uygulamasının daha küçük, özel amaçlı LLM’lerde daha verimli çalıştığını vurguluyor.

Microsoft 365’e Copilot Chat Desteği Geldi

Bu Hafta Tanıtılan Üretken Yapay Zeka Araçları:

Alibaba'nın yeni üretken yapay zekası Wan-Animate, referans olarak verdiğini bir videodaki kişilerin jest ve mimiklerinin birebir taklit ederek, aynı videoyu farklı karakter ve arka planlarla yeniden oluşturabiliyor:

Tamamen ücretsiz ve açık kaynak kodlu olarak yayınlanan Lucy Edit, sadece yazılı komutlar girerek hem yeni videolar üretmenize, hem de videolar üzerinde düzenlemeler yapmanıza olanak sağlıyor. Lucy Edit'i geliştiren DecArt, bu yeni aracı "nano banana'nın video versiyonu" olarak tanımlıyor.

Tencent, çok daha gerçekçi görseller üretebilen yeni modeli Flux-1-SRPO'yu tanıttı. Yeni bir yaklaşım kullanan SRPO versiyonu, orijinal Flux'a kıyasla çok daha gerçekçi ve kaliteli görseller üretebiliyor.

Metinleri analiz edip, doğru duygu ve tonlama ile seslendirebilen yapay zekalara bu hafta bir yenisi daha eklendi: VoxCPM

Yapay Zeka Dünyasından Kısa Kısa:

Çin, yerli teknoloji şirketlerinin Nvidia’nın bölgeye özel olarak geliştirdiği en yeni yapay zeka çiplerini satın almasını yasakladı.

Microsoft, dünyanın en güçlü yapay zeka veri merkezini kuracağını duyurdu. ABD'nin Wisconsin eyaletinde 315 dönümlük bir arazi üzerine kurulan tesis, içinde yüz binlerce Nvidia GB200 ile GB300 GPU barındıracak.

Tesla, yeni nesil AI çipleri için Intel ile ortaklık kurmayı planlıyor. Intel'in 18A üretim süreciyle ABD'de üretilecek çipler, Tesla'nın çip stratejisini değiştirebilir.

Microsoft’un yapay zeka destekli oyun asistanı Xbox Copilot, tüm Windows 11 kullanıcılarıan sunulmaya başladı. Copilot, Game Bar üzerinden rehberlik, sesli komut ve kişisel öneriler sunuyor.

Son dönemde yapay zeka alanında epey iddialı hâle gelen Alibaba, kurucusu Jack Ma'ya yeniden kavuştu. Son dönemde şirkette çok daha aktif bir rol üstlenmeyen başlayan Ma, yapay zeka alanındaki yatırımlara da öncülük ediyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, vatandaşlara sunulan hizmetlerde yapay zeka destekli teknolojileri devreye alacağını açıkladı. Yapay zeka destekli yeni uygulamalar ile mevcut hizmetlerin hızlanması ve geleceğe yönelik politikaların daha etkin planlanması sağlanacak.