
Financial Times'ın haberine göre Ukrayna, bu saldırıda kullandığı insansız hava araçlarını ve füzeleri yönlendirmek için "uçan modemler" adını verdiği yeni bir iletişim ağı kullandı. Havada konuşlandırılan dronlardan oluşan bu ağ, Ukraynalı operatörlerin yüzlerce kilometre uzaktan saldırı araçlarıyla bağlantısını korumasını sağladı.
Ukrayna'nın kullandığı "uçan modemler", temelde birbiriyle iletişim kurarak sinyalleri birbirine aktarabilen röle dronlarından oluşuyor. Normal şartlarda bir operatörün uzaktaki bir insansız hava aracını kontrol edebilmesi için araçla arasında kesintisiz bir iletişim bağlantısı bulunması gerekiyor. Ancak mesafe arttıkça, arazi koşulları ve elektronik harp sistemleri gibi etkenler nedeniyle bu bağlantıyı korumak giderek zorlaşıyor.
Ukrayna'nın geliştirdiği röle ağı ise bu sorunu aşmayı amaçlıyor. Sistemdeki dronlar, operatörlerle saldırı araçları arasında birer iletişim istasyonu gibi çalışarak aldıkları sinyalleri diğer araçlara aktarıyor. Böylece tek bir noktadan sağlanması zor olan uzun mesafeli bağlantı, havada konumlandırılmış birden fazla iletişim düğümü üzerinden sürdürülebiliyor. Bu sayede operatörler, saldırı dronları ve füzelerle yüzlerce kilometre uzaktan bağlantı kurabiliyor. Daha da önemlisi, bu bağlantı yalnızca önceden belirlenmiş bir rotayı izlemek için kullanılmıyor. Operatörler, saldırı araçlarından gelen görüntüleri gerçek zamanlı olarak takip edebiliyor ve gerektiğinde uçuş rotalarını değiştirebiliyor. Bu da özellikle hava savunma sistemlerinden kaçınmak ve hedefin hassas noktalarını vurmak açısından önemli bir avantaj sağlıyor. Financial Times'a konuşan Ukraynalı bir subay, tarihte ilk kez bu kadar geniş bir dron ağını füzelere video sinyali aktarmak için kullandıklarını söylüyor.
Ukrayna'nın son operasyonunda Starshield (Starlink'in Ukrayna için hazırlanmış özel versiyonu) kullanmaktan özellikle kaçındığı belirtiliyor. Financial Times'a konuşan Ukraynalı askerler, kendi geliştirdikleri iletişim ağının bu noktada devreye girdiğini ve saldırı araçlarıyla bağlantının son ana kadar korunabildiğini aktarıyor. Böylece Kiev yönetimi, hem SpaceX'in uygulayabileceği olası kısıtlamalardan bağımsız hareket edebileceği hem de uzun menzilli saldırılarda kullanabileceği alternatif bir iletişim altyapısı oluşturmuş oldu.
Ukrayna'nın bu hafta gerçekleştirdiği operasyon, yalnızca yeni iletişim teknolojisinin kullanılması açısından değil, kapsamı bakımından da dikkat çekiyor. Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Kırım Köprüsü'nü hedef alan saldırının birkaç hafta boyunca hazırlandığını ve toplam yedi aşamada gerçekleştirildiğini açıkladı. Operasyonun ilk aşamalarında Rusya'nın bölgedeki hava savunma sistemleri, radarları ve elektronik harp ekipmanları hedef alındı. Böylece köprüyü koruyan savunma altyapısının aşamalı olarak zayıflatıldı ve son saldırı için uygun bir koridor oluşturuldu.
Saldırıların ilk sonuçları 16 Kasım'da görülmeye başlandı. Ukrayna'ya ait insansız hava araçları köprünün karayolu bölümündeki kemere zarar verirken, 17 Kasım sabaha karşı düzenlenen saldırılar sonucunda yaklaşık 227 metre uzunluğundaki kemer ve bağlantılı karayolu bölümü çöktü. Zelenskiy'nin açıkladığına göre operasyonun son aşamasında farklı türde insansız hava araçları ve seyir füzeleri birlikte kullanıldı.
Karayolu bölümünü hedef almak için Palianytsia adlı füze-dronlar kullanılırken, demiryolu bölümüne yönelik saldırılarda Neptün seyir füzeleri, Ruta sistemleri ve FP-5 Flamingo füzeleri devreye sokuldu. Özellikle Flamingo füzeleriyle gerçekleştirilen saldırıda, uçuş boyunca iletişim bağlantısının korunması sayesinde hedefe yönelik hassas bir vuruş gerçekleştirildiği belirtiliyor. Ukrayna'nın açıkladığı bilgilere göre operasyonda Dovbush, Vendetta, Da Vinci, Sichen, MICH 2000, Ruta, Palianytsia, An-197, FP-1, FP-5 Flamingo ve R-360 Neptün olmak üzere toplam 11 farklı silah sistemi kullanıldı.
Ayrıca Bkz.Petrodoların yerini “çip-dolar” alabilir: Doların geleceği yapay zekâya bağlanıyor
Ukrayna'nın uçan modemleri, savaş alanında giderek daha önemli hâle gelen bir başka teknolojik dönüşüme de işaret ediyor. İnsansız hava araçlarının menzili ve kabiliyetleri geliştikçe, bu araçların uzaktan kontrol edilebilmesini sağlayan iletişim altyapısı da en az dronların kendisi kadar önemli hâle geliyor. Özellikle elektronik harp sistemlerinin yaygın olarak kullanıldığı Ukrayna savaşında, operatör ile insansız hava aracı arasındaki bağlantının korunması başlı başına bir askerî avantaj sağlıyor.
Üstelik havadan iletişim röleleri kullanma fikri yalnızca Ukrayna'ya özgü değil. Financial Times'ın haberine göre Rusya da benzer sistemler geliştirerek havada konuşlandırılan röle ağlarını genişletiyor. Ukraynalı analistler, Rusya'nın bu sistemlerde kullandığı ekipmanların önemli bir bölümünün Çin'den geldiğini belirtiyor. Yani iki ülke de artık yalnızca daha gelişmiş dronlar üretmeye değil, bu dronların çok daha uzak mesafelerden ve kesintisiz şekilde kontrol edilebilmesini sağlayacak iletişim ağlarına yatırım yapıyor.
Ukraynalı askerî analist Bogdan Miroşnikov da bu gelişmeye dikkat çekerek, ülkesinin yaklaşık bir buçuk yıl önce büyütmeye başlaması gereken bu teknolojiyi ancak şimdi geniş çaplı olarak kullanmaya başladığını söylüyor. Kırım Köprüsü saldırısı da bu açıdan önemli bir örnek oluşturuyor. Çünkü savaş alanında artık yalnızca kullanılan silahların menzili veya taşıdığı patlayıcı miktarı değil, bu silahların hedefe ulaşana kadar ne kadar etkili biçimde kontrol edilebildiği de belirleyici oluyor.