Yüksek TDS Değerine Sahip Şebeke Suyu Bulunan Şehirler İçin Su Arıtma Tavsiyeleri

Selamlar arkadaşlar, ben Kırıkkale'de yaşayan ve yaklaşık 10 yıldır su aritma cihazı kullanan matematik öğretmeni bir forumdaşınızım. Kendi şehrimden örnekleyerek yüksek Tds li şebeke suyunu arıttığınızda yaşayabileceğiniz sorunlardan bazılarını ve çözüm için yapılabilecekleri paylaşmayı hedefliyorum:

" Şebeke suyu 1000 tds, su arıtma sistemi boş tankı sıfırdan dolduruyor. Pompasız sistem kullaniyorsunuz, herşey harika, uygun fiyatlı membran %93 verimlilikte çalışıyor, musluktan alınan tds değeri 70. Artık suyunuz içilebilir.
Sisteminizdeki tank siz ortalama 1 litre su kullandıktan sonra tekrardan tanka su doldurmaya başlıyor(şebeke basıncınız düşük). Ancak o da ne, tanka ilk dolan su, çok yüksek tds ortalamasına sahip. Bu durum sistemdeki membranın Tds creep (tds sürüncemesi) adı verilen bir olgudan etkilenmesi yüzünden oluşuyor. İlk faktör membranda bekleyen temiz ve kirli suyun zamanla birbirine karışması. İkincisi de tank ve şebekedeki basınç nedeniyle membranda ilk aşamada yeterli basınçta ters osmoz gerçekleşmemesi.
Öyle ki, ilk bardak 350-400 ortalama Tds ile doluyor. Sonrasında yaklaşık 2-3 dakikada membranin üretebileceği en düşük seviyede sabitleniyor. Bu da 3 bardak suya denk geliyor. Zaten 5 bardak su dolmuştu tanka, bu su yaklaşık 200 tds ortalamaya sahip.
Bu yüzden tanka yeni gelen suyun tds si, her 1 litrelik yeni dolumda tanktaki suyun ortalamasını yükseltiyor. Bir süre sonra tanktan 150-160 tds arası tadı güzel olmayan yüksek tds li su içmeye başlıyorsunuz."

Şimdi bu durum Tds değeri 200 olan bir şehirde nerdeyse ihmal edilebilir. Örneğin membran yine %93 verimlilikte çalıştığında temiz su 14 ppm ile üretilir. Tds sürüncemesi daha kısa sürer ve tanktaki su 25-30 ppmlere yükselir. Bu da sizin herhangi bir tat farkı hissetmeden suyunuzu rahatlıkla kullanmanızı sağlar.

Ama benim şehrim gibi yüksek Tds li suya sahip şehirlerde sürüncemenin etkileri çok daha net hissedilir. Muhtemelen çok yoktur ama 1500 ppm değerine sahip bir şebeke suyunda 100 ppm ile üretim olurken tankta 300-350 ppm lik su birikebilir belli bir süre sonunda. Bu şebeke suyu nispeten düzgün bir şehirdeki şebeke suyunun başlangıç kirliliğine eşdeğerdir. Tüketirken tadını ve içeriğini sorgularsınız.

Şimdi gelelim Tds sürüncemesinin etkilerini azaltmak için neler yapabileceğimize:

1) Özellikle yüksek Tds li sular için üretilmiş kaliteli membranlar kullanmak. (Ön setin de kaliteli olması membran ömrünü uzatır.) Nispeten uygun fiyatlı standart membranlar %85-%95 arası verimliliğe sahipken, kaliteli (ve maalesef pahalı) membranlar %97-98 verimliliğe ulaşabilir. Bu sayede tanka ilk dolan başlangıç Tds değerini elimizden geldiği kadar düşürüp oyuna 1-0 önde başlayabiliriz. (Örneğin yaşadığım şehir için 70-100 arasi bir ppm ile değil 20-30 ppm ile üretim yapabiliriz. Bu sayede sürünceme yüzünden ortalamamız daha geç 150-160 ppm e ulaşır.)

royalgreen.com.tr

Royal Green RG-BW60-1812-125 Membran Filtre - Royal Green Su Arıtma Cihazı

https://royalgreen.com.tr/urun/royal-green-rg-bw60-1812-125-membran-filtre

www.latifoglusuaritma.com

Yeni Dupont TapTec Membran TT Plus HF (90-130Gpd)

https://www.latifoglusuaritma.com/yeni-dupont-taptec-membran-tt-plus-hf?search=Taptec

Ayrıca yüksek basınç elde ederek hem üretimi arttırmak hem de ilk üretimde Tds nin daha hızlı dengeye gelmesini sağlamak için sisteme bir pompa eklenebilir. Ben bendeki standart pompa istediğim kadar basınç üretemedigi için 8 bar verebilen bir pompa tercih ettim. Bu pompanın sisteme verdiği basınç 20 bara kadar yükseltilebiliyor ama denerken dikkatli olmakta fayda var. (Membran kabı ve bağlantı aparatlarının yüksek basınca dayanıklı ve kaliteli olması lazım-Swun Chyan, Cdc, Stormtec, John Guest vb.-) Pompayı membrandan hemen önce, ön filtrelerden sonra monte etmeyi de unutmayın.

https://ethicwater.com.tr/urun/lefoo-lfp1200w-p-200gpd-su-aritma-cihazi-pompasi

https://puretronwater.com/urun/swun-chyuan-1812-membran-kabi

2) 1.maddenin etkileri uzun vadede kaliteli membran ve ucuz membran için eşitlenir. Pompa takmak sürünceme süresini kısaltmasına rağmen, Tds sürüncemesinin etkileri yüksek Tds de çok bariz olduğu için bu önlemler tek başına yeterli olmaz. Tanktan aldığımız suyun tds sini belirli aralıklarla ölçerek, gerekli gördüğümüzde tankı tamamen boşaltıp yeniden doldurmamız gerekir. Bu sayede tekrardan kaliteli membranla 20-30 ppm de üretilen su tanka dolar. 1000 ppm için ilk 2-3 dakika musluğu açarak Tds sürüncemesini de en azından ilk dolum için engelleyebiliriz. Tds düştükçe sürünceme süresi de azalacaktir. Daha yüksek Tds lerde bu süre daha uzun olabilir. Pompa varsa bu süre biraz daha kısa olacaktır.

3) 2 numaralı tankı tamamen boşalt adımı kesin çözümdür ancak çok su kullanılan evlerde tanktaki suyun istemediğimiz Tds değer aralığına gelme süresi çok kısa olabilir. Tds değerini takip etmek can sıkıcı olabilir, hatta bir süre sonra bıkabiliriz.

İşte bu durumda otomasyonun faydalarından yararlanacağız. Bu adımdan sonraki adımlarda elektrikle çalışan pompalı bir arıtma sistemine ihtiyacımız olacak.

Tds sürüncemesinin bir sebebi membranda arıtma bittikten sonra bekleyen suyun membranın temiz ve kirli su bölümlerinde birbirine karışmasıdır. Membranda kalan bu kirli temiz karışık su arıtma başladığında tanka gönderilir. Sisteme ekleyeceğimiz bir zaman ayarlı otomatik ters yıkama valfi bu suyun tank yerine atığa gitmesini sağlayabilir. Aynı zamanda membrandaki tortuları da yüksek basınçla gelen su ile atığa gönderdiği için membran ömrünü uzatabilir. Çalışma sistemi şu şekildedir: Arıtma sistemindeki membranın su üretmesi için atık su hattına bir atık kısıcı takılıdır. Bu atık kısıcı olmasaydı, suyun tamamı membrandan geçmeden sistemden tahliye edilirdi. Örneğin dakikada 1 litre su akabilen bir şebeke basıncına sahipsiniz. 420 ml/dakika su geçiren bir de atık kisiciniz takılı atık hattında. Bu su membran kabına girdiğinde ilerdeki atık kısıcı suyun geçişini engellediği için membrandaki gözeneklerden geçmeye çalışır. Bu gözenekler küçük olduğu için yalnızca su ve çok az miktarda katı madde geçer. Kalan katı madde membranda birikir. Biriken bu tortu eğer atık kısıcı atık hattından çıkarılabilirse su tekrar dakikada 1 litre akacak şekilde hızlı ve basınçlı geleceği için membranin üzerinden yıkanır ve atık su hattıyla uzaklaştırılır.

Bu ters yıkama sistemini manuel olarak atık hattına 2 T bağlantı ve bir vana ile paralel bir yapı ile oluşturmak mümkündür. Atık kısıcı paralel hatlardan birine, vana diğerine monte edilir. Vana açıldığında su basincsiz kolay yolu tercih edeceği için atık kısıcıdan geçmez. Bu sürede membran yıkanmış olur. Vana kapandığında ise su hat kapalı olduğu mecburen atık kisicinin olduğu paralel hattan geçer ve membran üretim yapar.

Ancak bu şekilde bir manuel yıkama yapmış olsak bile düzenli ve sürekli kontrol etmemiz mümkün olmazdı. Bu yüzden bu işlemi bizim yerimize yapan otomatik ters yıkama solenoid valfleri mevcut. Bunlardan bir tane alıp atık hattına takarsak ve pompaya elektrik bağlantısını yaparsak sistem her çalıştığında belirli bir süre açılır ve atık kısıcının olduğu taraftan su geçmeyerek membran yıkanır.

www.ncssuaritma.com.tr

Auto Flush 24 volt RO otomatik ters yıkama vanası

https://www.ncssuaritma.com.tr/index.php?route=product/product&product_id=805

4) Benim gibi bir ton okuma ve araştırma yapıp, pompalı bir sistemin çalışma mantığını inceleyip elektrik ve hortum bağlantılarını tam ve düzgün yaparak bir önceki adımda yer alan membran yıkama sistemini kurmuş olsak bile Tds sürüncemesi konusunda yeterince iyi bir sonuç alamayabiliriz. Çünkü sadece membranda ilk biriken karışmış suyun tanka gitmesini engelleyebildik. Oto ters yıkama (Flush valve) devreden çıkıp atık kısıcı devreye girip membran su üretmeye başladığında üretimin yüksek tds ile başlamasını çözemedik. İşte tam bu esnada bu zaman ayarlı valfi temiz su üretim hattında kullanmak üzere su arıtma sektöründe isim yapmış abilerimizle istişare edip bir sistem modifikasyonu tasarladım. Bu yazıyı buraya kadar okuyabilecek sabrı gösterdi iseniz, yazının amaç ve sonuç kısmına ulaşmak üzeresiniz:

Temiz su hattında membrandan sonra 2 paralel hat oluşturarak bir hatta normalde olması gerektiği gibi çekvalf (check valve) ve yüksek basınç seklinde devam eden yapıyı tesis edip; diğer hatta az önce 3.adımda atık su hattında kullandığımız flush valfi monte ediyoruz ve elektrik bağlantılarını yapıyoruz. Artık sistem ilk çalıştığında bu flush valf kapalıyken açık hale geliyor, ilk üretilen su kolay yolu tercih edeceği için tankın olduğu hatta değil belirli bir süre boyunca bu valfin olduğu hatta yöneliyor. Bu hattı da atık suyun olduğu hatta yine t ya da y bağlantı kullanarak birleştiriyoruz ve artık çift atık hattımız var. Ta da, ilk üretilen tds sürüncemesi yüzünden yüksek tds ye sahip olarak üretilen suyu atığa atarak tanka dolmasını engelledik. Şemayı aşağıya bırakıyorum:

Ben elimde 18 saniyelik bir auto flush valf bulunduğu için sistemimi onunla kurdum. Çalışma zamanı kısa olduğu için sürüncemeden %100 kurtulamadım ama ilk üretilen su yüksek tds den düşüğe stabilleştigi için Tds artışını büyük oranda engelledim(tanktaki suyun ortalama Tds si zamanla eskiye nazaran epey yavaş artıyor)

Şimdi elektronikçilerde satılan devreler ve standart su arıtmada kullanılan selenoid valfler yardimiyla sistemi geliştirme aşamasındayım. Elektronikten anlayan arkadaşlar benden önce davranıp aşağıda linkini vereceğim ekipmanlara benzer parçalarla sistemi benden önce hazırlayabilirler.

robolinkmarket.com

Çok Fonksiyonlu Zaman Ayarlı Tekli Röle Kartı 6-30V/USB(5V) | Robolink

https://www.robolinkmarket.com/module-triggered-timing-prog-35238-mp

ethicwater

DNT 1/4 Quick 24 Volt Solenoid Vana - Ethicwater

https://ethicwater.com.tr/urun/dnt-1-4-quick-24-volt-solenoid-vana

Karta 60 saniye boyunca solenoidi aç (elektrik ver) komutu girilerek, 60 saniye boyunca üretilen tds si yüksek temiz su atılabilir. Daha kirli bölgelerde bu süre tds dengeye ulaşana kadar arttirilabilir. (Benim şehrimde pompasız bir cihaz için 120 sn uygun olur diye düşünüyorum, mesela İstanbul'da 30 sn fazlasıyla yeterli olacaktır-hatta direk 18 snlik hazır auto flush yeterli olur-)

Hatta kullanıcılar zaman ayarlı bu elektronik devreleri kullanarak hem membran ters yıkama, hem temiz suyu belirli bir süre atığa gönderme adımlarını sırasıyla gerçekleştirebilirler. Linkini yollayacağım modül ile solenoidi 20 saniye sonra aç, 80 saniye sonra kapat şeklinde ayarlama yapılarak hem membran ters yıkama hem ilk üretilen suyu tanka değil atığa gönderme adımları bir arada yapılabilir. Bu süre kirlilik oranına göre arttırılıp azaltılabilir.

https://www.robolinkmarket.com/coklu-zaman-ayarli-tekli-role-karti-24v?srsltid=AU7gw4XgBLCvjOH0bzfuJnV0BNHE6dtkoyysEPg-BZF66TEsG53DGqIX

Şimdiye kadar okuduğunuz için teşekkür ederim. Bu sistemin ilk halini 2 gündür sorunsuz kullanıyorum ve artık tanktaki ortalama Tds değerim eskisi kadar hızlı yükselmiyor. Sistemin amacına uygun çalıştığından emin olduktan sonra sizinle paylaştım. Detayları daha sonraki mesajlarda istişare ederiz. Bu sistemi oluşturmamda defalarca arayıp istişarelerde bulunduğum ve dolayısıyla yazıyı hazırlamamda da emeği geçen Galip hocama (RoyalGreen), Ahmet kardeşime (@ZevkiSefa) ve Yaşar beye (Ethicwater) teşekkür etmek istiyorum. Sabırları ve yardımları için minnettarım.

Ekleme: Bendeki sistemin deneme yaparken görünüşü

Aklımdaki sistemi tam olarak hayata geçirebilmiş değilim. Tam olarak yapmak istediğim sistem şeması şu şekilde:

Pompa devreye girdiğinde atıktaki solenoid 18 sn çalışıp membran yıkama yapıyor. Bu sayede yüksek Tds kaynaklı membranda biriken tortular yıkanıyor ve membranda uzun süre bekleyen yüksek Tds li su atılıyor; membran ömrü uzuyor.

Röleyi tetiklendikten sonra 18 sn gecikmeye ayarlayıp 60 sn sonra kapanması için ayarlıyoruz. Pompa çalıştıktan 18 sn sonra çoklu zaman ayarlı röle temiz sudaki solenoidi açıp 60 saniye boyunca üretilen suyu atığa gönderiyor. Tanktaki ters basınç nedeniyle o yöne gidemiyor temiz su. 60 saniye sonra solenoid kapanıyor, sistem standart işleyişine devam edip temiz su tanka dolmaya başlıyor.

Bir de benim sistemde üretilen su ile ilgili bilgileri paylaşayım:

Giriş Tds si: 1000 ppm (Ph 7.3)

Membran Çıkış Tds si: 14 ppm (Ph 5.8)

Musluk Çıkış Tds si: 24 ppm (Ph 9.2-Alkali filtre ile)

Membran verimliliği: %98.6

Üretim miktarı: 350 ml/dk (8 bar pompa basıncı)

Atık miktarı: 580 ml/dk (420 cc atık kısıcı)

Tank dolum süresi: 28 dakika (tank 8650 ml su alıyor)

Tanksız Atık oranı: 1.65/1

Tank tam dolum atık oranı: 1.90/1

Dupont taptec membran ile 4 bar şebeke basıncında dakikada üretim 180, atık 600 ml idi (3.30:1). Sistemi 5.5 bara yükseltebilen 50 gpd pompa ile 230 ml üretim, 580 ml atık var idi, tanksız atık oranı 2.5:1

Tesekkür ederim, sizin de emeğiniz çok Ahmet hocam. Selenoid açılıp su geçişi bittiğinde hat kapanıyor. Açıkken zaten su geçişi olduğu için, su kolay yolu seçeceğinden dolayı atıktan gelen suyun tersine gitmesi pek mümkün değil. Denediğimde de karışma olmadı. Ama yine de dediğiniz gibi minimal de olsa karışma ihtimaline karşı Y den hemen önce bir tane daha çekvalf koyalım, zararı olmaz.

Bu arada normal hatta normalde açık bir selenoid koyup temiz suyun atığındaki normalde kapalı selenoid ile birlikte çalışmasını sağlarsak, depo yokken de sistemin düzgün çalışmasını temin etmiş oluruz. Deponun vanasını kapatıp denediğimde ters basinc olmadığı için hem musluktan hem temiz su atığından su geldi 18 saniye. Depo vanası açıkken ters basınç nedeniyle musluk açık olsa bile o tarafa su geçmiyor.

Bugün yüksek basınç switch ayarı ile oynamadan denemelere devam ettim. (Dolu tanktan 1.8 litre su aldıktan sonra sistem başlıyor)

SİSTEM BİLGİLERİ

Pompa Lefoo 200 gpd ayarlanabilir

Atık kısıcı: Swun chyan 420 ml/dk, Shitong 300 ml/dk

Membran: Dupont Taptec

Ön Filtreler: Swun Chyan

Tank: Tankpac Pae 12 lt

Giriş Tds: 1050 ppm

420 ATIK KISICI ile:

7 Bar

Atık: 650 ml

Üretim: 295 ml

Atık Tds: 1350 ppm

Üretim Tds: 14 ppm

Tanksız Atık oranı: 2.2/1

8 Bar (Sistem Varsayılanı)

Atık: 680 ml

Üretim: 340 ml

Tanksız atık oranı: 2/1

1.8 litre için dolum süresi 6:27

Atık süresi 6:45 (18 sn temiz su atığı)

Ölçülen Atık miktarı 4800 ml + 100 ml (temiz su atığı)

Ölçülen oran: 2.72/1

Tank için dolum süresi 21:47

Ölçülen atık miktarı: 14950 ml

Tanka doldurulan su miktarı 6100 ml

Tam dolum atık oranı: 2.45/1

Membran çıkış tds: 13 ppm (%98.8 verimlilik)

Alkali çıkış tds: 24 ppm

Atık Tds: 1410

9 Bar

Atık: 740 ml

Üretim: 390 ml

Üretim Tds: 12 ppm

Atık Tds: 1510 ppm

Tanksız atık oranı: 1.9/1

10 Bar

Atık: 770 ml

Üretim 425 ml

Üretim Tds: 12 ppm

Atık Tds: 1540 ppm

Oran: 1.81/1

420 ml/dk atık kısıcı ile basıncı 10 bara çıkarsam da teorik olarak 1:1.8, pratikte ise yaklaşık 1:2.2 atık oranını geçemeyeceğimi anladıktan sonra 300 ml/dk lık atık kısıcı ile denemelerime devam ettim. 300 lük atık kısıcıyı taktıktan sonra 8 barda çalışan sistemim, pompa ayarıyla oynamadan 8.5 barda çalışmaya başladı.

300 ATIK KISICI ile:

7 Bar

Atık: 425 ml

Üretim: 285 ml

Üretim Tds: 16 ppm

Atık Tds: 1560 ppm

Tanksız atık oranı: 1.49/1

8.5 Bar (Yeni sistem varsayılanı)

Atık: 470 ml

Üretim: 350 ml

Tanksız atık oranı: 1.34/1

Tank tam dolum süresi: 20:40

Tanka giren su miktarı 6200 ml

Atık miktarı: 9900ml + 100 ml= 10000 ml

Tam dolum oranı: 1.61/1

Membran çıkış tds: 17 ppm

Atık Tds: 1650 ppm

Alkali çıkış tds: 26 ppm

10 Bar

Atık: 505 ml

Üretim: 420 ml

Üretim Tds: 16 ppm

Atık Tds:1660 ppm

Tanksız atık oranı: 1.20/1

Yaptığım denemeler neticesinde sistemi şimdilik 300 atık kısıcı, 8.5 bar sistem basıncı olacak şekilde bıraktım. 300 lük atık kısıcı ile membran yıkama yapmadığım taktirde sistem çok uzun ömürlü olmayacaktır; manuel membran yıkama ayarladım şimdilik. İkinci bir membran kabı ve Ltf Tlc membran edindim, bunları paralel bağlayıp atığı düşürmeye; üretime yükseltmeye çalışacağım. Yeni denemelerden sonra yine burada paylaşırım.

Bu arada belirteyim, 24 ppm olarak başladığım sistemim yaklaşık 1 hafta kullanımdan sonra 27 ppm olarak devam ediyordu. 18 sn üretimi atığa atma ve yüksek sistem basıncı ile TDS CREEP minimal düzeye indi. Bende sürünceme ile sorunum kalmadığı için atığı azaltmak için denemeler yapmaya başladım.

Yine belirteyim buradaki değerler 1050 ppm gibi epey yüksek bir giriş TDS si için. Yani oyuna dezavantajlı başlıyorum, membran yüksek Tds yüzünden üretimde zorlanıyor. Eğer mesela 200-300 ppm gibi bir giriş suyu Tds niz var ise; üretiminiz çok daha fazla, atığınız çok daha az olacaktır. Mesela 300 flow ile 8.5 barda 1.61:1 olarak aldığım tank değerini nerdeyse 1:1 olarak alacaksınız. Saygılar, iyi forumlar.

Bu dediğiniz çok mantıklı değil benim sistemde hocam. 18 sn yıkama yaparken tank kapalı olursa geri basınç yapmadığı için üretimin bir kısmını da musluktan veriyor. Temiz suyun tanka giden kısmına normalde açık bir selenoid koymak lazım bunu engellemek için ekstradan. Günlük kullanımda tank normalde hep açık olduğu için gereksiz geldi, gerek duymadım.

Senaryo tankın açık olması üzerine kurulu yani. Bir de belirli bir süre uretilen suyun çöpe atılması üzerine. Direkt akış sistemlerde de ilk bardaklar içilmez aynı mantıkla.

Ama 18 sn sonrasında belirli aralıklarla bardakları hangi tds ile verdiğine bakayım. Bu değerlere göre temiz su hattındaki selenoidin calışma süresini ayarlayacağım daha.

Direk akışa uygun değil Ahmet hocam bu membran ilk üretimini atma mantığı. Boş yere gereksiz çaba olur, zaten tank olmadigi için musluğu açarak atabiliyorsunuz ilk üretim suyunu. Benim gibi Tds si çok yüksek yerlerde direk akış mantıklı değil zaten. Her bir bardak su içmek istediğinde sürünceme suyunu 1-2 bardak atmak verimsiz olur.

Ama mantığınızı anladım, teşekkür ederim. Zaman ayarlı sistem kurarken kontrol etmem gereken bir parametre ne kadar su attıktan sonra Tds nin normale döndüğü. Müsait zamanda kontrol eder, buradan da paylaşırım.

Yüksek Tds de, tanka tek seferde mümkün olduğunca çok su alarak, sürünceme etkisini en aza indirecek bir sistem gerekiyor. Sizin de daha önce benimle paylaştığınız gibi, sürüncemenin daha kısa sürmesi için yüksek basınç, yani daha güçlü bir pompa ayrıca... Tanksız verimlilik daha da azalıyor, çok daha fazla su atığa gidiyor sürünceme suyunu da attığımızda.

Ekleme: Ahmet hocam testleri yaptım: Ilk iki bardak 330 ve 280 ortalama ile, üçüncü bardak 100 ortalama ile geldi. Tahminimce 60 saniye temiz suyu atığa atabilirsem sürünceme sıfıra inecek.

Şu anda sistem basıncı 140 psi (9,65 bar) 200 lük pompa ile max bu basıncı alabiliyorum.

Atık kısıcı 600 ml

Üretim 805 ml/dk

Atık su 885 ml/dk

Atık 1760 ppm

Üretim 25 ppm (alkali filtre musluk çıkışı)

Tanksız Oran: 1.1 / 1

Gerçek oranlarla ilgili çalışmayı daha sonra yapacağım.