Kanser tedavisinde yeni umut: 'Tümör yiyen' bakteriler

Kanada’daki Waterloo Üniversitesi öncülüğünde yürütülen yeni bir araştırma, genetiği değiştirilmiş bakterilerin kanser tedavisinde kullanılabileceğini gösteriyor. Bu yaklaşımın temelinde, tümörlerin biyolojik yapısına dair önemli bir detay yatıyor. Katı tümörlerin iç bölgeleri genellikle oksijensiz (hipoksik) ortamlardan oluşuyor. Bu durum, hem bağışıklık sisteminin bu bölgelere ulaşmasını zorlaştırıyor hem de birçok ilacın etkisini sınırlıyor. Ancak bazı bakteri türleri tam da bu oksijensiz ortamlarda yaşamaya ve çoğalmaya adapte olmuş durumda.

Genetik Olarak Yeniden Programlanmış Bakteriler, Kanseri Hücreleriyle İçeriden Savaşıyor

Araştırma ekibi de bu özelliği avantaja çevirerek, söz konusu bakterileri genetik olarak yeniden programlıyor. Amaç, bu bakterilerin tümörün içine yerleşip doğrudan kanser hücrelerini parçalayarak büyümeyi durdurması. Yani klasik tedavilerin aksine, dışarıdan saldıran bir yöntem yerine, tümörün içine sızan ve onu içeriden yok eden biyolojik bir mekanizma geliştiriliyor.

Bu bakteriler yalnızca tümör dokusunda aktif olacak şekilde tasarlanıyor. Böylece sağlıklı dokulara zarar verme riski en aza indirilmeye çalışılıyor. Araştırmacılar ayrıca bakterilerin kontrolsüz şekilde yayılmasını önlemek için “güvenlik anahtarları” olarak tanımlanabilecek genetik mekanizmalar üzerinde de çalışıyor. Bu sayede bakterilerin yalnızca belirli koşullar altında aktif kalması ve görevini tamamladıktan sonra etkisiz hâle gelmesi hedefleniyor.

Ayrıca Bkz.20 yıllık klonlama deneyi duvara tosladı: Genetik bozulma kaçınılmaz

İlk Deneylerde Elde Edilen Sonuçlar Umut Verici

Yapılan ilk deneyler, bu yaklaşımın özellikle ulaşılması zor ve tedaviye dirençli tümörlerde umut vadettiğini gösteriyor. Bakteriler, damar yapısı zayıf olan tümör çekirdeğine kadar ilerleyip, burada çoğalarak etkisini artırabiliyor. Üstelik bu süreçte yalnızca kanser hücrelerini parçalamakla kalmayıp, bağışıklık sistemini de harekete geçirecek sinyaller üretebilecek şekilde programlanmaları da mümkün.

Elbette bu teknoloji henüz erken aşamada ve insanlar üzerinde yaygın kullanıma geçmesi için daha birçok testten geçmesi gerekiyor. Özellikle güvenlik, kontrol edilebilirlik ve uzun vadeli etkiler gibi konuların netleşmesi büyük önem taşıyor. Ancak bu çalışma, kanser tedavisinde tamamen yeni bir paradigma değişiminin kapısını aralayabilir.

Bilim insanlarının “tümör yiyen bakteriler” olarak tanımladığı bu yaklaşım, eğer beklenen sonuçları verirse, gelecekte kanseri tedavi etme biçimimizi kökten değiştirebilir.