galaksideki yıldızların yörünge hızları hakkında

quote:

Orijinalden alıntı: ferdinnand

Keppler'in alanlar yasası, bugünkü alan teorisi (karışıklık olmasın, kütleçekim alan vektörü buradaki) bilgimizle artık sadece pratik hesap kolaylığı sağlayan bir araç. Bugünkü bilgimizle, kütleçekim alan vektörü oluşturan her bir parçacığın birbiri üzerindeki ivmeyi ve dönme hareketi gösteren her parçacığın da sahip olduğu merkezcil ivmeyi net olarak formülize edebiliyoruz. Bu sonuçlar da Keppler alanları yasasıyla aynen örtüşmektedir zira o yasa zaten kütleçekiminin keşfedilmesine önayak olan deneysel bir yasaydı. Bu sebeple dediğiniz şekilde çizgisel hız ile mesafe arasında üçüncü mertebeden (hacimsel) bir ilişki değil, ikinci mertebeden (alansal) bir ilişki vardır. Yine alan teorisine göre (aynen elektriksel bir yükün oluşturduğu elektrik alan şiddetinin uzaklık ile değişimi gibi) belirli bir kütleye sahip bir parçacığın yarattığı kütleçekim alanı, uzayda her yöne homojen olarak ve eşpotansiyel kapalı alanlar oluşturacak şekilde yayılır. Bu yüzden kütleçekim ivmesinin değeri, bu eşpotansiyel alanları (pi*r²) işaret edecek bir şekilde kaynağın merkezine olan uzaklığın karesi ile orantılıdır. Lagranj mekaniğinde de zaten aradaki ilişkinin yarıçap karesi ile olduğunu görebiliriz (Newton'ın evrensel kütleçekim yasası). Burada belki de gözünüzden kaçmış olabilecek nokta, dairesel (aslen elips) hareket yapan cismin izdüşüm alanının her noktasında bu alanın normal vektörü yönünün sabit olması gerekmediğidir. Yani yuvarlak bir masa yüzeyi gibi her iki eksende birden düz (bir başka deyişle yüzeyin teğet vektörleri her zaman birbirine dik) bir yüzey olması gerekmiyor taranan yüzeyin. Bükülmüş bir yüzey dahi olsa Keppler yasasına uyacaktır sonuç.

quote:

Orijinalden alıntı: ferdinnand

Uzay-zaman dokusunun "esnemesi" üzerinden düşündüğünüzü zannediyorum. Cisimlerin kütleleri ile doğru orantılı olarak uzay-zamanı "bükme" ve "esnetme" kavramları, kütleçekim alanının etkisini insanlara daha kolay açıklayabilmek adına ortaya çıkmış bir araçtır aslen (ki sadece çekim kuvveti oluşturmakla kalmayıp, zaman eksenini de "büktüğü" için çok yerinde bir benzetmedir). Zira bizler kütleçekim vektörünün her zaman yere doğru dik olduğu bir dünya yüzeyinde yaşıyoruz. Gezegenler arası etkileşimdeki gibi alan vektörünün tek bir yönde değil, tüm katı açı yönlerinde olduğu bir sistemi anlamak için en çok karşımıza çıkan "gerilmiş çarşaf" benzetmesi üzerinden gidilir sıkça. Fiziksel olarak ortada esneyen birşey yoktur, sadece kütleçekimin şiddetli olduğu noktalarda bunun etkisini (zaman çizgisine olan etkisini de) gösterebilmek adına ağırlıktan çöken bir çarşaf yüzeyi ile benzetim ilişkisi kurulur. Sonuç olarak, şimdilik bu bükülmeyi 4. boyut gibi kavramlarla pek karıştırmamak iyi olur. Lakin belli de olmaz, önümüzdeki yüzyıllarda kuantum mekaniği biraz açıklığa kavuşturulursa ilave boyutların varlığı gerçekten de kanıtlanabilir tabi.

quote:

Orijinalden alıntı: ferdinnand

Uzay-zaman dokusunun "esnemesi" üzerinden düşündüğünüzü zannediyorum. Cisimlerin kütleleri ile doğru orantılı olarak uzay-zamanı "bükme" ve "esnetme" kavramları, kütleçekim alanının etkisini insanlara daha kolay açıklayabilmek adına ortaya çıkmış bir araçtır aslen (ki sadece çekim kuvveti oluşturmakla kalmayıp, zaman eksenini de "büktüğü" için çok yerinde bir benzetmedir). Zira bizler kütleçekim vektörünün her zaman yere doğru dik olduğu bir dünya yüzeyinde yaşıyoruz. Gezegenler arası etkileşimdeki gibi alan vektörünün tek bir yönde değil, tüm katı açı yönlerinde olduğu bir sistemi anlamak için en çok karşımıza çıkan "gerilmiş çarşaf" benzetmesi üzerinden gidilir sıkça. Fiziksel olarak ortada esneyen birşey yoktur, sadece kütleçekimin şiddetli olduğu noktalarda bunun etkisini (zaman çizgisine olan etkisini de) gösterebilmek adına ağırlıktan çöken bir çarşaf yüzeyi ile benzetim ilişkisi kurulur. Sonuç olarak, şimdilik bu bükülmeyi 4. boyut gibi kavramlarla pek karıştırmamak iyi olur. Lakin belli de olmaz, önümüzdeki yüzyıllarda kuantum mekaniği biraz açıklığa kavuşturulursa ilave boyutların varlığı gerçekten de kanıtlanabilir tabi.

quote:

Orijinalden alıntı: ferdinnand

Ne münasebet tabi ki atabilirsiniz, kuantum teorisi değil mi... atış serbest, gayet tabi en doğal hakkınız . Fiziksel boyutları çoğullamak yerine çoğul zaman eksenleri ve dokuları fikri bana mantıklı geldi açıkçası, ama teorisyenler ne der bilemem. Bu arada evet gözden kaçırdığım, zaman ekseninde atlayan enerjili parçacıkların zaman dokusunu bükmenin yanında kütleçekim alanını da bükecekleri. Doğrudur fakat makro ölçeğe çıktığımızda bunun etkisi gözle görülür derecede olacak mı? Bu arada sicime girdik madem kritik soruyla bitirmeden olmaz; 9 boyut mu 10 boyut mu (ya da belki de, yoksa 11 mi ) ?

quote:

Orijinalden alıntı: ferdinnand

Zamanın dördüncü boyut olarak ele alınmasından bahsetmiyorum. Bahsettiğinizi sandığım dördüncü bir boyut zaman değildi, teorik bir dördüncü uzaysal boyut. Bu noktada Kraven'in dediği gibi sicim teorisine girmek gerekiyor, haliyle istediğimiz teoriyi ortaya atmakta özgürüz bugünkü bilgilerimizle

quote:

Orijinalden alıntı: speedy_

quote: Orijinalden alıntı: ferdinnand Zamanın dördüncü boyut olarak ele alınmasından bahsetmiyorum. Bahsettiğinizi sandığım dördüncü bir boyut zaman değildi, teorik bir dördüncü uzaysal boyut. Bu noktada Kraven'in dediği gibi sicim teorisine girmek gerekiyor, haliyle istediğimiz teoriyi ortaya atmakta özgürüz bugünkü bilgilerimizle

ben einstein ın bahsettiği zaman boyutunun bu olduğunu düşünüyorum zira zamanın esnemesi dediğimizde bu boyuttaki hareketinden bahsediliyor bence.

quote:

Orijinalden alıntı: ferdinnand

@Kraven;
Bilmez miyim o aşık atışmalarını . Yıllar önce akademiye ilk ayak bastığım mekan olan fen-edebiyattan arkama bakmadan koşarak uzaklaşma sebeplerimdendir. "Akıllanıp" teorisyene başvurmakla iyi etmişsiniz lakin yeterince "akıllı" bir teorisyene rastlama olasılığını düşünmeden edemem. Bu arada son gelinen nokta güzelmiş, ütopik hayallerim arasına eklenebilecek şahane birşey olurdu herhalde bir teorisyenden "deney tüpü" yemek