Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus)

 Çarpık ayak problemi anne karnında teşhis edilir mi?

Çarpık ayak (Pes Ekinovarus) problemi, genellikle anne karnında ultrason ile teşhis edilebilir. Ultrason taramaları sırasında, bebeğin ayaklarının pozisyonu incelenir ve bu durum gözlemlenebilir. Ancak, kesin teşhis genellikle doğumdan sonra fiziksel muayene ile yapılır.

Çarpık ayak (pes ekinovarus) problemi anne karnında, genellikle gebeliğin 16. ve 21. haftaları arasında yapılan ayrıntılı ultrasonografi incelemeleri sırasında teşhis edilebilir.

İleri düzey detaylı ultrason incelemeleri ile 16. haftadan itibaren bebeğin ayak yapısı ve gelişimi net bir şekilde değerlendirilebilir

Ultrason ile şekil bozukluğu fark edilse de, deformitenin sertliği veya esnekliği bebek doğup fiziksel muayene yapılana kadar tam olarak belirlenemez.

Çarpık ayak sorununa erken dönemde müdahale edildiğinde fonksiyonel olarak normale çok yakın ayaklar elde edilebiliyor. Geç kalındığında ise alçıyla düzeltme daha uzun ve zahmetli oluyor, bazı bebeklerde ilave ameliyatlar gerekebiliyor. Tedavi edilmediği takdirde kemiklerde şekil bozukluğu gelişebiliyor, ameliyatlar daha zorlaşabiliyor.

Doğuştan çarpık ayaklı bir çocuk tedavi sonrası tekrar ayaklarda çarpıklık oluşabilir mi? Tedavi tamamen ömür boyu geçerli olur mu?

Çarpık ayak tedavisi doğumdan hemen sonra başlanmalıdır. Ponseti yöntemi bu tedavide doktorlar tarafından uygulanır ve bebeğin ayağı her hafta alçıya alınır. Ayak parmaklarından başlayarak diz üstüne kadar olan bölüm alçıya alınır ve oluşan deformenin giderilmesi amaçlanır. Her hafta alçının pozisyonu değiştirilir ve ayak duruşunda aşamalı olarak düzelme sağlanır.

Bu süre yaklaşık 2 ay sürse de hastalığın şiddetine bağlı olarak alçı süresi değişkenlik gösterebilir. Son müdahalede ise topuk yüksekliği üzerinde çalışılır. Tedavi bittikten sonra bebek 2 yaşına kadar ponseti cihazı taşımalıdır ve doktorun uygun gördüğü zamana kadar düzenli olarak kontrollerine gitmelidir. Erken teşhis yapıldığı takdirde bebeklerde iyileşme olasılığı oldukça yüksektir. 

Yetişkinlerde çarpık ayak tedavisi ise genellikle Tomofix yöntemi ile veya çarpık ayak ameliyatı ile yapılır. Bebeklik dönemine göre nispeten daha zor olan yetişkinlik dönemi tedavisinde uzman doktorun önerileri doğrultusunda tedavi süreci başlatılır.

Tedavi sonrasında doktor kontrollerini aksatmamak oldukça önemlidir. Eğer tedavi sonrası riskli bir durum söz konusu olursa doktor, kontroller esnasında bunu fark eder ve geç kalmadan müdahale edebilir. Ayrıca tedavi sonrasında bebeğin kullanması gereken cihaz doktor söyleyene kadar çıkartılmamalıdır. Hastalığın tekrarlama riskine karşın bir süre özel ekipmanlar kullanılması gerekebilir.

Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus) tedavisi ne kadar sürer?

Bebeklerde görülen pes ekinovarus hastalığının tedavisi hastalığın şiddetine ve erken teşhise göre farklı sürelerde yapılabilir. Genellikle 3 ay civarında süren bir tedavi ve tedavi sonrası bakımlar sonucunda hastalığın tedavi edilebildiğini söylemek mümkündür. 3-4 yaşına gelindiğinde hastalığın düzelmesi doğru tedavi ve bakımla mümkün hale gelir.

Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus) Tanısı Nasıl Konulur?

Çarpık ayak tanısını koymak için gebelikte ultrason yaptırmak yeterli olabileceği gibi bazı durumlarda doğumdan hemen sonra da fark edilebilir. Çarpık ayak sendromuna sahip bir bebeğin ayakları tipik bir görüntüye sahiptir. Pediatrik ortopedistler tarafından gerçekleştirilen muayene sonrasında hastalığın net tanısı konulur ve hastalığın derecesi ölçülür. 

Pes ekinovarus hastalığına benzer belirtiler ortaya koyan farklı anormalikler de bulunur. Bu yüzden hastalığın doğru teşhisi için uzman bir doktor muayenesi şarttır. Doğum sırasında travma veya rahim içi sıkışma sonrası da ayaklarda bükülmeler görülebilir. Travma ya da sıkışma nedeniyle oluşan bükülmelerin tedavisi doktor tarafından kısa sürede yapılabilirken pes ekinovarus için böyle böyle kısa süren bir tedaviden söz edilemez.

Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus) Belirtileri Nelerdir?

Çarpık ayak hastalığı belirtileri, ayakların içe dönük olması, ayak bileğinin aşağı doğru bir görüntüye sahip olmasıdır. Anne karnında oluşan çarpık ayak hastalığı doğumdan hemen sonra belli olur. Zorluklar, bebek ayağa kalktığı zaman kendini gösterir. Çarpık ayak belirtileri şöyle sıralanır:

• Çarpık ayak oluşan bacağın diğerine oranla daha kısa olması
• Ayak tabanında oluşan kırışık görüntü
• Baldırda yer alan kasların zayıf olması
• Ayak bileklerinde oluşan sertlik ve hareket kısıtlığı
• Ayağın iç bölümünde çukur meydana gelmesi

Pes ekinovarus rahatsızlığını anne karnında da tespit etmek mümkündür. Hamileliğin 18.-21. haftaları arasında yapılan ultrason ile bebeğin ayak gelişimini incelemek ve sonrasında bir kanıya varmak hastalığın teşhisi için önemlidir. Doğuştan gelen bu hastalık yanında farklı anomaliklere de neden olabilir. Kalça çıkığı ve spina bifida diğer anomaliklerden bazılarıdır.

Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus) Neden Olur?

Çarpık ayak, hamilelik döneminde anne karnındaki bebek, kemik ve damarlardaki anormal gelişimden kaynaklı olarak ortaya çıkar. Normal bir hamilelik sürecinde fetüsün bacakları ve ayakları 4.aydan itibaren gelişmeye başlar. 20.aydan itibaren sonra ise genellikle ayaklar ideal pozisyonuna kavuşarak dışa dönmeye başlar ve 28. haftada doğal halini alır. Doğuştan çarpık ayak hastalığına sahip bir fetüste ise ayakların doğal halinden söz etmek mümkün değildir. Bu rahatsızlıkta ayakların birinin ya da ikisinin birden içe dönük olduğu saptanır.

Çarpık ayak hastalığı için net bir sebep henüz söylenemez. Yapılan araştırmalar bu hastalığın kalıtımsal olabileceği yönünde ilerler. Yapılan araştırmalar doğrultusunda bu hastalığa dair özelliklerin bir kısmı şunlardır:

• Tek yumurta ikizleri üzerinde yapılan araştırmalarda üçte bir oranında her iki bebekte de çarpık ayak görülmüştür.
• Çarpık ayak hastalığı erkeklerde kadınlara oranlara 2 kattan fazla görülür.
• Trizomi 18 gibi kromozoma bağlı bozukluklar pes ekinovarus için risk teşkil eder.
• Amniyon sıvısının az olması, gebelikte bebeğe bulaşabilen Zika virüsü ve gebelik esnasında annenin sigara ya da alkol kullanması hastalığın görülme riskini artırır.

Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus) Çeşitleri Nelerdir?

Hastalığın sınıflandırılması ayakta görülen bükülmenin şiddetine göre yapılır. En sık görülen pes ekinovarus çeşidi ayak parmaklarının ayak tabanına, ayağın ise aşağı ve içe kıvrıldığı durumdur. Bu şekilde doğan bebeklerin çoğunda farklı bir anomali görülmezken hastalıktan etkilenen yalnızca ayaklar olur. 

En sık görülen formunun yanı sıra ayak bileğinin bacağın ön yüzüne yaklaştığı durumlar da görülebilir. Ayak yapısında ve bileklerde görülen kalıcı anomaliklerin birçoğu pes ekinovarus ile ilişkilendirilebilir. Doğru teşhis için uzman bir doktorun kontrol etmesi ise son derece önemlidir. Zira bu hastalığın şiddeti;

• Pes ekinovarus hastalığına eşlik eden başka bir anomalik olup olmamasına,
• Bükülmenin sertliğine,
• Her iki ayakta da görülüp görülmemesine bağlı olarak değişkenlik gösterir ve buna uzman doktor yaptığı tetkikler sonucu karar verebilir.

Çarpık ayak, tek ayakta ya da her iki ayakta şekil ve fonksiyon bozuklukları görülen doğumsal bir hastalıktır. Ayaklar olması gereken pozisyondan daha farklı olur ve bilekten itibaren içe ya da aşağı doğru döner. Böylelikle ayak tabanındaki kavis de artmış olur. Ayağın dönme şiddeti ise değişkenlik gösterir. Bazı durumlarda bozukluğun şiddeti çok büyüktür ve ayak sanki baş aşağı durur gibi olabilir. Topuk ve parmaklar öne doğru kıvrılabilir. Çarpık ayak sendromu bir tür kas-iskelet deformitesi olarak kabul edilir.

Çarpık ayak sorunu, yenidoğan bebeklerde karşılaşılan bir durumdur. Yaklaşık 1000 doğumda birinde görülür ve çarpık ayaklı ikinci bir bebek dünyaya getirme olasılığı ise 30’da birdir. Çarpık ayağın sebebi tam olarak bilinmemektedir. Ancak genetik bir hastalık olduğu düşünülmekte ve ailenin yapmış olduğu veya yapmamış olduğu her hangi bir şey bu duruma sebep olmamaktadır. Bu nedenle çocuklarının çarpık ayaklı olmasında ebeveynin kendini suçlu hissetmesi için hiçbir neden yoktur. İyi tedavi edilen bir çarpık ayak, özürlülüğe yol açmaz ve tedavi edilmiş çarpık ayaklı bireyler tamamen normal, aktif bir hayat yaşayabilir.

Doğumdan sonra bebeklerde karşılaşılan çarpık ayak sorunu erken teşhisle ameliyat gerektirmeden tedavi edilebiliyor. Bebek daha doğmadan bile teşhis edilen çarpık ayak, iyi tedavi edildiğinde sorun olmaktan çıkıyor.

Pes ekinovarus rahatsızlığını anne karnında da tespit etmek mümkündür. Hamileliğin 18.-21. haftaları arasında yapılan ultrason ile bebeğin ayak gelişimini incelemek ve sonrasında bir kanıya varmak hastalığın teşhisi için önemlidir. Doğuştan gelen bu hastalık yanında farklı anomaliklere de neden olabilir. Kalça çıkığı ve spina bifida diğer anomaliklerden bazılarıdır.