Bir akıl tutulması: İnce yanaklı lastik.

Not: Konunun hepsini okumak istemiyorsanız son paragrafa bakabilirsiniz.

2000’lerden itibaren modifiyenin yaygınlaşması ile araçlarda jant ebatları büyümeye başladı. 2000 öncesinde süper spor araçlarda bile lastik yanak kalınlıkları oldukça fazlaydı.

Özellikle ülkemizde modifiyelerin gerek imkânsızlık gerek şuursuzluktan büyük bölümünün saçma sapan bir şekilde yapıldığı malum. Neredeyse yola değen jantlar, yay kesmeler, yarardan çok zarar veren arka kanat, motora yapılan saçma sapan müdahaleler ve daha birçok deli saçması şey. Modifiyecilerin çoğunun gerekli hesapları yapmadan saçma sapan şeyler yaptığını zaten biliyoruz. Ancak beni asıl rahatsız eden üreticilerin de tüketici taleplerine cevap vermek için bu saçmalıklara ortak oluyor olması. Herhangi bir performans iddiası olmayan B SUV araçlarda bile ince yanaklı lastikleri fabrika çıkışı görülebiliyor. Peki bu gerçekten gerekli mi veya bir faydası var mı bir inceleyim.

Öncelikle avantaj olarak gösterilen şeyler gerçekten var mı onu değerlendirelim.

İnce yanaklı lastiklerin yol tutuşu artırdığı iddia edilir. Bunun sebebi olarak da manevra sırasında lastiğin daha az eziliyor olması gösterilir. Bu bir noktaya kadar haksız değil. Ancak geyik testi gibi aracın bir tekerleğine aşırı yüklenen bir manevra yapmadığınız sürece yol tutuşunda bir fark oluşmaz. Hatta bozuk yollarda daha kötü bile olabilir. Bazı zorlayıcı manevralarda ince lastiklerin daha az ezildiği doğru ancak süspansiyondaki sıkışma ve arabanın gövdesindeki burulma genelde çok daha fazla olur. Dört tekerleğin yere bastığı bir durumlarda ise aradaki fark yok denecek kadar azdır. Zaten bu sebeple motor sporlarında da gerçekten gerekli olduğu istisnalar hariç çok rastlamıyoruz. F1 de bile son değişiklikten sonra lastik incelmesine rağmen önemli miktarda yanak kalınlığı hala mevcut.

Rally, Nascar, Daytona ve Indy'de de durum farklı değil. Belki le mans da görülebilir. Ama onun da sebebi farklı. Dolayısıyla ince yanaklı lastiklerin yol tutuşu artırma ve performans avantajı büyük ölçüde palavra. Daha hisli ve tepkili bir direksiyon için ise 21 inçne kadar çıkmaya gerek yok. Daha makul boyutlar da yeterli tepkiselliği verecektir. Zaten direksiyon mili de elektrikli olmaya başladı. Onun da zamanla pek anlamı kalmayacak.

İnce yanaklı lastiklerin en önemli, olmazsa olmaz avantajı ise çok büyük fren diski kullanmaya imkân vermesidir. Bu yüzden spor arabalarda ve bazı motor sporlarında daha uzun süreli bir dayanıklılık için büyük bir fren diski ile geniş jant kullanılır. Le mans da kullanılmasının asıl sebebi de bu. Bu bir tercih değil zorunluluktur. Yolu hissetme bu araçlarda daha önemlidir. Diğer dezavantajlar da bu araçları pek ilgilendirmez. Maliyet ikinci plandadır veya önemsizdir. Ağırlık artışını daha hafif alaşımlar ve hatta carbon fiber parçalar kullanarak telafi etmeye çalışırlar. Bozuk yollara girmezler. Dev gibi fren diskleri kullanırlar. Ama en önemlisi bunlarda bile jantın neredeyse yola değdiği en incesinden saçma sapan bir lastik olmaz. Aşağıdaki örneklerde gördüğünüz üzere (GT-R için 40mm) önemli sayılacak ve büyükçe bir lastik markası yazacak kadar bir lastik kalınlığı hala mevcut ve içinde görüldüğü gibi dev gibi fren diski var. Gtr gibi bir araçta kullanılan 40mm yanak apaçilere fazla geliyor gidip 30-35 takıyor.

Aracın görünüşünü iyileştirmesi konusu da kişiye göre değişmekle beraber bir noktaya kadar hak verilebilir. Ancak abartıldığı zaman bana bilinçsiz yapılan bir modifiyeyi çağrıştırdığı için antipatik ve gülünç geliyor.  

Şimdi biraz da dezavantajlarına bakalım.

Geniş jantlarda bir metal kütlesi hava dolu lastiğin yerini aldığı için ağırlık haliyle artıyor bu dönen bir ağırlık olduğundan jiroskobik etkiden dolayı olduğundan daha fazla hissedilir. Ayrıca düz yüzeyli bir lastik yanağı yerini girintili çıkıntılı bir jant aldığı için hava sürünmesi de artar. Bu saydıklarım etkisi çok fazla olmasa da önemsiz de diyemeyiz. Mesela Tesla model S de 19 dan 21 inç janta geçmek menzili 50 km (%10) kadar düşürüyor. Benzinli araçlar için veri aramadım ama çok da farklı olmayacaktır.

Bir başka ve sürekli hissedilen eksi yönü konfor. Bunda herkes hemfikir zaten. İçi hava dolu bir şey yerini daha fazla metal aldığı için sarsıntı daha fazla oluşuyor. Bu konforsuzluk sadece içerdekileri değil aracı da etkiler. Süspansiyonlara getirdiği yük arttığı için aşınma daha fazla olur. Zamanla trim sesleri artar.

Bozuk yollarda ince yanaklı bir lastikle gireceğiniz bir çukurda janta hasar verme ihtimaliniz yüksek. Bu yüzden Türkiye’deki geniş jantlı araçların birçoğunun jantlarında irili ufaklı hasar var. 

Bir diğer önemli dezavantajı da büyük jantların hem ilk satın alma hem de sonrasında getirdiği maliyetleri artırması. Hem geniş jantların kendisi hem de buna uygun lastikler daha pahalıdır. Hem de bu lastikler daha çabuk eskir. 

Sonuç olarak ince yanaklı lastikler standart bir binek araç için bir avantajı olmayan ve birçok dezavantajı olan saçma sapan bir uygulamadır. Aklınızda aracınıza 19 inç den büyük bir jant takma düşüncesi varsa durup ben ne yapıyorum diye tekrar bir düşünsün derim. 

Durumu özetlersek: İnce yanaklı lastikler

Daha yüksek yakıt tüketimi 

Daha yüksek lastik maliyeti 

Daha yüksek ilk satın alma maliyeti 

Daha fazla süspansiyon aşınması 

Daha fazla jant hasarı

Daha az konfor

Olarak size döner. Buna karşılık da hiçbir şey vermez.

hocam hiç ortalama üzeri beygirli bir aracı 60-65 yanakla kullandınızmı :)

Konunun çoğuna katılıyorum ama gayet ince yanaklı olmakla birlikte çok tok sürüş sunan araçlar da var artık.. G serisi Bmw'lerin falan 19-20 jant olduğunu söylemezsen kimse anlamaz.

Görsel olarak mükemmel gözükse de , 55 yanaktan incesi Türkiye yol kalitesine uygun değil (bence) .

Aynı aracın standart ve ince yanaklı lastik konfor seviyeleri arasından gerçekten çok fark oluyor. Hele Run flat bir lastik ise lezzetinden yenmiyor.

Dediğim gibi görsel olarak daha kekremsi olsa da ben tercihimi konfordan yana kullanıyorum. Buna ilave, lastik değişimlerinde daha düşük maliyete ve hafiflik sebebi ile daha ekonomik sürüş verilerine sahip oluyorum.

( kabaca 17 ve 18 inch jantlar arasında 1 Kg , 19 jant ile 2.5 kilo ağırlık farkı oluyor bu da yine kabaca sürüş sırasında 1.6 katı kadar ek ağırlık yani 4 tekerde ek 16 kiloluk ağırlık artışı getiriyor )

Sonuç :

görsellik ve daha uç limitlerde viraj kabiliyeti bu parametrelerden önemli diyenler daha büyük jant ve dolayısı ile ince yanaklı kullanıyorlar. Artistik jantlardan illallah demiş birisi olarak 55 yanak benim için limit .

megane 4 joy satın almıştım üzerinde 18 icon jant satın vardı, böbrek taşı düşürmek için birebir, özellikle istanbulda, özellikle istanbulun her mahallesinde kullanıyorsanız..

16" jant kapaklı bir megane daha kullanmıştım, viraja limitlerde girmiyorsanız yol tutuş farkı hissedilmez ama konforu en kör en sağır en hissiz insan da hisseder

Otomobili jantlar gibi lastikler de 'gösterebilir'. Tamamen temel tasarım konusu. İşlevsel olan güzel görünür. Özellikle de endüstri tasarımında... Fonksiyonlarla anlaşamayan 'güzel' görüntüler bence oymacılık, kakmacılık gibi el zanaatleri veya dantel kurslarına daha çok ait. Kalın lastiği güçlü göstermek için aks yönünde hacimsel hareket gerekir. Pres jantı tasarlayan mühendis bunu mecburen yapıyor, işlev bunu zatn dikte ediyor. Sonra bir başkası muhtemelen bilgiyasayarın başından hiç ayrılmadan buna tamamen dekoratif bir kapağı, dümdüz, duvar gibi alanda çiçek desenleriyle çıkarınca zayıf durması tabii normal.

Yanaklar inceliyor, çünkü daha ucuzlar: 1 ucuz süspansiyon, 2 ucuz lastik. Belki daha pahalıya alıyoruz ama daha ucuza mal oluyorlar. Dar yanaklı radyal lastikleri balansı doğru, dairesel sapması makul şekilde üretmek daha ucuz; daha az kord, çelik, daha az lastik hamuru... Süspansyionda daha kısa kollar, çok daha zayıf rotiller lastik patladığında terazilemek için yeterli. Düşme daha az çünkü.

Aslında ideal olanın ne olduğu Formula araçlarına ek olarak havacılıktan da belli. Fren diyorsanız uçak frenajını bir inceleyin. Yukardaki örneğin 82 olması gerekiyor. Amerikan standardı. Fraklı yanaklar yoktu hemen hepsi 82'ydi, Avrupa'da da 80. Sonra Avrupa tabanları genişlediği için 70'e düştü. Tabanlar da otoyol sürüşü için genişlemişti. Bugün, arabalarımız daha hızlı değil, daha yavaş kullanabiliyoruz.

İki aşamalı yaylarla süspansyon konforundaki problem aşılabilir. Daha büyük olan problem, bu pnömatik lastiklerin kapasitesi hacimleriyle oranlı. Aynı hacmi korumak için tekerlekler genişlemek zorunda. Taşıtların ağırlıkları aynı kaldığı için bu geniş tabanlar kaygan zeminlerde, özellikle çamur ve karda çok daha kötüler. Bu arada ABS ve EBD de geldiği için gerçek tutunmanın ne kadar geriye gittiğinin çoğu sürücü farkında değil.

Dün Kevin Costner'in ilk yönetmenlik filmine denk geldim: 'A perfect world'. 60'larda geçiyor ama çekimler 90'larda, 90'ların kalitesinde. Bu arabaların taksi olduğu ve kullanıldıkları zamanı tekrar hatırladım. Yol ve satıh yetenekleri çok daha ilerdeydi. Şimdiki market arabası süspansiyonlu arabalarımıza o kadar alışmışız ki sahneleri sürücü alışkanlığıyla takip ederken ilk anlarda bir şeyler tuhaf geldi.

Araçların yeteneksizlikleri şehirleri ve çevremizi de bozdu. Yapay şekilde kaplanmamış, doğal olarak kalan alanlar azaldı. Eskiden binalar yeşilliğin içinde yapılırdı, dış mekanlarda duvarla zemin betonu birleşmezdi. Şimdiki garaj girişleri binaların bahçelerini korkunç hale getiriyor.

Konuda katılmadığım tek nokta, yol tutuşu ile ilgili bölüm. Belki de bir ekleme yapmak gerek oraya.

Yol tutuşu iki seçenekte de çok benzer olsa da, ince yanaklı lastik baskı altında yanağa daha az yükleneceği için, uç noktalarda aracı kontrol edebilme ve direksiyondan gelen geri dönüş hissi daha çok artıyor. Bu da daha spor, keyifli bir sürüş sunuyor, çünkü aracın ne yaptığını biliyorsunuz. Bu farkı ayrıca çok düşük hızlarda manevra yaparken de hissedebiliyorsunuz, aracın ilk dönüş tepkisi gecikiyor. Tabii ki bunları hissedebilmek için spor şaseli, çok yumuşak süspansiyonu olmayan bir araçla denemek gerekiyor.

Instagram'da gördüğünüz, "bak Jetta 120'yle viraj dönüyor, bunu yaparken salak salak direksiyonu sağa sola kırıyorum" videolarında aracın dengesinin bozulmamasının sebebi de o. Kalın lastik ve yumuşak süspansiyon direksiyon tepkimesinde gecikmeye neden oluyor. Direksiyona verdiğiniz ilk tepkiden sonra aracın yükünün yanağa binmesini bekliyor, ondan sonra yön değiştirmeye başlıyorsunuz.

Onun dışında, bağımsız testler yanak inceldikçe pistte yol tutuşunun ve kontrolün arttığını, ıslak pistte ise azaldığını söylüyor. Fakat zemin bozuldukça yanak kalınlığının artması gerekiyor.

Özetle, yol şartlarının izin verdiği en ince lastiği kullanmak, en iyi spor sürüş keyfini sunuyor. Amaç performans değilse, küçük jant (ya da aynı boyda fakat daha hafif jant) ve kalın yanak konforu artırıyor.

bu yanak olcusunu yanlis bilme olayi ne zaman bitecek ya?

yani 255/45R17 205/55R17 den kotu, oyle mi?

Yanak olcusu tabanin yuzdesi cinsindendir, taban belli olmadan tek basina hic bir sey ifade etmez.

"Unsprung mass" olarak tabir edilen yaylanmayan kütle, bir başka deyişle, amortisör yaylarından bağımsız kütle ne kadar ağır olursa, aracın yolu kavrayışı, yol yüzeyini izleyişi o kadar zayıf olur. Bu nedenle çok büyük jantlar kullanmak pek mantıklı değildir. Büyük jant kullanırsanız en azından amortisörün kompresyon damping hızını artırmanız gerekir ama amortisörleriniz ayarlanabilir cinsten değilse, büyük jant kullanarak aracınızın yolu kavrayışını az da olsa azaltırsınız.

Öte yandan büyük jantın bir avantajı yoldaki düzensizliklerin yol açtığı titreşimleri daha iyi sönümlemesidir.

Büyük jant kullanmanın artıları var, eksileri var. Binek otomobiller için sanırım eksileri daha fazla.

bilimsellikten uzak bir yazı. hiç bir makaleyle desteklenmemiş. senin öne sunduğun bu bilgileri neden kaale alalım? uzmanlığın nedir? ''işin aslı öyle değil, aslı şöyledir'' tarzında bomboş bir yazı.

Yazının bilimsellikten uzak olduğu doğru da bilimseline kim uğraşacak  Yazıda veri olarak sadece teslanın %10 kadar düşen menzili var. Ona da ulaşmak çok kolaydı. Bu konuda bildiğiniz çalışmalar varsa yorum olarak yazabilirsiniz.

Konuyu açmaktaki asıl hedefim yerli yersiz bunların kullanılması. 1.6 aracına 21 inç jant takanın apaçiliğine verdik diyelim. Ama SUV'de 35 lastiğin ne işi var yav. GT-R ın fabrika çıkışı lastikleri bile 40mm.

Hata yok. Tesla nın konfigürasyon sayfasına bakabilirsiniz. Model S de 19 dan 21 e geçmek menzili %10 düşürüyor. Model Y de de 19 dan 20 ye geçişte %6 düşüş var. Hem de daha pahalı. Yüzdeler hıza göre değişse de düşürdüğü doğru. Elektrikli araçta mezili düşürüyorsa akarkakıtlı araçlara olan etkisi de farklı olmaz.

Bunun da iki sebebi var. Geniş jantın hava sürtünmesi daha fazla ve ağırlık artıyor. Dönen ağırlık olduğu için de etkisi daha fazla oluyor.

aksini iddia eden olmadı ki zaten.

Yazdığımdan bunu anladıysanız size diyecek bir sözüm yok, gördüğüm kadarıyla lastik ölçülerini biliyorsunuz, yani ne demek istediğimi anlayacak bilgi birikimine sahipken, neden sarkastik yaklaşma ihtiyacı hissettiniz ?

Tekrar yazayım "yanak kalınlığı konfor seviyesi için önemlidir" ve "55, 45 den iyidir". (tekrar , yine ve yeniden belirtmiş olayım "bence")

Konunun başlığı " İnce yanaklı lastik" ve ilk postu okuduğumda mevzunun taban genişliği değil jant çapı olduğunu gördüm, meğer konu o değilmiş, bir cahillik edip sizin gibi derin bir arkadaşın önünde saygısızlık etmişim.

Neyse ki ya'lı , yu'lu bir cevap alıp yerime oturdum.