COMPISHCO nedir?
COMPISHCO, yapay zeka kullanarak insanın anlamasını, yanıt ve tepki vermesini sağlıyan bir bilgişler yazılımıdır. Öğrenme ve anlam katma güçleri olan bir dizi ünite ile çalışır. Anlama, öğrenme, mantık ve yanıtlama konularında insan beynini örnek alır. İlişkili işlemler yanında ayrıca duygu, ruh durumu, saygı, ve sevgiyi de oluşturur ve uygular. Bütün bu kavramlar arasında çok ince sınırlarda nitelikler ve önceliklerin dengesini kurar.
COMPISHCO’nun temel altyapısı:
1) ANLA_ame: Söyleneni anlama motoru
2) OGREN_ame: Öğrenme motoru
3) DUYGU_ame: Duygu’yu inceleme motoru
4) ARA_ame: Araştırma motoru
5) YANIT_ame: Sorulara yanıt oluşturma ve yanıtlama motoru
6) KONU_ame: Konuları belirleme ve sistem kurma motoru
7) DEPO_ame: Bellek işlemleri motoru
8) TARIH_ame: Zaman katmanlarında yerleştirme motoru
9) INSAN_ame: İnsanları tanıma ve değerlendirme motoru
10) CEVRE_ame: Çevreyi tanıma ve değerlendirme motoru
11) MERAK_ame: Belli konularda merak sağlayıp irdeleme motoru
12) SANAT_ame: Sanatsal çalışmalar oluşturma motoru
13) WIZ-X_ame: Yapay zeka motoru
COMPISHCO’nun kullanıcı ara birimi nedir?
COMPISHCO’ya ses taşıyan herhangi bir iletişim aracı ile ulaşabilirsiniz. Bir çok metod arasında en basit ve yaygın olarak şunlar kullanılabilir:
1) Standart bir mikrofon: Bilgişlerin ses kartına bağlanacak herhangi bir mikrofon yeterli olacaktır.
2) Cep telefonu: Bulunduğunuz yerden cep telefonumuz vasıtası ile bilgişlerinize ulaşarak COMPISHCO ile konuşabilirsiniz.
3) Klavye ve fare ile klasik yöntemler
4) Ağ ile bağlı bulunduğu diğer bilgişlerler vasıtasıyla ulaşabilirsiniz.
5) Internet’i kullanarak da iletişim sağlayabilirsiniz.
COMPISHCO nasıl bir bilgişler üzerinde çalışır?
1) Windows XP kullanan herhangi bir bilgişler (diğer tabanlarda da çalışabilir)
2) 2 Mbyte disk alanı
3) Mikrofon girilebilen standart bir ses kartı
4) Standart bir modem (telefon / cep telefonu bağlantısı için)
COMPISHCO hangi üçüncü parti yazılımlar gerektirir?
1) Windows XP işletim sistemi (Diğerleri de olabilir)
2) Windows’un konuşma (SAPI5.1) ve ses anlama (speech recognition) yazılımları
3) Başka bir yazılıma gereksinimi yoktur.
COMPISHCO nasıl çalışır?
COMPISHCO birbiriyle ilişkili ve sürekli çalışan 13 motordan oluşur. Bu çalışmayı şöyle özetleyebiliriz:
1) ANLA_ame: Bir söz söylendiğinde Windows XP ses anlama motoru buradan bazı kelimeleri bulup çıkartır. Bu esnada ANLA_ame araya girerek sorulanı veya söyleneni anlamaya çalışır. Bunu yapabilmek için cümleleri özne, fiil, sıfat gibi parçalara ayırır. Daha sonra bu bilgiyi bir yapay zeka formatı olan Ame’ye çevirir. Burada makine zaman, kişiler, yer, işlemler, hareketler, fiiller vb. Hakkında bilgi sahibi olur. Buna ‘KONU AKIŞI’ diyebiliriz. Bir zaman çizgisi dahilinde konu dallanması oluşturur. Artık ‘kim ne yapıyor, nerede, nasıl, neden, ne zaman’ gibi kavramlar belirlenir.
2) OGREN_ame: COMPISHCO yeni bilgileri öğrenen bir altyapıya sahiptir. Tanıştırıldığında insanlar için dosyalar açarak daha sonra duyacağı bilgileri işleyecek bir zemin oluşturur. Diyaloglara, ses tonlarına ve soracağı sorulara alacağı yanıtlara göre bildiği insanlar hakkında ilişkili arşivler oluşturur. Bunu yaparken AME formatını kullanarak çok büyük boyutta bilgileri mikro alanlara sıkıştırır ve bu sayede hard disk üzerinde yer kaplamayı önler. COMPISHCO kelime veya cümle saklamaz, insan beyni gibi çalışarak bir bilgi ağı dokusu oluşturur. OGREN_ame ayrıca Internet’i de kullanarak gereken bilgileri toplar.
3) DUYGU_ame: Gelen bilgiler doğrultusunda COMPISHCO duyguları seksen iki ayrı kategoride işler. Bunlardan bir kaç örnek verebiliriz:
3-1) Ruh hali: Standart, mutlu, kızgın, üzgün vb.
3-2) Saygı: Elindeki bilgilere göre konuştuğu insana olan saygısını oluşturup daha sonra zamana ve ek bilgilere göre bu saygı seviyesini değiştirir.
3-3) Sevgi: İnsanlar, hayvanlar, objeler ve konular için sevgi ve yakınlık duyma duygusu oluşturur.
3-4) Hırs: Seçtiği konulara göre hırs faktörü oluşturarak o konunun üzerine gider. Her farklı COMPISHCO yazılımı, farklı konular için farklı hırs çarpanı oluşturur. Bu, yazılımın ilk kurulmasıyla belirlenir ve bu yazılım makineden silinene kadar değiştirilemez.
3-5) Gereksinim: O gün olanlara ve olayların akışına göre COMPISHCO’nun gereksinimleri oluşur. Çevre ve olayların parametrik değişimleri bunun boyutunu belirler.
Bütün DUYGU_ame seviyeleri zaman boyutunda, olaylar, kullanılan cümle ve kelimeler ışığında değişirler. Sert laflar ve rahatsız edici konular makineyi öfkelendirebilir. Yapıcı sözler ve pozitif olaylar ise aynı insanlarda olduğu gibi bilgişlerin yumuşamasını, daha sevecen olmasını sağlıyacaktır.
4) ARA_ame: Bu bir araştırma motorudur ve her noktada bilgiye ulaşmaya, bu bilgileri ilişkilendirerek AME formatına oturtmaya çalışır. Çevresinde konuşulan sesleri sürekli olarak dinler, bir anlam çıkartmaya çalışır. Bir çok insan sesini birbirinden ayırabilir. Aynı şekilde müzik ve çevreden gelecek sesleri de tanımlayabilir. Internet’i de kullanır. Duyduğu ve bilmediği kelimeleri Internet’te arayabilir. En çok kullandığımız kelime ve terimlere bakarak hangi konu ve alanlarda araştırma yapması gerektiğine karar verebilir. Aynı anda binlerce arama motoru oluşturarak bize göstermeden çok hızlı aramalar yapabilir. Kendi meraklarını gidermek için de bazı konularda araştırma yapabilir.
5) YANIT_ame: Gerekli anlamları çıkardıktan ve mantık dizinini oluşturduktan sonra COMPISHCO bizle ilişki kurmak için bu motoru çalıştırır. Ne söyleyeceğine karar verdikten sonra bunu AME formatından çıkararak insanların anlayabileceği kelime ve cümlelere dönüştürür. Daha sonra bunları insan sesine çevirerek bize dinletir. Burada Windows’un standart ses motorunu kullanır. Bu konuda daha yetenekli bir motor üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Çıkış, bir söylem, soru, onay vb. Olabilir. Bu konu akışına göre düzenlenecektir. Bütün bu işlemler, ana arşive kaldırılmadan bir geçiş bellek platformunda oluşturulur.
6) KONU_ame: Bu, COMPISHCO’nun temel yazılımıdır. Diğer motorlara dayanarak, konunun anlamı burada belirlenir. İnsanlar, diyaloglar, yanıtlar burada birleşir. Tek bir ana konu ve birçok yan konun oluşmasına olanak sağlar. Zaman içinde yan konulardan biri veya tamamen bambaşka bir konu ana konunun yerini alabilir. Bu durumda KONU_ame yeni yolu takip eder. Konu belli aşamalara geldiğinde KONU_ame topladığı bilgileri kategorize ederk daha sonra da kullanmak üzere DEPO_ame’ye yollar.
7) DEPO_ame: Tüm veri burada birikir. Unutma çarpanları dahilinde zaman göre bazı bilgiler yok olur. Belli sürelerde tekrar edilen verilerin unutulma çarpanları da azalır. Tüm bilgiler, düşük unutulma çarpanları ile başlarlar ve zaman içinde bu çarpan artar. Bu yöntem tamamen insan beyninin eş incelenmesi için geliştirilmiştir. Unutma faktörü kapatılabilir. Bilgiler üç katmanda kaydedilirler:
7-1: Geçici katman: Diyaloglar, duygular, ruh durumları ve görseller burada saklanır.
7-2: Ana katman: Konular ve geçici bilgiler burada yer alır.
7-3: Kiler: Uzun süre saklanması gereken tüm bilgiler burada depolanır. İlişkilendirilerek yerleştirme metodları ile saklanan bilgiler ayrıca bir erişim platformunda fişlenirler.
8) TARIH_ame: Konuların tarihsel değerlendirilmeleri burada oluşur. Her konuşma ve olay, bir tarih etiketi alır. Bu, yıl, ay, gün, saat ve dakika olarak belirlenir. İstenen, daha sonraki çalışmalarda bir zamanlama oluşturulabilmesidir. Ayrıca bu sayede unutma faktörü değerlendirilebilecektir. Zaman etiketleri bir kaç kategoride oluşur ve bazı özel etiketler unutulmaması gereken bilgilere verilir.
9) INSAN_ame: Bu motor, COMPISHCO’nun tanıdğı insanların özelliklerini belirlemesi içindir. Özel algoritmalar kullanarak insanların seslerini, sıkça kullandıkları kelime ve terimleri, fiziksel, kültürel ve yeteneksel altyapılarını tanır. Tam bir insan bankası gibi çalışarak, hem tanıştırıldığı hem de Internet’te tanıyacağı kişiler için özel veri tabanları meydana getirir. Hatta, hakkında konuşulan insanlar için bile veri tabanı oluşturur.
10) CEVRE_ame: Burada ise aktif çevre bilgisi tutulur. Aynı INSAN_ame gibi, ÇEVRE_ame de etrafını anladıktan sonra özel algoritmalar oluşturarak bu bilgileri biriktirir. Bilgişlerin kamera, tarayıcı, telefon ve başka aygıtları kullanmak için gereken yan birimleri buraya bağlı çalışır.
11) MERAK_ame: COMPISHCO çok meraklı bir yazılımdır. Çevresinde olup biteni anlamak ister. Konuların ‘merak edilme çarpanı’na uygun olarak o konular hakkında derinlemesine araştırma yapar. Bunun için de hem kullanıcının özel kelimelerini hem de o konu içinde çokça geçen kelimeleri baz alır. Bu COMPISHCO’nun temel merak içgüdüsüdür. Kendisinden istenmese bile etrafında kimse yokken Internet’i, hard disklerini ve o makineye ağla bağlı diğer makineleri kullanarak araştırmalar yapar, raporlar hazırlar. Bunları DEPO_ame’de arşivleyerek daha sonrası için referanslar oluşturur.
12) SANAT_ame: Burada bir çok küçük motor vardır. En belli başlı olanlar şunlardır:
12-1) RESIM_ame: Bu bir resim yapma motorudur. PAP teknolojisi ve diğer bilinen formatlardan yararlanarak resim ve canlandırma yapabilir. Bir kaç saniye içinde çok yoğun altyapılı resimler oluşturabilir.
12-2) MUZIK_ame: LUDWIG yazılımını kullanarak, COMPISHCO günde milyarlarca senfoni yazabilir. Ruhu simüle ederek müziğe çevirebilir.
12-3) GRIMM_ame: COMPISHCO, Yapay Zeka içeren bir konu yazma motoru olan GRIMM’i kullanarak senaryolar, öyküler hatta roman yazabilir.
13) WIZ_X: Bu, diğer bütün ünitelerin arkasında çalışan yapay zeka motorudur. COMPISHCO her konuda karar verirken WIZ_X’e dayanır. Tüm birimleri birleştiren, konulara anlam veren ve yaşamın zaman katmanında değerlendirildiği motor budur.
COMPISHCO’nun temel uygulamaları neler olabilir?
COMPISHCO bir çok alanda fayda sağlar. Yapay Zeka motorları ile günlük yaşamımızdan iş hayatımıza, bilimden idareye kadar giremeyeceği alan yoktur. Yoğun olarak kullanılabileceği bir kaç alanı şöyle sıralayabiliriz:
Kişisel bilgişler kullanımı:
1) Bir çok insan klavyeye dokunmaktan, bir diğerleri de yeni programlarla çalışmaktan korkmaktadır. Eğer insanlar bilgişlerlerle konuşarak anlaşırlarsa, bu yaklaşım daha insancıl geleceğinden bu insanların da bilgişler kullanıcısı olacağı şüphesizdir. Bu da hem ekonomiye ivme kazandıracak, hem de daha bilimsel bir toplum olmamıza yardım edecektir.
2) COMPISHCO bizim klavyeye el değidirmemize gerek kalmadan bir çok şeyi konuşarak halledecektir. Bu da hayatı daha kolaylaştıracaktır. Dokümanları yazacak, müziklerimizi çalacak, onun dilinden anlayan programları kullanacaktır. Bu amaçla 63 programlık bir set olan, kelime işlemciden resim programlarına her türlü programı içeren MICRO-MACRO yazılım paketi oluşturulmuştur.
3) Yaşadığımız yerdeki her türlü elektrikli aygıtı kontrol edebilir. Bu, televizyon, müzik seti, kahve makinesi gibi aletlerden kapı kilitlerine kadar uzanan geniş bir yelpazeyi içerir. Cep telefonu ile arayarak ‘ben geliyorum, evi ısıt, kahveyi yap, garaj kapısını da aç’ diyebiliriz.
4) Evde bir ses olarak yer alacaktır. Bugün birçok insan evlerinde yalnız yaşamaktadır. Bu insanlar eve geldiklerinde konuşacak birini ararlar. Çok garip görünmesine karşın, kimseyle konuşamamaktansa bir makine ile konuşmak seçenek olabilecektir. Üstelik iyi bir dost olabilir.
5) Her ne kadar bir bilim kurgu filmi gibi görünse de bir çok insan için bir makine ile konuşmak eğlenceli gelecektir. Üstelik bu çok eğitici de olabilir.
6) Biz yanında değilken bile bizim adımıza araştırma yapabilir.
7) Bizim için bilet alabilir, bağlantılarımızı kurabilir ve hayatı kolaylaştırabilir.
8) Cep telefonundan bile ulaşabildiğimiz için bilgişleri yaşamımızın her alanına taşıyarak daha bilgi-yoğun ve çağdaş bir toplum olmamızda büyük katkılar sağlayabilir. Yolda yürürken bile konuşarak bilgişlerimizi kontrol edebilir dolayısıyla sistemimizi her an kullanabilir hale geliriz. Bugün cep telefonlarımızdan vazgeçebilir miyiz? Yarın aynı şey COMPISHCO için de geçerli olacaktır.
Düşey uygulamalar:
1) COMPISHCO birçok konunun gelişimi hakkında mantık ve hesaplama yapabilir. İş insanları projelerini burada deneyebilirler.
2) Hükümetler COMPISHCO’yu kullanarak her alanda model oluşturabilirler. Yazılım, zaman katmanları içinde ekonomide olabilecek gelişmeleri tahmin ederek uyarılarda bulunabilir. Dünya haberlerini takip ederek dalgalanmaları simüle edebilir, tekliflerde bulunabilir.
3) Okullarda iyi bir öğretim aracı olarak kullanılabilir. Öğretilenleri pekiştireceği gibi çocukla doğrudan iletişim kurarak hem standart derslerde hem de dil öğreniminde çok büyük katkılar sağlayabilir. Tek bir havuzun etrafında tüm eğitmen, öğretmen, öğrenci ve velileri buluşturarak kollektif öğrenim yöntemlerini uygulayabilir. MICRO-MACRO altyapısı ile derslere yeni bir ivme kazandırır.
4) Fabrikalar COMPISHCO’yu kullanarak hem cihazların kontrolünde hem de üretim hatlarında daha yüksek verimlilik elde debilirler. Seslere duyarlı olan yazılım uyarı ve önerileri kullanarak aksamaları önler.
5) Bir çok dilde gerçek zamanlı konuşabilir. Türkçe konuşmalara İngilizce yanıt verebilir. Yabancı dil eğitiminde kullanılabilir.
6) Halka açık yerlerde bilgi akışını sağlayabilir. Örneğin tren istasyonlarında, kitaplıklarda, mağazalarda hatta restoranlarda konuşarak dert anlatma ve bilgi edinme yi sağlar.
7) İstatistik ve bilimsel çalışmalar konusunda iyi bir araç olur. Internet’i bir kaç saniyede tarayarak binlerce site içinden bilgi arayabilir. Bu bilgileri değerlendirebilir, yönlendirebilir.
8) Avukatlar, doktorlar ve benzeri iş dallarında milyonlarca bilgi arasından tarama yaparak sentez ve sonuç oluşturabilir. Bir çok iş dalı bu konudan yararlanabilir.
COMPISHCO’nun geleceği nedir?
COMPISHCO, insanın yaptığı ama bir makinenin de yapabileceği bir çok işi omuzlarımızdan alarak hem daha kaliteli hem de daha yoğun üretim sağlayacaktır. Bir süre sonra daha da geliştirilerek bir gövde kazanması söz konusu olacaktır. O zaman bugün bilim kurgu filmlerde gördüğümüz sahneler gerçek olacaktır. Bu, Sayısal İnsan’a ilk bağlantı olacaktır.
Ali Murat Erkorkmaz
Compishco hakkında Detaylı Bilgi İçin:
http://www.compishco.com/beraber/