Mandrake'de Program Nasıl Kurulur ?

Arkadaşlar forumda mandrake kuran arkadaşlar var. bazılarda benim yüzümden mandrakeci oldu sanırım :p Neyse program nasıl kulur ne lazım olur falan biraz anlatayım dedim. Tabi şimdi bu yazı mandrakecilere hitap ediyor ama diğer dağtımları kullanan arkadaşlarda okuyabilirler aslında mantık aynı mantık ufak detaylarda belki farklar olabilir. Mesela kurarken yediğimiz hatalardan kurtulmak için gereken şeyler farklı dosya isimleri olabilir ama dediğim mantık aynı. Yada dağıtımlara göre paket yönetimleri değişebilir ama aslında hepsinin yapmaya çalıştığı şey aynı.

MDK'da Paket Yönetimi Nedir ?

Mandrake redhat tabanlı bir dağıtımdır. Bu yüzden Redhat tarafından geliştirilen RPM (RedHat Package Manager) yani rpm'yi kullanmaktadır. RPM sayesinde o yazılıma ait bütün program dosyaları, dökümantasyon, veri dosyaları ve konfigürasyon dosyaları sistemimize yüklenebiliriz.

RPM konfigürasyon, dökümantasyon ve program dosyalarının yanı sıra bir uygulama tarafından kullanılabilecek bütün diğer dosyaları otomatik olarak yükleyen bir paket yönetimidir. Burada "uygulama tarafından kullanılabilecek bütün diğer dosyalar"'dan kastım şudur; Linux'ta bir program kurulum paketi başka programlara bağımlı olarak çalışabilir. Bu programlar arasındaki bağımlılıktır. Örneğin siz bir uygulamanın *.rpm uzantılı dosyasını kurmak isterken atıyorum 2 3 tane daha program kurmak zorunda kalabilirsiniz. Yani durum windowstaki gibi değil. Tek bir setup.exe içinde bütün gerekli dosyalar vs herşey vardır orada. Ama linuxta bir programı kurmak istersen bağımlılık gereği bir kaç tane daha program kurmak zorunda kalabilirsiniz. RPM paketlerini yüklemek ve kaldırmak için bir komut satırında rpm komutunu kullanabilir ya da herhangi bir pencere-tabanlı RPM programından yararlanabiliriz.

rpm -i
bir paketi yükler

rpm -e
bir paketi kaldırır.

rpm -q
bir paketi sorgular.

rpm -U
yükleme ile aynı fakat önceki sürümü kaldırır

rpm -verify
bir paketin doğru olarak yüklendiğini onaylar

--nodeps
hiçbir bağımlılık kontrolü yapmadan yükler

--force
Çakışmalara rağmen kurulum işlemini zorla gerçekleştirir.

--percent
kurulum sırasında paket yüzde miktarını gösterir.

--test
kurulumu test eder; yüklemez, sadece çakışmaları kontrol eder.

-h
paket yüklenirken # sembollerini görüntüler.

rpm -qa
bütün paketleri sorgular

rpm -qR
bu paketin bağımlılığı olan paketleri listeler

rpm -qi
bütün paket bilgilerini görüntüler.

rpm -ql
paketteki dosyaları listeler.

rpm -qd
Sadece paketteki dökümantasyon dosyalarını listeler.

rpm -qc
Sadece paketteki konfigürasyon dosyalarını listeler.

Yukardaki komutlar size zor geldiyse pencere-tabanlı RPM programlarıda kullanabiliriz. Bunun için şunları yapacaz. Tabi burada MDK 10.1de KDE'ye göre anlatıyorum. Başlat -> Sistem -> Yapılandırma -> Paketleme -> Yazılım Kur yada Yazılım Kaldır

Yada kısa yoldan (bu her sürüm ve masaüstü için geçerli olur) Alt+F2 ye basınız. Karşınıza komut çalıştır menüsü gelecek eğer program kurmak istiyorsanız "rpmdrake" yazınız. Eğer program kaldırmak istiyorsanız "rpmdrake-remove" yazınız.

Bu programı kullanmak çok kolaydır. rpmdrake çalıştırdığınız zaman çıkan ekranda bir arama yeri göreceksiniz. oraya kurmak istediğiniz programın yada silmek istediğiniz programın adınız yazınız. sonra ara diyerek programı bulun ve alttaki kur'a tıklayın hepsi bu. Programın adını yazarken bütün uzun ismini yazmanıza gerek yoktur. Programın adının içindeki geçen bir kelimeyi yazmanız yeterli olacaktır. Belki aynı kelimenin içinde geçtiği program isimleri olabilir. O zaman elinizdeki isimle arama sonuçu çıkan listedeki isimleri karşılaştırın.

Peki bu yöntemle bütün programları kurabilirmiyim ?

Cevap ne yazıkki hayır. Eğer urpmi ayarlarını yapmazsanız bu şekilde sadece elinizdeki MDK CD'lerindeki mevcut paketleri kurabilirsiniz. Bunun için MDK'da urpmi ayarlarını yapmanız gerekmektedir. Böylece CD'lerde bulunamayan programları internettende bulabilir ve kurabilirsiniz çünkü CD'lerdeki paketler bütün mevcut paketlerin sadece küçük bir kısmını kaplamaktadır. Urpmi'nin size sağladığı fayda ise internette tek tek site aramanıza, program aramıza gerek yoktur. Tek yapmanız gereken konsoldan

# urpmi program_adi

yazmanız yeterli olacaktır. Böylelikle urpmi size netten o programı ve o programı kurmak için bağımlılık gereği gereken bütün programları bulacak ve hepsini netten indirip sisteme kuracaktır. Böylece sizi bağımlılık gibi ikinci bir dertten daha da kurtaracaktır. Çünkü linuxa yeni geçen çoğu kişi program kurmak isterken bağımlılık olayını bilmez ve bir hata ile karşılaştığında hatayı gidermek için gereken bağımlı dosyayı nette arar ve kurar. Ama tekrardan asıl kurmak istediği programı kurmak isterken başka bir hata görür, yine başka bir progragramı daha kurması gerekmektedir. E düşünün şimdi bir programı kurmak isterken diyelim ki bağımlılık gereği daha 5 program kurmak gerekiyor. Bunları tek tek netten arayıp bulmak kurmak ne kadar zahmetli birşey öyle değilmi.

Buarada birşey daha urpmi ayarlarını yapınca bütün programları netten kurmayacaksınız. Eğer yazdığınız program elinizdeki MDK CD'lerinde varsa o zaman size gereken MDK kurulum CD'sini takın diyecektir.

Peki urpmi ayarlarını nasıl yapabilirim ?

Daha önce foruma yazdığım şu yazıyı lütfen okuyun. Gerekli şeyler orada anlatılmıştır.
-> http://forum.donanimhaber.com/m_1226802/tm.htm

Sıkıştırılmış arşivlerden program kurulumu nasıl olur ?

Yukarıda anlattığım urpmi sayesinde bir çok yazılıma erişebilir ve sisteminize kurabilirsiniz. Program kuracaksanız kesinlikle önce urpmi den denemenizdir. Eğer gerekli programın *.rpm uzantılı MDK için uygun versiyonu yoksa pek tabiki urpmi size dosyayı bulamıyacaktır. Ama diyelimki netten bir yerden programın kaynak kodunu buldunuz. Kaynak kodları genelde sıkıştırılmış arşiv dosyaları halinde olmaktadır. örneğin *.tar.gz , *.tar.bz2 *.tgz hatta *.zip, gibi ...

Sıkıştırılmış bu dosyaları nasıl açarım ?

Bunun için forumda daha önceden yazılmış bir yazı var lütfen onu okuyun.
-> http://forum.donanimhaber.com/m_844026/tm.htm

Fakat yukarıdaki yol baya ilmi bir yol. Ben şimdi size biraz filmi bir yol anlatayım. Diyelimki tar.gz uzantılı dosyayı indirdiniz. İndirdiğiniz dizine gidin. Dosyanın üzerine sağ tıklayın ve açılan pencerede "Eylemler"den Buraya Aç'ı seçin. Böylece MDK sıkıştırılmış dosyayı aynı dizin içinde bir klasör içine açacaktır. Klasör ismi muhtemelen sıkıştırılmış dosya ile aynı olacaktır yada yakın bir isim. Bakarsanız anlarsanız zaten. Şimdi o klasörün içine girerseniz orada bir sürü dosyalar arasında "configure" diye bir dosya görürsünüz. İşte bizde programı kurmaya o configure'yi çalıştırarak başlıcaz. Peki bunu nasıl yapacaz. Önce bir terminal programı çalıştırın.

# su - root
password : şifrenizi yazınız

root olduktan sonra programın kaynak dosyalarını açtığımız dizine gidin

# cd /home/kullanici_adiniz/tmp/program_adiniz

tabi yukardaki dizin atmasyon siz programı nereye açtıysanız oraya onu yazın. şimdi

# ./configure

diyeceğiz ve makefile dosyalarını oluşturcaz. configure, programı derlemek için gerekli olan dosyaları araştırır. misal bazı programlar belirli kütüphanelere ihtiyaç duyarlar. Diyelimki bu tip birşeye ihtiyaç var ama sizde yoksa o zaman, size "şu bulunamadı, önce kurup tekrar deneyin" diyecek ok. Ama gereken herşey sizde yüklüyse, size gerekli Makefile'ları oluşturacaktır. Makefile'lar ise make komutunun çalışması için gereken bir derleme ve kurma dosyalarıdır.

# make

dediğimiz zaman makefile dosyasına göre derlemeye başlar. daha sonrada

# make install

diyecez ve gerekli dosyaları gereken dizinlere kopyalayacaz. ve kurma işlemimiz bitecek.:) hepsi bu.

Peki ./configure yazdığımızda yediğimiz hatalar neden olabilir ?

Bu soruya vereceğim cevap tamamen Mandrake kullanıcılarına yönelik olacaktır. Arkadaşlar şimdi biz programı kaynak kodlarından sisteme kuracağımız için elimizin altında gerekli derleyiciler kütüphaneler vs. herşey olmaladır. Ben sizlere grafik arayüzlü X ekranı kullan bir programı kurabilmeniz için MDK'da gerekli olan programları buraya yazıcam. tabi illa her programı kurmak isterken bu hataları yiyeceksiniz diye birşey yok. ama misal sisteme yeni bir tema kurmak istediniz ve http://www.kde-look.org/ dan bir temanın kaynak kodunun olduğu dosyayı aldınız derlemek isterken aşağıdaki hataları yeme ihtimaliniz çok yüksektir. yani ne bileyim kopete gibi bir anında mesajlaşma programı kurarken yine bu hataları yiyebilirsiniz.

1- Bize önce " gcc-3.4.2.tar.bz2 " lazım. Bu linux altında ki bir C derleyicisidir. Bu konuda çok ayrıntılı bilgi istiyorsanız foruma daha önceden yazdığım http://forum.donanimhaber.com/m_1389715/tm.htm yazıya bakabilirsiniz. bu dosyayı http://gcc.gnu.org/ adresinden temin edebilirsiniz.

2- X ekranda grafik arayüzlü programları derlermek için bu başlık dosyalarına ihtiyacımız var bunun için. "libxorg-x11-devel-6.7.0-2mdk.i586.rpm" dosyasını kurmamız gerekmektedir. MDK 10.1 artık xorg kullanıyor eski sürümler yani MDK 10 , MDK 9.2 XFree86 kullanıyordu. o yüzden bize libxorg-devel package yada libxfree86-devel package gibi birşeyler lazım. Ama eğer MDK 10 yada MDK 9.2 kullanıyorsanız o zaman sizede XFree86-devel package lazım olacaktır.

Eğer aşağıdaki hatayı görüyorsanız :

checking for X... configure: error: Can't find X includes. Please check your installation and add the correct paths!
söylediğim dosyayı kesinlikle kurun.

3- şimdi bize KDE uygulamaları için gerekli başlık dosyaları lazım. bunun içinde bize "libkdecore4-devel-3.2.3-74mdk.i586.rpm" lazım olacak. tabi bu dosya MDK 10.1 için geçerli eğer daha eski sürümler kullanıyorsanız. libkdecore4-devel libkdecore-devel libkde-devel şeklinde nette arattırın.
Eğer aşağıdaki hatayı görürseniz :

checking for KDE... configure: error:
in the prefix, you've chosen, are no KDE headers installed. This will fail.
So, check this please and use another prefix!

kesinlikle libkde-devel paketi kurmanız gerekir.

4- şimdi bize "qt-x11-free-3.3.3.tar.bz2" dosyası gerekecektir. Qt için gerekli bilgiyi http://www.trolltech.com/products/index.html sitesinden öğrenebilirsiniz. Qt kısaca C++ GUI kütüphanelerini içeren bir pakettir. Qt'yi buradan temin edebilirsiniz. http://www.trolltech.com/download/qt/x11.html
Qt'nin kaynak koddan kurulumu.

# bash
# export QTDIR=$PWD
# export LD_LIBRARY_PATH=$QTDIR/lib
# export PATH=$QTDIR/bin:$PATH

# ./configure -prefix /opt/qt-3.3.3 -thread
# make sub-tools
# make install

# ln -sfn /opt/qt-3.3.3 /opt/qt
# ln -s /opt/qt/lib/libqt-mt.so /opt/qt/lib/libqt.so
# cp -r doc/man /opt/qt/doc
# cp -r examples /opt/qt/doc

hepsini kurdunuz mu şimdi tepe tepe kaynak koddan program kurun :)) hadi kolay gelsin herkese.

Not: rpm dosyalarını bulabilmek için
-> http://rpm.pbone.net
-> http://www.rpmfind.net
sitelerini kullanabilirsiniz.

Arkadaş çok sağol bizle paylaştığın bu bilgiler için. Birde mandrake 10.01 de nasıl driver yükleriz onu anlatırsan çok sevinirim. (Mandrakenin Driver veri tabanında bulunmayan driverlar)

Verdiğin bilgiler için teşekkür ederim arkadaş...

cok karısık bu linux kurmak ya
cd takınca otomatık kurmuyormu

elline saglik mythief,güzel olmus.
Umarim herkes faydalanmasi bilir.

ÇOK TEŞEKKÜR......

Çok teşekkür ederim.

bilgilerini paylaştığın için sağol.
çok yararlı bir döküman. özellikle biz yeni başlayanlar için

Slm mythief.
demek geleceğin Linux te olduğunu gördün ve çoktandırda bu işin içindesin.iyi iyi.
ben açık kaynak kodunun önemini yeni kavramaya başladım.
bir linüx denemeyide düşünüyorum.bu ara live cdlerden giriş yapıp bir ısınmaya çalışıyorum.
verdiğin güzel bilgiler içinde teşekkür ederim.
kolay gelsin .

Çok saol Penguen kardeş.

Ben de bir süredir Windows ile birlikte Linux kullanıyorum.

Çok da memnunum. Sen de TuXRacer ın kaynak kkodları var mı?

Hazır öğrenmişken bi kuruyum

bilgiler için paylaşım için teşekkürler ben bu linux u sevdim arkadaşlar