Linux sanal terminallerinde bir tusa basildigi zaman bilgisayarin ekranda herhangi bir dildeki alfabeye ait harfi göstermesi kolayca saglanabilir. Bunun yaninda 12 fonksiyon tusunun herbirine belirli bir dizesel deger atanabilir ve bu sayede bu tuslara basildiginda bir komutun veya programin çalismasi mümkün olur.
Aslinda bunlari yapabilmek için önümüzdeki iki temel sorunu asmamiz gerekiyor. Birincisi standart olmayan karakterlerin (örnegin Türkçe) ekranda görüntülenebilmesi, ikincisi de bilgisayara standart disi bir klavye oldugunun belirtilmesidir.
Dünya üzerindeki belli basli dillerin hepsi yillar önce bir standart gelistirilmesi amaciyla siniflandirildi. Avrupa'da Slav dilleri hariç hemen tüm dillerin karakterleri ISO (Uluslararasi Standartlar Organizasyonu) tarafindan tek bir sinifa yerlestirildi ve buna ISO8859-1 (latin 1) dendi. Ne yazik ki Türkçe bu sinifa dahil edilmedi ve sadece Türkçe için ISO8859-9 (latin 5) isminde ayri bir sinif açildi.
Türkçe yazabilme sorununu hemen her isletim sisteminde hissediyor olmalisiniz. Linux altinda Türkçe destegini saglamak için birkaç islem yapilmalidir. Bu islemlerin basinda Linux'a Türkçe destekli klavye ve yazitipi tanitmak geliyor.
/usr/lib/kbd/keytables dizini altinda yeralan dosyalar, çesitli ülke dillerine ait klavye dagilimini içeriyor. Buradaki bilgileri kullanarak klavye üzerinde yeralan tuslara basilmasi halinde yazili tus disinda bir karakterin ekranda gösterimi saglanabilir.
Sistem açildigi zaman -eger kurulum asamasinda bir yazitipi begenip sürekli onu kullanmiyorsaniz- defkeymap.map dosyasinda yeralan klavye dagilimini kullanacaktir. /usr/lib/kbd/keytables dizini altindaki herhangi bir dosyada 300'den fazla satir ve üç ana tanimlamayla karsilasacaksiniz. Birinci grup, "keycode", "alt", "control" gibi bir satirla, ikinci grup "string" ile, üçüncü grup ise "compose" kelimesiyle baslar.
Türkçe yazabilmek için standart disi klavyeden gelen bir Türkçe karakteri ekranda gösterebilmek amaciyla bir yazitipi dosyasi olusturmamiz gerekecek. Linux altinda bu dosyalar /usr/lib/kbd/consolefonts dizini altinda yeraliyor.
Linux'ta standart disi bir yazitipi yüklemek için setfont komutu kullanilir. Türkçe yazitiplerini, ftp://ftp.linux.org.trLinux Kullanicilari Grubu ftp arsivinden temin edebilir veya iso09 ön adli herhangi bir yazitipi kullanabilirsiniz. Asagidaki komut, 8 piksel eni, 16 piksel boyu olan Türkçe yazitipi yükleyecektir.
$ setfont tr8x16.map
Türkce klavye düzenlerini içeren dosyalari ftp yardimiyla yine ayni adresten alabilirsiniz. Burada tr.map, trq.map ve trf.map adli üç dosya bulacaksiniz. Bunlardan tr.map, normal klavye düzeninin yaninda `alt' tuslari ile "c, g, i, s, o, u" tuslarina basildiginda karsilik gelen özel Türkçe karakterler (ç, g, i, s, o, u) görüntülenir. trq.map yaygin olarak kullanilmakta olan Q-Türkçe klavye düzenini içerir.
trf.map ise klavye düzeninizi f klavyeye çevirecektir.
Bash kabugu altinda Türkçe yazabilmek için asagidaki üç komutu .inputrc dosyaniza eklemeniz gerekir.
set meta-flag on
set output-meta on
set convert-meta off
less komutununu Türkçe karakterleri göstermesi için de asagidaki gibi LESSCHARSET degiskenini latin5 yapmak gerekiyor.
LESSCHARSET=latin5
loadkeys ve setfont komutlarini sistem açilirken aktif olmalari için bunlari /etc/rc.d/rc.local dosyasina yerlestirebilirsiniz. Fontu ve klavye düzenini ayarladiktan sonra sistemden çikin ve tekrar girin.
Artik Türkçe yazabilirsiniz.

+1